BS HỒ HẢI

NGHỆ THUẬT XÉN LÔNG CỪU

2012-01-28T07:24:00.003+07:00

Bài đọc liên quan:
+ Quay về hệ thống Bretton Woods
+ Thế giới G-zero của chúng ta
+ Ngây thơ
+ Máu đang chảy đầy đường
+ Đồng đô la đã bị giết như thế nào?
+ Sai lầm chính trị hay kinh tế?
+ Nợ hay ăn cắp của dân?
+ Bốn sai lầm của khủng hoảng kinh tế

Hôm nay đọc bài Bộ máy chính phủ: "Tôi tin là họ tạo được niềm tin". Tự dưng nghĩ đến phải viết đề tài xén lông cừu. Một thuật ngữ trong kinh tế chính trị học mà tác giả cuốn Currency War của Song Hongbing viết. Trước tiên, cần phải hiểu thuật ngữ "xén lông cừu" của Song Hongbing là như thế nào? Muốn hiểu nó, ta cần nắm 3 khái niệm.

Thứ nhất là khái niệm lạm phát. Nó là do cung hàng nhỏ hơn cung tiền, làm cho hàng hóa tăng giá trị theo quy luật cung cầu của kinh tế thị trường. Đó là bàn tay vô hình điều khiển làm cho đồng tiền mất giá. Cụ thể ở Việt Nam ta trong 5 năm qua, lạm phát phi mã và có tính chu kỳ lập lại do tham nhũng làm cung tiền ra thị trường quá lớn từ những đầu tư công không làm ra lợi ích cho xã hội.

Thứ hai là, ai là người cung tiền? Ở các nước tư bản giãy chết là ngân hàng trung ương (NHTW). Còn ở Việt Nam là ngân hàng nhà nước (NHNN) cung tiền bằng cách in ra tiền và cho vay vô tội vạ cho các đầu tư công không hợp lý. Nó làm cung tiền tràn ngập xã hội có nguồn gốc từ tham nhũng ở các đầu tư công.

Thứ ba là, NHNN cung tiền dựa trên cơ sở nào? Trước 1970, tất cả các NHNN hoặc NHTW trên thế giới in tiền được quy định theo vàng qua hiệp định Bretton Woods - tôi đã từng viết trên blog này. Nhưng khi Nhật và Đức được sự bảo trợ an ninh của Hoa Kỳ sau chiến tranh thế giới II, họ đã phát triển kinh tế mạnh mẻ bằng xuất siêu cân bằng dương nhiều năm. Họ quyết định phá bỏ hiệp định Bretton Woods, tức không gửi vàng sang kho vàng ở New York để mỗi lần muốn in tiền. Từ đó Hoa Kỳ cũng phá bỏ quy định Bretton Woods, là cứ in ra 35 đô la là phải nộp cho Fed một ounce vàng, để lãnh đạo tài chính toàn cầu.

Từ 3 khái niệm trên đi đến ngày nay việc in tiền ở mỗi quốc gia là do chính phủ sở tại quyết định. Khi chính phủ và quốc hội quyết định sai lầm việc in tiền để đầu tư công bất hợp lý, là lúc mỗi chúng ta làm việc cật lực với đồng lương ngày xưa đủ mua 500 tô phở/tháng thì hôm nay chỉ có thể còn 50 tô phở/tháng lương. Hay nói đúng hơn là, mỗi đơn vị hàng hóa gia tăng giá trị nhanh hơn giá trị lao động của người dân trong xã hội do lạm phát. Dễ hiểu hơn là nơi quyết định cung tiền mà, cụ thể là chính phủ và quốc hội bòn rút sức lao động của người dân, gọi là "xén lông cừu".

Nhưng những điều trên là cách xén lông cừu ở thời đại hiện đại. Còn ở Việt Nam, điểm qua từ ngày đảng cộng sản Việt Nam thành lập đến nay, bài học xén lông cừu từ nước Mỹ xa xôi đã được kết hợp nhuần nhuyển với bài chuyên chính vô sản của ông tổ Lenin, và thực hiện 5 thời điểm. Mỗi thời điểm khác nhau, kiểu xén lông cừu có khác hơn ở thời Việt Nam còn theo đường lối kinh tế bao cấp, chủ nghĩa xã hội của Marx Lenin. Rồi gần đây, sau cỡi trói kinh tế, thì cách xén lông cừu giống cách nước Mỹ vào cuối thập niên 1920 đầu 1930s, nhưng sáng tạo với tính lưu manh và độc ác hơn nhờ vào chuyên chính vô sản. Nó ngày càng tinh vi hơn, mà người dân bình thường khó nhìn ra.

Mỗi lần xén lông cừu thì phân cách giàu nghèo càng rộng hơn. Xã hội Việt đẻ ra một giai cấp tư sản kếch sù từ tầng lớp thân hữu với chính khách. Trong lúc người dân càng nghèo đi, thì tầng lớp thân hữu với chính khách giàu lên nhanh chóng một cách bất thường và thâu tóm tài sản của 99% trong xã hội.

