Monday, February 18, 2013

MỘT THOÁNG CAMBODIA (3)

Hai mươi hai năm trước, cũng vào mùa xuân, tôi có mặt ở Phnompenh, cũng là lúc ông Thái thượng hoàng Norodom Sihanuck chuẩn bị về Cambodia để xây dựng một xã hội hòa hợp hòa giải dân tộc dưới một chính quyền đa nguyên quân chủ lập hiến. Lúc ấy, lưu lại 9 tháng làm ăn sinh sống, đất nước Cambodia vừa trải qua một thời kỳ kinh hoàng diệt chủng của đảng cộng sản Khmer đỏ do Polpot cầm đầu. Con người hỗn loạn, xã hội còn mất an ninh, đêm đi đường không biết có toàn tính mạng dù giữa thủ đô của một nước. Cơ sở hạ tầng đổ nát, đường xá đầy hố bom. Các đảng phái tranh nhau mọc như nấm sau mưa. Ai cũng lo sợ một cuộc thanh trừng và có thể nội chiến giữa các đảng phái và phe nhóm, mà đặc biệt đứng đầu giữa 2 phe của chính quyền ông Hunxen và nhóm theo quốc vương sẽ trở về từ Trung Hoa lục địa sau 23 năm lưu vong. Mặc dù cuộc sống người dân Cambodia lúc này vẫn chảy đều, nhưng cũng lắm tiêu cực. Muốn có chứng minh nhân dân Cambodia lúc đó chỉ cần tốn 1000 Ria tương đương 4000 tiền Việt. Muốn có hộ khẩu chỉ cần tốn 5000 Ria tương đương 20.000 tiền Việt là có ngay trong ngày. Cái chết có thể đến ngay trong ban ngày giữa chợ bằng súng mà chính mắt tôi nhìn thấy. Tất cả trong một mối bòng bong sau một thảm họa.

Bây giờ, trở lại cũng là lúc ông Thái thượng hoàng vừa băng hà và vừa mới hỏa táng. Hoàng cung không được phép tham quan trọn vẹn. Mọi du khách chỉ được tham quan khu vực chùa Ngọc Bích - còn gọi là chùa Vàng Bạc - đường phố giăng đầy hình ảnh ông bọc dải tang đen. Nhưng, an ninh đã tốt hơn nhiều, đi ngày không phải lo lắng, đi đêm cũng rất an toàn, nhưng thủ đô Phnompenh đúng nghĩa là một thủ đô hành chánh khi đêm về chỉ khoảng 23h là hầu như đã vào giấc ngủ. Còn đối với thành phố Siêm Riệp đúng nghĩa là một thành phố du lịch và thương mại đầu tàu kinh tế quốc gia, nửa đêm vẫn còn khách vãng lai và sinh hoạt thương mại vẫn diễn ra.

Dù thế, đời sống một góc khuất vẫn hiện ra, tuy không nhiều như ở ta, nhưng đáng để quan tâm. Đó là hình ảnh của những người dân nghèo Khmer, và đặc biệt là dân nghèo Việt Nam. Các khu du lịch trên đất Khmer suốt 3 ngày tôi chỉ gặp đúng một gia đình với bà mẹ và 3 đứa con Khmer xin tiền. Không dày đặt như ở ta, những người ăn xin rất dễ thương trong cách xin và cách nhận với một cái lạy cúi rạp người và lời cảm ơn lơ ló tiếng Việt của người Khmer đói khổ. 

Song, khi đến tham quan làng người Việt nghèo trên biển Hồ thì một hình ảnh rất xấu diễn ra ở đây mà chúng tôi nói với nhau là, "thương hiệu cái bang Việt" đi đâu cũng thấy mà phát buồn. Chúng tôi được hướng dẫn viên giới thiệu, có một làng người Việt nghèo truyền kiếp từ thời trước 1975 vẫn cứ tồn tại trên những căn nhà nổi và trên những chiếc ghe vừa làm nhà, vừa làm phương tiện đánh cá trên biển Hồ Tonle Sap. Vài năm gần đây báo chí trong nước cũng ca ngợi ngôi trường dạy trẻ em nghèo trên biển Hồ này rất nhiều. Họ đáng thương, nên du khách cần tham quan, để có dịp kêu gọi giúp đỡ họ. Mỗi vé tham quan là 20 đô la Mỹ. Đã đi thì không thể bỏ, mà đặc biệt là người đồng bào mình làm sao bỏ được? Chúng tôi náo nức muốn làm cái gì đó cho đồng bào mình xa xứ nghèo khổ.

