Wednesday, August 14, 2013

BÀI TOÁN NAN GIẢI CHO KINH TẾ TRUNG HOA

Bài đọc liên quan:

Trong Likonimics của ông Lý Khắc Cường gồm 3 mục tiêu - không kích thích kinh tế, giảm nợ và cải cách cơ cấu - vấn đề giảm nợ là vấn đề đau đầu nhất, khi mới đây Quỹ tiền tệ Quốc tế thông báo tính cả nợ công lẫn nợ tư trong nước của Trung Hoa đã lên đến 200% GDP. Một bài viết của tôi tháng trước, Likonomics là một phương án tiến thoái lưỡng nan.

Để thực hiện giảm nợ, và thay đổi cơ cấu kinh tế, mà đặc biệt là giải quyết 39 triệu căn hộ ma của hơn 170 thành phố trống rỗng mà chính phủ Hồ - Ôn để lại, chính phủ mới Tập - Lý đã đưa ra một dự án cho thiên niên kỷ đối với Trung Hoa. Đó là, dự án lùa 250 triệu nông dân vào thành thị trong 12 năm tới trong một bài viết của nhà báo Ian Johnson đã từng nhận giải Pulitzer 2001, một chuyên gia về Trung Hoa viết rất đầy đủ và cặn kẽ. Một dự án mà các nước phương Tây cho là nó tương đương với việc thành lập 26 thủ đô hiện đại nhất trên toàn thế giới. Một dự án vô tiền khoáng hậu của một siêu cường nửa vời, nhưng hung hăng.


Thực chất của siêu dự án này thì mong muốn của chính quyền Tập - Lý là đưa 70% dân số Trung Hoa - tương đương 900 triệu dân - trở thành những công dân thị thành vào năm 2025. Một con số khoảng 450 triệu nông dân trong một thập niên tới, phải rửa gót chân lấm bùn của mình để mang giày tây, đi trên thảm trải sàn nhà.

Theo ông Ian Johnson, đến giờ này các lãnh đạo mới của Trung Hoa vẫn trung thành với việc điều hành đất nước đông dân nhất thế giới bằng ý chí của họ, bỏ qua tất cả mọi luật lệ và quy luật bàn tay vô hình của kinh tế học và những quy luật triết học.

Bằng vào ý chí của mình, các lãnh đạo mới của Trung Hoa hy vọng rằng, bằng vào cách họ mua lại đất của nông dân, sau đó buộc nông dân phải từ bỏ mảnh vườn của mình sống lâu nay, để mua lại 39 triệu căn hộ ma mà chính quyền địa phương xây nên lâu nay chưa có chủ mua, do bất động sản bị đóng băng - với cái gọi là đô thị hóa nông thôn. Nó sẽ giải quyết được nợ xấu của các chính quyền địa phương và nợ xấu của các doanh nghiệp bất động sản trong nước.

Nhưng người dân Trung Hoa có nhiều nỗi lo sợ. Đầu tiên là nông dân có học thức, họ sợ rằng một thời kỳ dồn dân lập ấp vào hợp tác hóa như thời kỳ cải cách ruộng đất 1950, hòng để chính quyền dễ dàng kiểm soát người dân, khi mà có quá nhiều bất cập, và bạo động xã hội gần đây xảy ra ở khắp nơi. 

Cái sợ thứ hai là, sau khi tháo củi sổ lồng cho nông dân được quyền canh tác và sống trên thửa ruộng của mình, giờ đây chính quyền mới của Trung Hoa quay trở lại diệt hết những chủ đất nhỏ ở nông thôn.

Nhưng cái lo lắng nhất của nông dân là, bao nhiêu năm nay họ chỉ biết sống bằng đôi tay canh tác trên mãnh đất của mình. Nay với việc lùa dân vào thành thị, ở những căn hộ chung cư, họ sẽ làm gì để sống, sau một thời gian tiêu hết số tiền bán đất cho chính quyền?

Về mặt chính quyền, một con số dự trù phải chi cho việc an sinh xã hội mới trong 12 năm tới về y tế, học đường và công trình công cộng khoảng 600 tỷ đô la/năm cho 250 triệu dân đổi đời trở thành thị dân. Đó là chưa tính đến lương hưu và chi phí an sinh xã hội cho những người sẽ đến tuổi về hưu trong 12 năm tới. 

Nhưng, trong 2 năm nay hầu hết những nông dân sau khi đã di chuyển vào các chung cư gần đây, họ chẳng biết làm gì, ngoài việc mua sắm tiện nghi tiêu dùng như xe cộ, truyền hình để chơi game! Một số thanh niên nông thôn may mắn, sau khi dời vào những căn hộ chung cư để sống, họ kiếm được việc làm giản đơn ở các khu công nghiệp với đồng lương 150USD/tháng.