Lần đầu tiên xén lông cừu của đảng là cải cách ruộng đất năm 1956-1957 theo kiểu hoang dã thời ăn lông ở lỗ. Không ai là người Việt Nam hiện nay không nhớ lần đầu tiên để đưa guồng máy xã hội miền Bắc vào khuôn khổ kỷ luật, để làm cuộc cách mạng thần thánh. Sau lần này với chiêu bài chuyên chính vô sản đã làm ra một cộng đồng dân miền Bắc xã hội chủ nghĩa trở thành một đàn cừu đi theo sự lãnh đạo sáng suốt của đảng cộng sản Việt Nam. Một thiên đàng cùng khổ nhưng đầy nhiệt huyết phục vụ chiến tranh. Máu đã đổ và xác người đã lên đến hơn 5 triệu để có thống nhất.

Sau thống nhất đất nước, năm 1976, lần thứ hai đảng cộng sản Việt Nam đã tiến hành cuộc xén lông cừu bằng cái gọi là "cải tạo công thương nghiệp" cũng hoang dã không kém lần thứ nhất. Hai kiểu xén lông cừu này đặc trưng bản chất chủ nghĩa xã hội mà ông tổ Lenin đã vạch ra bằng cách kết hợp Đức Quốc Xã với Kitô giáo trong đường lối trị dân. Nó hoàn toàn không giống cách xén lông cừu của bọn tư bổn giãy chết, mà tôi đã trình bày ở trên. Với lần này, hàng triệu người đã bỏ nước ra đi, có đến hàng trăn nghìn người Việt đã làm thức ăn cho cá biển. Trong lịch sử dân tộc Việt chưa có lúc nào phải có một lượng người bỏ tổ quốc ra đi đông hơn thời kỳ này, kể cả thời Nam tiến do Trịnh Nguyễn phân tranh!

Đến lần thứ ba, là lần sụp đổ tín dụng vào cuối thập niên 1980s khi những Nguyễn Văn Mười Hai, Huỳnh Là, Lâm Cẩu, v.v... vào tù trả nợ. Nó đã buộc chính quyền phải đổi tiền - một đồng tiền mệnh giá gấp 10 lần - để giảm lạm phát. Lạm phát lúc đó lên đến 700%. Một tỷ lệ lạm phát mà trong lịch sử nhân loại, nó chỉ có xảy ra ở các nước đi theo ông tổ Lenin mới có. Tôi còn nhớ vị đứng đầu đất nước lúc đó phát biểu một câu mà dân kinh tế cho rằng rất không hiểu biết là, thiếu tiền thì cứ in tiền. Nhưng đứng ở góc độ kinh tế chính trị học thì, câu phát biểu trên lại rất trí tuệ cho việc xén lông cừu của một chính quyền chuyên chính vô sản đang trên bờ sụp đổ.

Lần thứ tư giống tư bản giãy chết hơn vào cuối thập niên 1990. Lần này tứ đại gia Minh Phụng, EPCO, Huy Hoàng và Thành Lễ được lùa vào chuồn từ dựa cột đến xén lông cho đẹp dáng. Một loạt vụ án mà cho đến nay vẫn còn nhiều điều khó hiểu. Với cách xén lông cừu lần thứ tư chỉ các đại gia bị ảnh hưởng lớn.

Lần thứ năm, sau khi tung cung tiền liên tục 2 năm 2007 và 2008 với cái gọi là kích cầu do suy thoái kinh tế thế giới. Nó đã làm lạm phát trong nước tăng vọt. Lẽ ra từ 2009 phải tái cơ cấu kinh tế và chính trị để kiềm chế lạm phát, thì lại không thực hiện, đảng cộng sản và quốc hội tiếp tục tung cung tiền ào ạt cho các nắm đấm thép, cho lễ hội nghìn năm Thăng Long, v.v... chỉ vì quyền lợi của một vài chính khách. Nó đã đẩy lạm phát nhiều năm liên tục tăng cao. Hậu quả của nó là, mỗi tháng lương công nhân lao động giản đơn vào 2006, tuy thấp, nhưng được 400 tô phở bình dân, thì hôm nay chỉ còn 40 tô phở.

Câu chuyện lạm phát nếu chỉ dừng ở đó thì chỉ có dân lao động bị xén lông cừu. Nhưng NHNN vẫn tiếp tục cách giữ trần lãi suất cao 14%/năm. Đây là một kế hoạch xén lông cừu hoàn hảo cho những con cừu đã được vỗ béo bằng bất động sản, bằng chứng khoán đã trở thành đại gia đình đám.

Xét về mặt bản chất lần xén lông cừu thứ năm này quy mô hơn và toàn diện hơn lần thứ tư. Vì nó không chỉ xén lông cừu đại gia mà còn xén cả những con cừu ốm đói - những người dân lao động nghèo.