Một cháu trai xin tiền rất thông minh theo cách này, dù hơi ác cảm. Tốn 1000 Ria để chụp được hình cháu hoặc với con trăn.

Giữa trưa dưới cái nắng gắt 39 độ C, chúng tôi vẫn tranh thủ đi cho kịp lịch trình còn tham quan Naga World - một sòng bài lớn ở Phnompenh mà nhiều đại gia đình đám Việt đã phải tự tử vì nó - vào buổi chiều. Tâm trạng khi đi cứ nghĩ sẽ hết lòng với làng nghèo này. Nhưng trước khi đến trường trẻ em nghèo người Việt được UNESCO tài trợ từ hơn 5 năm qua, chúng tôi được uống nước dừa và ăn tép rang, thì đập vào mắt mình là một cháu xin ăn người Việt ôm trong lòng một con trăn lớn. Hình ảnh cháu không làm ai nghĩ cháu đi xin ăn, cứ nghĩ cháu là con chủ nhà hàng nổi trên biển Hồ. Nhưng lúc đang ăn uống thì cháu xuất hiện sau lưng mình với lời xin ăn, mọi người từ thương hại đến lo sợ con trăn mà cháu mang theo. Ác cảm từ lo lắng trở nên phòng thủ với "thương hiệu cái bang Việt".

Các cháu học sinh nghèo ở trường dạy tiếng Việt không tốn tiền của ông thầy Tư thành lập, bây giờ được một phần tài trợ của UNESCO?

Chúng tôi được đưa đến ngôi trường dạy tiếng Việt cho trẻ em nghèo trên biển Hồ. Cứ nghĩ sẽ đến để tìm hiểu, nhưng đến chưa đầy 5 phút là phải bỏ chạy lấy thân. Sự xuất hiện tàu du lịch của chúng tôi chưa đầy 1 phút thì hàng đàn ghe xuồng, thậm chí cả trẻ con bơi bằng chiếc thau giặt đồ vây quanh thuyền du lịch đông như kiến. Âm thanh kêu réo xin tiền, níu kéo khách du lịch như ong vỡ tổ. Một số người cử đại diện vào trường trao quà vì thấy trường chật hẹp. Một số ở lại trên thuyền bị bao vây sợ quá cũng nhảy theo lên trường để bớt bị níu kéo xin ăn. Tất cả diễn ra một hình ảnh không phải người đi tặng quà và kẻ nhận quà, mà là một sự hỗn độn đến mức khó tả. Cuối cùng có bao nhiêu quà và tiền lẻ chúng tôi vứt hết cho người Việt xin ăn và đại diện trường để thoát thân.

Trong khi đoàn du lịch thăm trường thì hàng đoàn thuyền người Việt bám thuyền du lịch để xin ăn.

Trên đường về, tôi suy nghĩ mãi, những người mà được các hướng dẫn viên du lịch mô tả rất đáng thương này có được để đáng thương không? Hơn 5 năm qua UNESCO tài trợ trường lớp, nhà thờ, khách du lịch và các đoàn ủng hộ, cộng thêm vào việc làm ăn sinh sống ở trên biển Hồ của họ thì họ có đáng để được gọi là nghèo theo kiểu này không? Hay là các công ty du lịch lợi dụng họ để khai thác kiếm tiền? Và họ thì lợi dụng du lịch để chỉ biết xin ăn mà không cần phải làm lụng vất vả? Tất cả đều có thể xảy ra trong bối cảnh người Việt hiện nay ở đâu cũng thấy.

Có một điều mà ai cũng tự hỏi, tại sao họ không về Việt nam sinh sống mà phải sống vất vưởn kiểu này? Vì họ không muốn về vì nhiều lý do, hay họ về mà không được tiếp nhận? Hay vì sống như thế này sướng hơn? Nhưng các câu hỏi không lấn át được một nỗi đau - nỗi đau của nước Việt ở thời đại "quanh vinh" - mà để dân mình bôi nhọ hình ảnh dân tộc mình ở xứ người thì không thể lãng quên.