Song làm việc trong các khu công nghiệp lại đẻ ra một vấn đề khá nhức nhối khác là, các nhà máy lại ở xa những khu tái định cư. Hơn thế nữa, tuổi cho phép cho công nhân ở các khu công nghiệp chỉ dừng ở độ 45 - 50 tuổi. Thế thì, giai đoạn sau lứa tuổi này, họ phải làm gì để kiếm sống, trong khi chế độ an sinh xã hội Trung Hoa vẫn còn đi học và khám chữa bệnh phải trả tiền túi.

Một nông dân ở thành phố Ankang thuộc tỉnh Thiểm Tây đã từng làm công nhân khu chế suất, và là nạn nhân của việc di dân vào những khu chung cư - ông Shifang - nói, tôi năm nay 45 tuổi đã thất nghiệp, không còn bất kỳ nhà máy nào tuyển tôi lao động, không có lương hưu, không an sinh xã hội. Trong khi đó, nếu ở nông thôn như xưa kia, cha mẹ chúng tôi có thể nuôi con gà, con heo, trồng cây ăn trái kiếm sống đến tuổi 70!

Hậu quả là, một số người dân đã tự thiêu, hoặc chống lại chính quyền địa phương, chứ nhất định không di dời. Đây là một siêu dự án làm tổn thương đến nền văn hóa và nông dân, cũng như tình hình chính trị lớn nhất Trung Hoa hậu thời đại Đặng Tiểu Bình. Chính phủ mới đã dự trù cho một cuộc họp vào tháng 6/2013 vừa qua để bàn làm sao bảo vệ được quyền lợi của nông dân, nhưng vẫn giữ quyền sở hữu công về tư liệu sản xuất về đảng cầm quyền, nhưng buộc phải hoãn, vì chưa có bất kỳ một giải pháp khả dĩ nào cho vấn đề này!

Giống như Việt Nam, 80% dân số Trung Hoa làm nông nghiệp vào thập niên 1980. Sau 30 năm đổi mới theo nền kinh tề định hướng thị trường, đã có 47% dân Trung Hoa đang ở các đô thị, nhưng có đến 17% những người dân sống ở đô thị vẫn còn mang cốt cách của một nông dân. Đây là một vấn đề nan giải không chỉ đơn giản là việc lùa dân vào thành phố, thì người dân sẽ rũ bỏ cái tư duy và văn hóa sống nông thôn!

Trong một khảo sát năm 2008 tại nhiều vùng nông thôn Trung Hoa, có 29% nông dân cho rằng chính quyền địa phương đã cướp đất của họ. Nhưng, một khảo sát làm lại mới đây vào năm 2011, thì có đến 43% nông dân có quan điểm này. Theo giáo sư Li Dun của Đại học Bắc Kinh, lý do là chính quyền địa phương sử dụng xe ủi để phá nhà dân và buộc dân phải bán đất và di dời đến nơi mà chính quyền đã xây dựng.

Một số người hoài nghi cho rằng, hậu quả của siêu dự án này sẽ để lại hậu quả giống như Mễ Tây Cơ và Ba Tây trong tiến trình đô thị hóa để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng hậu quả là sinh ra những tầng lớp dưới đáy xã hội và những bất ổn xã hội vệ mặt trật tự trị an.

Một ý tưởng đã được đề ra gần đây là, chính quyền địa phương chia cổ đông các nhà máy ở khu công nghiệp cho nông dân khi mua đất và di dời chỗ ở của họ, nhằm tạo cho họ có thu nhập suốt đời. 

Nhưng điều này đã được thử nghiệm ở ngoại ô Thành Đô, song cuối cùng nông dân không được nhận gì sau khi mất đất.Cuối cùng, việc đấu tranh biểu tình của nông dân với chính quyền diễn ra hằng ngày. Một nơi khác ở phía Nam Thành Đô, thì nông dân được hưởng chế độ cổ tức hằng tháng. Ở đây nông dân đóng góp vào nhà máy cứ 2.000 Bảng Anh thì mỗi ngày được hưởng lợi nhuận 8 đô la.

Một nông dân, Huang Zifeng, 62 tuổi, ở làng Paomageng đã từ bỏ mảnh đất của mình để làm việc trên các đồn điền cho biết. "Đó là cách ổn định hơn so với việc canh tác trên mảnh đất nông nghiệp của riêng bạn".