Tục ngữ Việt Nam có câu, con hơn cha là nhà có phúc. Nhưng ở đây học trò Việt hơn thầy Hoa Kỳ về cách xén lông cừu. Nó không phải là phúc, mà lại là một đại họa cho đất nước và dân tộc.

Sau hơn 80 năm dẫn dắt dân tộc đi theo con đường cách mạng vô sản, đảng cộng sản Việt Nam đã có công trong việc đưa đất nước trở về chủ nghĩa tư bản hoang dã với những hình thức xén lông cừu có sự kết hợp giữa chuyên chính vô sản và trí tuệ siêu phàm của thời chiếm hữu nô lệ. Nó đã sản sinh ra một thế hệ tài phiệt kiểu mới mà sách vở kinh tài toàn cầu chưa được ghi nhận vào giáo khoa kinh điển.

Hãy chờ xem với lần xén lông cừu thứ năm này đất nước và dân tộc Việt sẽ đi đến đâu trong công cuộc định hướng xã hội chủ nghĩa để hình thành 1% tư bản tài phiệt thân hữu và 99% dân cùng khổ?

Asia Clinic, 7h24' ngày thứ Bảy, 28/01/2012

KHAI BÚT ĐẦU NĂM: CÂU ĐỐI TẾT

2012-01-23T00:59:00.001+07:00

Chưa năm nào gia đình tôi lại đi sắm hoa chuẩn bị giao thừa. Năm nay, hôm 28 âm lịch quyết định đi dạo chợ Hoa khắp Sài Thành suốt 3h đồng hồ mới chọn được chậu bonsai Mai với biểu tượng Long Phục Vẫy Lộc đầu xuân.

Năm nào cũng vậy, đêm trừ tịch, cả 2 vợ chồng đánh xe cúng giao thừa cho clinic. Trên đường về đã quá giao thừa ghé qua Việt Nam Quốc Tự rước phúc đầu niên về nhà.

Điều khác lạ đêm giao thừa năm nay là, cảnh nhân dân Sài Thành lắm khổ đau ngay trong đêm trừ tịch, mà các năm trước tôi chưa hề gặp. Xin ghi ra đây một số hình ảnh ghi nhận.

Việt Nam Quốc Tự lúc giao thừa chuyển từ năm Tân Mão 2011 sang Nhâm Thìn 2012

Cảnh ăn xin vẫn đầy cổng Việt Nam Quốc Tự trong thời khắc giao thời, lúc mà ai cũng muốn về nhà đoàn tụ với gia đình thì còn lắm dân cùng cực tha phương cầu thực kiếp ăn xin (Hình chụp lúc 0h02' ngày 23/01/2012 nhằm mồng một tết Nhâm Thìn)

Đã đến qua giờ trừ tịch chuyển giao ăm mới, nhưng dân Sài Thành vẫn còn bán bong bóng bên công viên Ngã Bảy Cộng Hòa (Hình chụp lúc 0h8' ngày 23/01/2012 nhằm mồng Một tết Nhâm Thìn)

Những hình ảnh này quá đau lòng, tự dưng xuất hiện trong đầu câu đối đúng với dịch vận đất nước đang đến, mà tôi đã tiên liệu trong bài Nhìn đến 2013 viết cách nay hơn 1 tháng. Cũng cần ghi ra đây để kiểm nghiệm đúng sai cho năm Nhâm Thìn:

Mèo ăn vụng đi, nhiều sụp đổ
Rồng lộn cổ đến, lắm tan hoang

Dù sao thì cũng mong năm Nhâm Thìn nhiều đổi thay hơn là tan hoang. Ai có những câu đối hay thì cùng tham gia cho năm mới có một không khí tưng bừng.

Sẵn đây xin kính chúc đến tất cả các bạn đọc blog này, và mọi người Việt trên khắp hoàn cầu được nhiều may mắn và sức khỏe trong năm Nhâm Thìn.

Tư Gia, 0h59' ngày 23/01/2012 nhằm Mồng Một tháng Giêng năm Nhâm Thìn

NỢ HAY ĂN CẮP CỦA DÂN?

2012-01-19T09:16:00.008+07:00

Bài đọc liên quan:

Khi độc quyền kinh doanh là một sự tự nhiên - PVN

Khi độc quyền kinh doanh là một sự tự nhiên - EVN

Cả năm 2011, liên tục thông tin tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) là con nợ khủng. Trong đó EVN nợ tập đoàn dầu khí Quốc gia (PVN) lên đến 14.000 tỷ. Và nhờ vào cái của nợ ấy mà EVN đòi chính phủ phải tăng giá điện để giải quyết nợ. Kết quả là trong năm 2011, giá điện đã tăng 3 lần, nhưng EVN vẫn than lỗ.

Câu chuyện vì sao lỗ thì báo chí đã phanh phui nhiều lý do. Nào là đầu tư sai chức năng vào kinh doanh chứng khoán thua lỗ. Nào là đầu tư sai chức năng vào bất động sản bị đóng băng và thua lỗ. Nào là lương từ cán bộ đến nhân viên EVN quá cao, nên đưa đến thua lỗ, v.v... và v.v...