Có thể cảm giác này của tôi và đoàn du lịch của chúng tôi đã từng diễn ra với nhiều đoàn đi trước, nhưng họ ngại sẽ phải viết ra. Nhưng không viết ra thì có tội với tổ tiên và đồng bào mình. Có thể có bạn cho rằng tôi ác độc khi viết ra. Nhưng họ, những "người nghèo Việt trên biển Hồ" cần một chính sách của nhà nước ta và nhà nước Cambodia liên kết nhau, bằng cách nào đó, để cho họ cái cần câu để kiếm cơm, chứ không thể để tồn tại mãi cách họ nhận cá cơm như thế này.

Asia Clinic, 12h08' ngày thứ Hai, 18/02/2013

14 comments:

  1. "...Hay là các công ty du lịch lợi dụng họ để khai thác kiếm tiền? Và họ thì lợi dụng du lịch để chỉ biết xin ăn mà không cần phải làm lụng vất vả?..."
    Cái này chính xác đó Bác Sĩ, mỗi anh huớng dẫn viên khi dẫn khách du lịch vào đây đều đuợc nhận tiền boa từ ông truởng khu ăn xin ở đây mà :)

    ReplyDelete
  2. Một bạn trên facebook của tớ có nickname là Saigon Guider, một tay làm chương trình du lịch quốc tế thuộc loại đại ca lão làng bình luận chuyện này như sau:

    Saigon Guider: "...Trên đường về, tôi suy nghĩ mãi, những người mà được các hướng dẫn viên du lịch mô tả rất đáng thương này có được để đáng thương không? Hơn 5 năm qua UNESCO tài trợ trường lớp, nhà thờ, khách du lịch và các đoàn ủng hộ, cộng thêm vào việc làm ăn sinh sống ở trên biển Hồ của họ thì họ có đáng để được gọi là nghèo theo kiểu này không? Hay là các công ty du lịch lợi dụng họ để khai thác kiếm tiền? Và họ thì lợi dụng du lịch để chỉ biết xin ăn mà không cần phải làm lụng vất vả?..."
    = = =
    hơ... mua cái vé cổng 5$ bao gồm 1 lon nước giải khát để xem những tró oái oăm của chính bà kon đồng hương mình... sau đó ra về với tâm trạng thoải mái vì "mới mần phước" xong...
    hức... cũng vì muốn vạch trần sự thực và phản đối cái gọi là "du lịch làng nổ tongle sap" này mà một người đàn anh "đồng nghiệp đối thủ" nhưng cùng ý tưởng của miềng đã bị những kẻ xấu hành hung ngay trên đường tour... chuyện ì sèo trên mặt báo năm trước..."

    ReplyDelete
    Replies
    1. Mần phước giúp người ta an ủi vì người khác bị khổ nhắc ta nhớ đến nỗi khổ của ta. Nhưng không khéo thành lừa mình lừa người:

      Phóng sinh xuống địa ngục - sát sinh lên thiên đàng.

      Delete
  3. Tôi đồng tình với BS Hồ Hải:
    Có thể cảm giác này của tôi và đoàn du lịch của chúng tôi đã từng diễn ra với nhiều đoàn đi trước, nhưng họ ngại sẽ phải viết ra. Nhưng không viết ra thì có tội với tổ tiên và đồng bào mình. Có thể có bạn cho rằng tôi ác độc khi viết ra. Nhưng họ, những "người nghèo Việt trên biển Hồ" cần một chính sách của nhà nước ta và nhà nước Cambodia liên kết nhau, bằng cách nào đó, để cho họ cái cần câu để kiếm cơm, chứ không thể để tồn tại mãi cách họ nhận cá cơm như thế này.
    Chỉ buồn là người Việt owr nhiều nơi có cái mà dân nhiều nước khác không có BS mổ xẻ xem vì sao cho mọi người hay BS nhé!

    ReplyDelete
  4. Dear Bác !

    Cháu nghĩ nguyên nhân mà hiện nay người Việt mình vẫn sống vất vưởng như thế là vì không một tổ chức hay cá nhân nào đứng ra lo cho cuộc sống của hộ ! Những gì mà họ biết được chỉ là ếch ngồi đáy giếng trông cộng đồng người như thế này.Tuy có lớp học nhưng không vì thế mà dân trí họ cao lên. Và phải nói thật một điều là hiện nay chúng ta có thể nghĩ là chúng ta đang cho họ những con cá nhưng thực chất con cá đó khi đến với họ chỉ còn lại xương !