Theo ông Xiang Songzuo, kinh tế trưởng của Ngân hàng Nông nghiệp Trung Hoa thì, đô thị hóa là con đường tạo ra giá trị cho nền kinh tế, và nó tạo dòng chảy tiền tệ lưu thông lớn để làm ra doanh thu.

Nếu điều này hiện thực thì chính quyền địa phương rất cần một nguồn tiền lớn để đầu tư các công trình. Cho nên mục đích đầu tiên là, không kích thích tăng trưởng của chính sách Lý Khắc Cường không thể hoàn thành. Theo ông Xiang Songzuo, gần đây chính phủ yêu cầu liệt kê tất cả các công ty cần tiền để hỗ trợ đầu tư. Lúc đó, lạm phát là vấn đề đau đầu cho chính quyền Tập - Lý.

Một thống kê cho thấy, đã có đến 53% nông dân bị chương trình đô thị hóa ở Trung Hoa thực hiện, nhưng chỉ mới có 35% dân số nhận được hộ khẩu và nơi cư trú. Một tiêu chuẩn tối thiểu để được quyền khám chữa bệnh và được đi học ở Trung Hoa. Song tất cả những yêu cầu tối thiểu đó đến nay chỉ thực hiện thông qua việc bán đất để trao đổi. Nó lại là vấn đề bế tắc cho những nông dân không có đất.

Dù sao thì theo Tom Miller, một tác giả của cuốn sách xuất bản gần đây - China's Urban Billion: Đô thị tỷ dân của Trung Hoa - kết luận rằng, đô thị hóa là phương pháp duy nhất để giải quyết tình trạng kinh tế và chính trị hiện nay của Trung Hoa. Nhưng vấn đề an sinh xã hội của ước mơ 70% dân chúng Trung Hoa được đổi đời thành dân thị tứ vẫn còn là vấn đề mà nhà nước Trung Hoa vẫn chưa có lời giải.

Asia Clinic, 18h25' ngày thứ Tư, 14/8/2013

9 comments:

  1. Tiến trình đô thị hóa và tiến trình công nghiệp hóa là biến không thành có.
    Tiến trình đô thị hóa thì chính quyền làm chủ đạo bảo kê, cho nhóm lợi ích, biến đất của dân, để xây dựng thành những tòa nhà. Từ đó tạo ra mâu thuẫn giữa chính quyền, bảo kê nhóm lợi ích với dân.
    Tiến trình công nghiệp hóa thì chính quyền quy hoạch, biến đất của dân, thành những khu công nghiệp xen lẫn với khu dân cư, từ đó làm phát sinh ô nhiểm. Từ đó tạo ra mâu thuẫn giữa người dân và các nhà máy ô nhiểm.
    Để giải quyết mâu thuẩn trên, chính quyền dùng giải pháp ngược, là dùng "người dân để đồng hóa lẫn nhau". Tức là người dân nông thôn "không ly hương", mà người dân nông thôn sẻ được lùa vào ở thành thị thì dần dần họ sẻ được Người dân thành thị đồng hóa, về cách sống và văn hóa thành thị. Bằng chính sách "ly nông", tức là không làm nông thì nông dân làm công việc giản đơn, Thông qua việc Biến những người dân nông thôn, có sức khỏe, có công việc làm giản đơn, thành những công nhân, có thể làm việc bằng chính đôi tay thay cho trí óc.

    ReplyDelete
  2. Một việc có thể ví với dời non lấp biển nhưng với quyết tâm chín ị, cùng toàn đoảng, toàn chân vào cuộc là sẽ thắng lợi vẻ vang thui mừ.

    ReplyDelete
  3. Bác Hải ơi, cám ơn Bác về các bài viết ở trang blog này, hay quá Bác ah, con hay xem lắm.
    Con xin ý kiến của Bác.
    Con có tham gia thị trường chứng khoán của VN, dạo này ai cũng nói Trung Quốc vỡ kinh tế, nó tác động VN, thị trường chứng khoán VN như thế nào, xin Bác tham vấn cho con
    Theo con chắc thị trường giống như cuối 2008 đầu 2009 đúng không Bac
    Bác dự đoán chừng nào diễn ra, CÁM ƠN Bác !!!

    ReplyDelete
    Replies
    1. Thị trường chứng khoán của Việt Nam nó bé như cái kẹo, nên không khó để nhà nước kiềm giữ nó tuột dốc.

      Hơn nữa mọi thông tin của thị trường chứng khoán ở Việt Nam đều không rõ ràng, lại dễ vỡ, nên nó chỉ là một canh bạc của nhà nước và tư bản thân hữu thao túng.