Tất cả những nguyên nhân trên là đúng với thực tế khách quan của một cơ cấu chính trị không đúng, dẫn đến các tập đoàn độc quyền kinh doanh của đảng cộng sản Việt Nam cầm quyền dẫn đến nhiều tha hoá và sai phạm trong làm ăn kinh tế.

Nhưng có một thực tế khách quan khác núp bóng dưới sự cầm quyền của đảng cộng sản Việt Nam, dẫn đến các tập đoàn độc quyền kinh doanh của đảng thua lỗ mà ít ai quan tâm. Đó là, EVN cũng là của đảng, mà PVN cũng là của đảng. Cả hai đứa con của đảng được đảng độc quyền cai trị cho phép chúng độc quyền kinh doanh.

Đứa con PVN được đảng cho phép độc quyền moi tài nguyên đất nước - của ông cha để lại - lên tiêu dùng và bán cho EVN. EVN lại là một đứa con cũng của đảng cho phép độc quyền sản xuất và bán điện cho toàn xã hội.

Câu chuyện EVN và PVN giống như câu chuyện một ông chủ - ở đây là đảng cộng sản Việt Nam - mở 2 doanh nghiệp A và B từ tiền xương máu của nhân dân, sau khi ông chủ cầm quyền và tự cho mình có cái quyền trên tất cả các quyền, là người lãnh đạo nhân dân. Doanh nghiệp A được ông chủ dùng của hồi môn của ông cha để lại cho doanh nghiệp B sản xuất và kinh doanh độc quyền. Thế thì B nợ A, nhưng là cũng của một ông chủ thì nợ cái gì và ai nợ ai, nếu không là ông chủ - cụ thể ở đây là đảng cộng sản Việt Nam - nợ chính mình hay là đảng cộng sản Việt nam đang nợ nhân dân vì đã tạo ra một chế độ tồi?

Như vậy, EVN nợ hay lợi dụng sai lầm chính trị để vơ vét kinh tế quốc dân? EVN nợ, hay là EVN kêu nợ là để ăn cắp tiền dân để chia chác nhau giữa các quan của đảng cầm quyền, vì hơn 80 năm qua đảng vẫn còn mắc nợ nhân dân một lời hứa chưa thực hiện được là, mang Độc lập, Tự do, Hạnh phúc đến mọi nhà?

Asia Clinic, 9h16' ngày thứ Năm 19/01/2012

TIẾT LỘ KINH NGƯỜI CỦA SÁT THỦ KINH TẾ

2012-01-18T14:20:00.003+07:00

Vietnam Defence - Sát thủ kinh tế John Perkins trả lời phỏng vấn báo SP (Nga) lý giải nguyên do của "mùa xuân Arab", sự sụp đổ của Gaddafi, sự đạo đức giả của Mỹ và phương Tây... VietnamDefence trích giới thiệu để quý vị tham khảo.

Trong năm qua, trên thế giới đã xảy ra quá nhiều sự kiện đòi hỏi nghiên cứu nghiêm túc. Tờ SP quyết định tìm hiểu ý kiến về bản chất các sự kiện này của người đã hơn 20 năm vì nghề nghiệp đã dính líu đến việc tạo ra các tình huống khủng hoảng tương lai, đó là John Perkins, tác giả cuốn sách “Lời thú tội của một sát thủ kinh tế”. Cuốn sách của ông trong một năm rưỡi qua trụ vững trong danh sách các cuốn sách bán chạy của tờ The New York Times, được dịch ra hơn 30 thứ tiếng và được xuất bản với ti-ra tổng cộng hơn 1 triệu bản.

Trong “Lời thú tội”, Perkins từ trong bản thân hệ thống cho thấy, Mỹ đang khiến cả các quốc gia khác đi đến phá sản và phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ. Điều đó được thực hiện dưới vỏ bọc mỹ miều: khi ở nước nào đó thuộc thế giới thứ ba phát hiện được các tài nguyên mà các tập đoàn Mỹ cần, những kẻ mà bên trong bản thân hệ thống gọi thẳng là “các sát thủ kinh tế” được cử đến đó. Nếu như “các sát thủ kinh tế” thất bại, thì các sát thủ thực sự đến ngay: Tổng thống Panama Omar Torijos và Tổng thống Equador Jaime Roldós Aguilera đã chết thê thảm như thế, Perkins viết. Nếu như cả các vụ mưu sát, tổ chức các cuộc bạo loạn đường phố không đạt được mục tiêu, Mỹ phái đến quân đội. Một trong những ví dụ mới đây là chiến tranh ở Iraq.