    ReplyDelete
  5. Dân trí thấp nên sinh ra chây lười, mu muội, suốt ngày trông chờ người khác giúp đỡ :( Bởi vậy người dân họ dễ bị lợi dụng mà không biết.

    Với bài viết này trên báo điện tử dân trí cho thấy rõ điều này. Chỉ cần một chút tiền (so với nông dân lại thấy nhiều) họ bỏ ra là có thể thử nghiệm được giống lúa lạ kiểu này. Việc này người nông dân đâu có biết sẽ mang lại những hậu quả khó lường do hạt phấn của lúa đâu kiểm soát được.

    http://dantri.com.vn/kinh-doanh/nguoi-trung-quoc-thue-dat-trong-lua-la-697709.htm

    ReplyDelete
  6. Chào BS Hồ Hải,
    Cháu mới theo dõi blog của Bác sĩ và chưa đọc được nhiều các bài viết của bác, cháu hay đọc các bài về giáo dục, sức khỏe, chứ chính trị cháu cũng ko hiểu lắm.
    Nhân dịp năm mới chúc Bác sĩ cùng toàn thể gia đình mạnh khỏe và bình an.
    Cháu cũng mạo muội được hỏi bác là năm nay nếu ít tiền tiết kiệm thì nên đầu tư vào vàng, BDS hay là gửi tiết kiệm ạ?
    Cảm ơn Bác sĩ ạ!

    ReplyDelete
  7. http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2013/02/130219_lee_kuan_yew_on_china.shtml

    Vậy Việt Nam sắp tới còn khổ. Dân đi làm trâu bò giống Philipin?.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Ông Lý Quang Diệu đang cấp cứu trong bệnh viện Quốc gia Singapore lấy đâu ra cảnh báo? BBC lấy bài cũ cách đây cả năm làm lại đấy Ngô Chí Cường. :)

      Delete
    2. Đi đâu cũng gặp mấy nhà "báo", trên BBC cũng có nữa. Khổ ghê.

      Delete
  8. Lao động

    Con trai và con rể Thủ tướng Campuchia tranh cử quốc hội
    campuchia cũng như vn thôi bác hải .một khuôn đúc ra mà bác

    ReplyDelete
  9. Chào bác sĩ Hồ Hải!

    Cháu vừa cố gắng nghiền ngẩm bài blog về cuộc sống làng người Việt nghèo sống trên biển Hồ của bác! Có lẽ xét theo nhiều góc độ, nhiều cái nhìn khác nhau. Có lẽ do cháu có quá nhiều tình cảm lẫn cảm xúc đan xen, có lẽ cùng một bầu thai của mẹ Ấu Cơ sinh ra, hay có lẽ cùng gọi nhau hai tiếng “đồng bào” thật thiên liêng, vĩ đại. Nên khi bắt gặp cuộc sống khắc khổ của đồng bào mình, cháu không kiềm được nước mắt.
    Trong bài viết Bác gọi họ- những đồng bào chúng ta là: "thương hiệu cái bang Việt" khiến bác đi đâu cũng thấy mà phát buồn. Vâng! Cháu đồng ý với bác, nhìn vào tình cảnh này của người Việt ta, cháu cũng thấy buồn, thấy mất mặt nhưng cháu thấy thương và thông cảm nhiều hơn là bao cái tự tôn về hình thức. Theo cháu nghĩ, không một ai sinh ra trên đời mà muốn đưa tay đi xin ăn người khác. Bởi lẽ, họ còn có tôn nghiêm, có sự tự ti vốn dĩ của một con người, nhưng nhiều hoàn cảnh, nhiều số phận vốn không cho họ có quyền được trọn lựa, cũng như không cho họ được quyền chọn nơi sinh ra tốt hơn…, khiến họ phải cúi đầu, vứt bỏ luôn cái sự tôn nghiêm mà khom lưng, quỳ rập để mong được bố thí những đồng tiền mà đói với ta, nó không bằng một bữa ăn sáng! Thế bác có nghĩ, bác có rõ tại sao có nhiều người phải đi cúi đầu trước đế giầy của người khác hay không? Bởi lẽ người Việt ta rất thành thạo nghề đánh bắt cá, trong khi người Campuchia lại không giỏi đánh bắt cá, nhưng vào mùa lũ thì chính phủ Campuchia yêu cầu không được đánh bắt nên họ chỉ có thể trong chờ vào những hàng viện trợ của các đoàn làm từ thiện, nhưng suốt 6 tháng đủ, liệu có được bao nhiêu lần ghé thăm của các nhà hảo tâm, liệu họ nhận được là bao? Nhu cầu về quyền sống tăng cao khiến họ phải lầm than mà cúi đầu xin xỏ, và cháu tin không một ai dễ chịu với cái nghề như thế!