      TTCK VN trở lại thời kỳ 2008 - 2009 là chắc chắn. Thực chất nó đã trở lại rồi, mọi con số hiện giờ chỉ là cái bánh vẽ thôi mr_dk0902 ạ.

      Chúc may mắn,

      Delete
  4. Cám ơn Bác Hải
    Theo ý Bác : "Thực chất nó đã trở lại rồi" , là dòng vốn đang duy trì trên thị trường giờ là của chính phủ, chỉ chờ khi chính phủ rút ra thôi, chứ không phải là của tư nhân, hay nhà đầu tư nước ngoài đúng không Bác.
    Còn nhỏ như cái kẹo là chúng ta so sánh với các san của thế giới hay là so với nền kinh tế ngầm của VN ta.
    Xin Bác chỉ cho cháu, cám ơn Bác

    ReplyDelete
  5. Em sợ nhất TQ có vài chục triệu thanh niên không việc làm và đang ế vợ; nếu số thanh niên này tham gia PLA thì lâm bang mệt chuyện đó.

    ReplyDelete
  6. Trong 1 bài viết hôm nay trên Project Syndicate của Yao Yang, một giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Trung Quốc, là Hiệu trưởng Trường phát triển Quốc gia tại Đại học Bắc Kinh, China’s Reform Anxiety - Lo lắng tái cơ cấu Trung Hoa. Tác giả đưa ra những bất cập về cái gọi là Likonomics có 3 vấn đề:

    1. Chế độ hộ khẩu Trung Hoa hiện nay không đáp ứng được cho việc lùa dân vào thành phố mới.

    2. Tập trung quyền lực về tài chính của Likonomics là một kiểu quay trở lại thời kỳ bao cấp và nó sẽ đẩy nền kinh tề Trung Hoa vào thời kỳ duy ý chí trong điều hành nền kinh tế thị trường sẽ rất nguy hiểm.

    3. Likonomics chưa tháo gở được cởi trói vấn đề tài chính ngân hàng cho Trung Hoa. Nó còn ràng buộc tài chính Trung Hoa vào sở hữu công. Nó sẽ làm mất đi sức mạnh của toàn xã hội cho nền kinh tế.

    Tác giả kết luận, không phải lãnh đạo mới không hiểu tình hình Trung Hoa hiện nay, mà vấn đề là lãnh đạo Trung Hoa chưa biết giải pháp nào để cứu nền kinh tế và chính trị Trung Hoa. Và kỳ họp tại Bắc Đới Hà hiện đang diễn ra có thể sẽ đưa ra một sự táo bạo bất ngờ cho Trung Hoa. :)

    ReplyDelete
    Replies
    1. Từ một giai cấp thấp hèn trong xã hội.Họ đã thành công để bước lên đỉnh cao thống trị phần còn lại của xã hội.Từ một người vô sản Họ trở thành một người hữu sản.Đây được xem là những thay đổi nhanh nhất ở người cọng sản nói chung.Họ sẻ không dễ gì để từ bỏ và sẽ không bao giờ từ bỏ,đều này ông Boris yeltsin đã từng đề cập đến.Vậy cọng sản Trung Hoa làm gì(có thể sẽ đưa ra một sự táo bạo bất ngờ cho Trung Hoa)khi mà quyền lợi của một người, quyền lợi của một nhóm luôn đặt cao hơn quyền lợi của quốc gia.

      Delete
  7. Việt Nam cũng sẽ như vậy! Đó là tất yếu lịch sử
    Nếu CS không muốn vỡ bong bóng BDS thì tốt nhất nên lừa nông dân bán ruộng mua nhà chung cư là nhanh nhất. Nông dân thì có con cái học trên TP, ruộng bây giờ cũng bán khá đuợc giá. Trong vài năm tới tình trạng này sẽ xảy ra. Thực ra chính sách nhà ở XH sẽ khởi động cho quá trình này. VN hay TQ muốn Công nghiệp hóa thực sự phải giảm nông dân còn 10-25% vào 2020 thì mới CN hóa thành công.
    Phải CN hóa thành công, tăng số luợng trung lưu, giảm hạ lưu xuống thì dân chủ mới có.
    Dự: 2025 VN mới xuất hiện đảng đối lập

    ReplyDelete

Ghi một nhận xét:
- Tô đậm: <b>câu muốn tô đậm</b>
- Chữ nghiêng: <i>câu muốn in nghiêng</i>
- Chèn link: <a href="địa chỉ web muốn chèn">text</a>
- Chèn hình: [img]link hình muốn chèn[/img]
- Chèn video từ youtube: [youtube]link video cần chèn[/youtube]