Còn với hiện tại thì sao? Sắp tới là tròn một năm của làn sóng “cách mạng Arab” lan tràn khắp Cận Đông và Bắc Phi. Có thể nói Mỹ đã viết kịch bản cho chúng không? Hay đó là sự phản đối tự phát sau đó được ủng hộ từ bên ngoài? Nếu vậy thì điều đó có lợi cho ai? Chính John Perkins sẽ trả lời những câu hỏi đó.

- Liên quan đến các sự kiện “mùa xuân Arab”, tôi không cho rằng, chúng đã được vạch kế hoạch và thực hiện theo sơ đồ mà tôi đã mô tả. Tôi nghĩ rằng, “mùa xuân Arab” cũng giống như các hoạt động phản đối đông người ở các nước khác, đã cho chúng ta thấy một điều hoàn toàn khác. Trước hết, người ta trên khắp thế giới thức tỉnh và bắt đầu nhận thức được rằng, hệ thống cũ không còn phát huy hiệu lực. Đó là hệ thống, trong đó 1% đứng đầu cả kim tự tháp kinh tế và sử dụng 99% còn lại phục vụ lợi ích của mình trong suốt một thời gian dài.

SP: Có nghĩa là các sự kiện này quả thực là bột phát, chứ không bị ai đó đạo diễn từ bên ngoài?

- Đúng, nhưng tôi cũng nghi ngờ - tôi không có bằng chứng nào, bởi vì tôi không còn dính líu đến những hành động như vậy, - rằng, các sát thủ kinh tế và các điệp viên loại khác đang tiếp tục xâm nhập vào các nhóm phản đối này, người ta muốn làm cho các chính phủ như của Gaddafi hay Mubarak bị thay thế bằng những người có thiện chí hơn đối với các tập đoàn lớn, ngoan ngoãn hơn đối với giới đầu sỏ các tập đoàn (Corporatocracy). Nhưng trong khi đó, cũng tồn tại một phong trào Hồi giáo rất mạnh, đang cố làm điều ngược lại nên không thể nói tất cả sẽ kết thúc bằng điều gì.

SP: Tại sao Mỹ và cả thế giới phương Tây kiên trì như thế khi nói về những vi phạm nhân quyền ở Syria, còn trước đó là ở Libya, nhưng lại không muốn nhận thấy các sự kiện tương tự đang diễn ra ở Bahrain và Yemen?

- Đó là sự đạo đức giả, điều đó thậm chí còn tồi tệ hơn cả đạo đức giả. Chúng ta đang nói về những vi phạm nhân quyền khi mà chúng tôi muốn loại bỏ những nhà lãnh đạo không có lợi cho chúng tôi và muốn kiểm soát đất nước của họ. Nhưng khi chúng tôi nhìn thấy những vi phạm nhân quyền tương tự ở những nước mà các nhà lãnh đạo của chúng được chúng ta ưa thích như ở Bahrain thì chúng tôi phớt lờ chúng. Và đương nhiên là chúng tôi phớt lờ những vi phạm đó ở ngay nhà mình. Ở chính nước Mỹ hiện nay cũng có vô vàn sự vi phạm nhân quyền, ví dụ như với binh nhì Bradley Manning, người đã trao các thông tin mật cho Wikileaks và đã bị giam trong tù một thời gian dài mà không đưa ra cáo buộc. Chúng tôi đang sử dụng thuật ngữ “vi phạm nhân quyền” khi điều đó có lợi cho chúng tôi từ góc độ chính trị.

SP: Ông có thể nêu riêng các sự kiện ở Libya và vụ giết hại ông Muammar Gaddafi?

- Tôi nghĩ rằng, khi nước Mỹ áp dụng những biện pháp quyết liệt như thế chống Gaddafi, động cơ của các hành động đó chính là việc Gaddafi quyết tâm thiết lập một đồng tiền mới sẽ thay thế đồng đô la Mỹ. Ông Gaddafi đã nói đến việc lập đồng dinar vàng và ông ấy có một ngân hàng trung ương rất mạnh với một số lượng vàng lớn. Ông ấy đã xúi giục các nước châu Phi và Mỹ Latinh mua và bán dầu bằng đồng dinar vàng thay cho đồng đô la, mà điều đó sẽ làm sụp đổ bản thân đồng đô la Mỹ và thực tế là cả bản thân hệ thống dự trữ liên bang FRS (Federal Reserve System) của Mỹ - toàn bộ hệ thống nhà băng mà nền kinh tế của nước Mỹ được xây dựng trên đó.

Chế độ Iran hiện đang đi theo con đường giống như vậy và tôi nghĩ rằng, nhiều điều đã từng xảy ra ở Libya cũng đang diễn ra hiện nay xung quanh Iran, có liên quan đến hệ thống kinh tế và đồng đô la ở mức độ lớn hơn nhiều so với việc chế tạo vũ khí hạt nhân hay dầu mỏ.

SP: Ông nói rằng, mọi người trên toàn thế giới đang thức tỉnh và bắt đầu nhận thức được rằng, hệ thống cũ không còn có hiệu lực. Ý ông muốn nói gì?