    ReplyDelete
  10. (tiếp) Cháu thật sự có một chút đau lòng với câu nói này của bác: Tất cả diễn ra một hình ảnh không phải người đi tặng quà và kẻ nhận quà, mà là một sự hỗn độn đến mức khó tả. Cuối cùng có bao nhiêu quà và tiền lẻ chúng tôi vứt hết cho người Việt xin ăn và đại diện trường để thoát thân. Đúng thế! Là chữ “vứt”, vứt chứ không trao hay gửi gì cả? Vứt, còn hiểu theo nhiều nghĩa là quăng một đồng tiền “lẻ” không hơn không kém vào mặt người khác! Bác muốn “vứt” những “đồng tiền lẽ” cho họ cũng như muốn thể hiện: Chúng tôi náo nức muốn làm cái gì đó cho đồng bào mình xa xứ nghèo khổ.
    Nếu thật sự bác muốn làm cái gì đó không đơn thuần là cho tiền, cháu tin một tấm lòng, một đôi mắt, một câu nói cảm thông cũng đủ làm họ ấm lòng, càng vững tin thêm vào sức mạnh của đồng bào, vẫn là một hình ảnh đẹp khi nhìn về nguồn cội, dân tộc mãi in đậm trong lòng họ.

    Cuối thư bác đưa ra câu tự hỏi: Có một điều mà ai cũng tự hỏi, tại sao họ không về Việt nam sinh sống mà phải sống vất vưởn kiểu này? Vì họ không muốn về vì nhiều lý do, hay họ về mà không được tiếp nhận? Hay vì sống như thế này sướng hơn?
    Đúng thật! Đây cũng là lý do cháu luôn luôn thắc mắc, mang theo thắc mang, chau tò mò vươn hỏi một chị đi nhận quà là tại sao không về Việt Nam sinh sống? Đôi mắt chị thoáng buồn , nghẹn ngào một lạt chị chậm rãi nói: “Tôi cũng muốn về quê hương nơi sinh ra cha ông tôi, nhưng thật sự tôi không có tiền để về. Tôi sinh ra và lớn lên cùng nhánh sông, cửa biển này, tôi đã quen với con nước, quen với việc đánh bắt cá, nếu đột ngột về Việt Nam tôi phải làm cái gì? Tôi không biết làm cái gì cả” Câu nói của chị, có nhiều người tin, có nhiều ngươi không tin, nhưng những bức ảnh vẫn in đậm hình đôi mắt mong chờ, vẫn ướt đẫm bao nhiều dòng lệ về nỗi tủi thân, thương hại cho một tương lai mờ mịch của mình, cháu tin không tìm ra một sự giản hoạt nào, đó là chân thật nhất, là đau xót nhất…

    Thêm nữa, pháp luật Campuchia cho phép người nước ngoài định cư từ 10 năm trở lên, vượt qua cuộc thi sát hạch ngôn ngữ sẽ được nhập quốc tịch, được hưởng quyền lợi về sở hữu tài sản, nhà cửa, đất đai. Thế nhưng hầu hết người Việt ở Biển Hồ là cư dân tự do, không nhà của giấy tờ tùy thân, không tài sản mặc dù đã sống ở đây rất lâu. Vì thế họ rất khó hòa nhập và tìm được công việc chỗ ở ổn định trên đất liền….

    Vậy, cuối cùng cháu thật sự muốn hỏi: cuộc sống như thế? Hoàn cảnh như thế? Họ còn trong chờ vào cái gì, họ phải làm công việc gì để cho bác và một số ít người không còn cảm thấy nỗi tự ti vì dân mình bôi nhọ hình ảnh dân tộc ở xứ n

    ReplyDelete

Ghi một nhận xét:
- Tô đậm: <b>câu muốn tô đậm</b>
- Chữ nghiêng: <i>câu muốn in nghiêng</i>
- Chèn link: <a href="địa chỉ web muốn chèn">text</a>
- Chèn hình: [img]link hình muốn chèn[/img]
- Chèn video từ youtube: [youtube]link video cần chèn[/youtube]