- Tôi cho rằng, cả các hành động phản đối “Hãy chiếm lấy phố Wall”, cả những hành động phản đối ở châu Âu, cả “mùa xuân Arab”, cũng như các sự kiện ở Nga là một phần của một quá trình thức tỉnh toàn cầu. Người ta bắt đầu hiểu rằng, có một vấn đề nghiêm trọng trong hệ thống hiện nay: ý tôi nói rằng, các nguyên thủ quốc gia dù đó là Mỹ hay ở Cận Đông đều không phục vụ các công dân của mình. Đã nhiều năm, các hành động của họ phục tùng lợi ích của một nhóm nhỏ, đứng đầu các tập đoàn lớn nhất thế giới - đó là giới đầu sỏ các tập đoàn. Sở hữu các khả năng tài chính to lớn, họ kiểm soát phần lớn các chính phủ thế giới. Họ cũng kiểm soát các phương tiện truyền thông đại chúng chủ yếu bằng cách đươn giản là sở hữu chúng. Họ chỉ có một nhiệm vụ là thu lợi nhuận tối đa. Thế giới của chúng ta đã bị đánh cắp và chúng ta cần lấy lại nó: nắm lấy kinh tế và chính trị của chúng ta. Các phong trào phản đối là một bộ phận của quá trình này.

SP: Ông có thể nêu ra ranh giới khi mà quyền lực ở nhiều nước đã chuyển từ nhà nước sang các tập đoàn?

- Đó đã là một quá trình lâu dài, nhưng nếu như muốn nghe một điều gì cụ thể thì ở Mỹ, đó là việc bầu Ronald Regan làm tổng thống, ở Anh là bầu Margaret Thatcher làm thủ tướng. Ở Nga, tôi nghĩ rằng, điều đó đã xảy ra với việc Gorbachev lên nắm quyền. Giai đoạn tích cực nhất là thập niên 1980, khi mà các chính phủ như Mỹ bắt đầu trao cho các tập đoàn ngày càng nhiều quyền lực, bắt đầu giảm mức độ điều hành luật pháp đối với hoạt động của chúng, điều đã cho phép đặt các tập đoàn dưới sự kiểm soát. Đó là chính sách có chủ đích. Kết quả là các tập đoàn có ngày càng nhiều khả năng tài trợ và quyết định các chương trình tranh cử của các chính trị gia khác nhau và áp đặt các điều kiện của mình. Tôi nêu bật thập kỷ 1980, nhưng hiển nhiên là quá trình chuẩn bị đã diễn ra trong một thời gian dài trước đó.

SP: Ông nghĩ gì về các hoạt động phản đối quần chúng ở Nga?

- Trước hết, phải nói rằng, tôi chưa bao giờ làm việc ở Nga và tôi chỉ có thể dự đoán về bản chất các sự kiện đang diễn ra ở Nga, nhưng tôi cảm thấy rằng, nó cũng giống như ở cả thế giới còn lại. Có lẽ người Nga đã bắt đầu nhìn thấy rằng, các nhà lãnh đạo của họ trong một thời gian dài đã lừa dối nhân dân, còn một nhóm người rất nhỏ đã trở nên ngày càng giàu hơn bằng cách bóc lột tất cả những người còn lại và các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

SP: Ở Nga, hiện nay người ta đang thảo luận 2 quan điểm đối với những hành động phản đối mới xảy ra. Một quan điểm là điều mà ông vừa nêu ra, hai là thái độ phản đối bị hun nóng từ bên ngoài và trước hết là từ Mỹ nhằm suy yếu nước Nga.

- Tôi cho rằng, quan điểm thứ hai có quyền để tồn tại. Mỗi lần khi mà người ta quyết rằng, chính phủ đã lừa dối họ và các hành động phản đối như vậy bắt đầu, các điệp viên của Mỹ, giống như “các sát thủ kinh tế” đều mưu toan xâm nhập vào đó và tôi không hề nghi ngờ chuyện điều như vậy hiện nay cũng đang diễn ra. Song tôi cho rằng, các sự kiện là Nga là một bộ phận của các sự kiện đang diễn ra trên toàn thế giới.

SP: Nhưng chúng sẽ kết thúc bằng cái gì? Nếu như giới đầu sỏ tập đoàn quả thực nắm giữ quyền lực như thế thì nó sẽ không trao trả một cách tự nguyện.

- Đúng và chúng ta đang thấy nó đang đấu tranh chống lại. Các vị có lẽ đã thấy các bức ảnh ở Mỹ, trên đó cảnh sát giải tán, đàn áp các hành động “Hãy chiếm lấy phố Wall”. Sự chống đối có ở khắp nơi, nhưng chúng tôi cũng hiểu rằng, một khi những người cấu thành nên giới đầu sỏ tập đoàn không phớt lờ chúng tôi mà đấu tranh chống lại, có nghĩa là họ sợ chúng tôi. Bởi vậy, tôi cho rằng, những người tham gia các phong trào phản đối cần nhìn nhận đây là tín hiệu rất khả quan - người ta nghe thấy chúng, người ta sợ chúng. Ở Anh thế kỷ XIII, một tình thế như vậy đã dẫn đến việc người dân nổi dậy, buộc vua George ký Đại Hiến chương. Tôi nghĩ rằng, đã đến lúc cho một hiến chương mới, một hiến chương toàn cầu. Về bản chất, các tập đoàn tồn tại không phải để làm giàu chính mình mà là để phục vụ xã hội, quan tâm đến những con người bình thường và phục vụ các lợi ích của họ, chứ không phải lợi ích của một nhóm người rất nhỏ và cực giàu.

SP: Ở Nga có quan điểm cho rằng, trong quá khứ, các cuộc khủng hoảng hệ thống đã có thể vượt qua được chỉ là thông qua chiến tranh. Cụ thể là thế giới thoát khỏi cuộc đại khủng hoảng chỉ thông qua Thế chiến II. Cũng có những lo ngại rằng, ngày nay chúng ta đang đi đến Thế chiến II. Ông có đồng ý với quan điểm đó không?

- Tôi rất hy vọng rằng, thực tế không phải như thế bởi vì chiến tranh thế giới sẽ tàn khốc đối với tất cả chúng ta, có chăng chỉ trừ các tập đoàn lớn sẽ kiếm được nhiều tiền từ chiến tranh như đã làm trong tất cả các cuộc chiến trong quá khứ. Tôi thực sự nghĩ rằng, đó là nguy hiểm thực sự, và mức độ căng thẳng như thế trong quan hệ Iran-Mỹ làm tôi rất sợ hãi bởi vì nó có thể dẫn đến một cuộc chiến rất nghiêm trọng. Hơn nữa, ở Mỹ có nhiều tin đồn là Nga và ông Putin muốn có cuộc chiến tranh này bởi vì nó sẽ làm tăng mạnh giá dầu mỏ. Tôi hy vọng chúng ta cuối cùng cũng tránh được điều đó.

SP: Tại sao chống đối một hệ thống đã có lại khó khăn đến vậy? Tại sao các quan chức giữ chức vụ cao lại không thể đơn giản thay đổi triệt đế chính sách của mình?

- Bởi vì, các phương pháp đã được chúng tôi áp dụng ở các nước thế giới thứ ba có thể áp dụng đối với những con người riêng biệt ở ngay trong chính nước Mỹ. Chúng tôi biết rõ rằng, ngày nay tổng thống Mỹ đang ở trong tình thế rất sơ hở. Trong thời đại chúng ta, không hề cần giết các tổng thống bằng viên đạn. Việc “ám sát” Bill Clinton được thực hiện bằng việc bôi xấu ông ta qua vụ scandal tình dục. Chỉ mới đây, chúng ta đã thấy, cũng bằng cách đó, sự nghiệp của Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế Dominique Gaston André Strauss-Kahn đã bị hủy diệt như thế nào, mặc dù cáo buộc cuối cùng không được chứng minh. Và Obama hiểu rằng, ông ta có thể bị quật ngã bởi những tin đồn giản đơn, những cái buộc ngoại tình, sử dụng ma túy hay bất cứ cái gì khác nữa. Các nhà lãnh đạo của chúng tôi ngày nay rất dễ bị tổn thương và các sát thủ không cần sử dụng bom hay đạn như trong quá khứ.

SP: Thưa ông Perkins, câu hỏi cuối cùng: do cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay và các cuộc chiến tranh mới đây, trong đó có chiến tranh Libya, nhiều chuyên gia Nga đã bắt đầu nói rằng, nếu như Liên Xô vẫn còn thì không có chuyện gì như thế có thể xảy ra. Ông nghĩ sao?

- Dĩ nhiên là không thể nói điều gì có thể xảy ra nếu như Liên Xô không sụp đổ, nhưng chúng ta biết chính xác rằng, khi Liên Xô không còn thì trên thế giới chỉ còn lại một siêu cường là Mỹ. Trước đó, Liên Xô và Mỹ đã cân bằng nhau rất tốt, nhưng khi Liên Xô tan rã, thế cân bằng đã bị phá vỡ. Và sau đó, khi Mỹ trở thành siêu cường duy nhất, Mỹ đã trở thành siêu cường của giới đầu sỏ tập đoàn. Điều này hiện nay đang đặc trưng cho cả thế giới tư bản. Vì thế, sự sụp đổ của Liên Xô đã làm thay đổi hoàn toàn cán cân của nền chính trị toàn cầu.

Nguồn: Sát thủ kinh tế: các cựu đồng nghiệp của tôi có ở khắp nơi / Viktor Savenkov // SP, 12.1.2012.
Asia clinic, 14h20', ngày thứ Tư 18/01/2012

ĐÔI LỜI VỚI ÔNG TÁO

2012-01-15T18:04:00.003+07:00

Mình thì trước nay chỉ tin vào khả năng của bản thân và các quy luật khoa học làm nên các cuộc cách mạng đổi đời cho cuộc sống loài người trên quả đất này. Nhưng đến giờ này, sau khi sống qua nhiều thời đại, mà phần lớn khi trưởng thành sống dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản Việt Nam.

Ba mươi sáu năm chưa bao giờ mình cúng Ông Táo về Trời. Nhưng 36 năm sống với đảng, nó đủ để làm niềm tin khoa học bị bào mòn và vỡ vụn. Năm nay quyết định mua đôi mía làm thang cho Táo về Trời. Mua vàng mã đốt đưa Táo quân đi. Mình khấn Táo quân lòng thành kính như chưa bao giờ được thành kính như bây giờ.

Có hai chuyện mà cái thằng tôi nhờ Ông Táo về thưa với Nhà Trời cho nước Việt.

Thứ nhất là chuyện văn hoá dân tộc, văn hoá còn thì dân tộc còn, dân tộc còn thì tổ quốc còn. Nhưng nước Việt dưới sự lãnh đạo của đảng đã mất dần bản sắc văn hoá dân tộc. Thay vào đó, một hình hài văn hoá trưởng giả học làm sang, xã hội đen bao trùm lên xã hội đỏ của đảng. Từ quan trường đến dân trường, từ mọi ngõ ngách cuộc sống là những môi trường của sự tha hoá ngập ngụa. Quan với chiếc đầu nóng trong một trái tim vô cảm. Dân với nhanh nhẩu đoản để tìm phương đối phó những gì mà quan vun vít, luật rừng. Cuối cùng, những thế hệ trẻ ra đời bằng lối hành xử bằng bạo lực, vô nhân tính.

Làm sao để văn hoá Việt giữ được cái tốt, hội nhập những cái ưu việt - hoà nhập mà không hoà tan hay bị huỷ hoại vì thói thực dụng, sự độc ác và lang sói của bản năng động vật

Thứ hai là chuyện quan trí và dân trí. Những năm qua, đất nước Việt lắm chuyện đáng buồn. Từ chuyện chính trị đến kinh tế, văn hoá, giáo dục, môi trường, pháp đình, v.v... đều tăm tối. Nhưng bản thân tôi, muốn Ông Táo trình thưa với Thiên đình là Ngọc Hoàng Thượng Đế giúp cho quan trí và dân trí Việt Nam khá lên được thì mới mong mọi chuyện bình ổn. Nếu quan trí vẫn cứ khôn ranh, khăng khăng định hướng xã hội chủ nghĩa thì hết hy vọng, nếu không nói là kết cục sẽ rất thê lương cho dân tộc một lần nữa.

Khi quan trí bỏ khôn ranh với dân, mà tìm đến khôn ngoan thì mới giải quyết chuyện dân trí. Vì 4 quyền lực lớn của xã hội gồm: lập pháp, hành pháp, tư pháp và truyền thông đại chúng thì quan và đảng đã nắm và chốt chặt cửa. Nó tồi tệ không khác gì thời nhà Nguyễn bế quan tỏa cảng. Trí thức thì bóp méo khoa học một cách trơ trẽn.

Chỉ mong Ông Táo tâu với Ngọc Hoàng Thượng Đế khai tâm, mở tánh cho đảng, cho quan biết đúng, biết sai, biết nhìn vấn đề ở cái gốc mà giải quyết. Vì giải quyết nghèo đói không khó nếu có quyết tâm và chỉ cần thời gian chục năm. Nhưng giải quyết cái nghèo về văn hóa và dân trí thì không phải giàu là có thể giải quyết được. Muốn giải quyết không chỉ tính bằng trăm năm.

Khi con người mất niềm tin vào sức mình có thể cải tạo xã hội, thì chỉ còn biết tin vào đấng siêu nhiên - ở đây là Táo quân và Nhà Trời vậy.

Asia Clinic,18h04' Chúa Nhật, 15/01/2012, nhằm 22 tháng Chạp năm Tân Mão

VĨNH BIỆT MADAME VIETNAM - JUDITH LADINSKY

2012-01-13T09:30:00.005+07:00

Bất kỳ ai đã làm trong các ngành y tế và giáo dục, không ai không nghe cái tên Judith Ladinsky. Một người phụ nữ mà tôi cho là vĩ đại với sự nghiệp y tế và giáo dục cho khu vực Đông Dương. Bà đã ra đi sau một cơn đột khuỵ đêm qua.

Judith Ladinsky là giáo sư của University of Wisconsin - Madison đã về hưu. Bà đã từng làm việc cho Cục Y tế dự phòng Hoa Kỳ. Bà cũng là Giám đốc của Văn phòng Nội vụ Y tế Quốc tế tại Trường Y Khoa của University of Wisconsin - Madison, và là chủ tịch quốc gia của Ủy ban Hoa Kỳ về hợp tác khoa học với Việt Nam và Lào. Bà đã dạy các khóa học về chăm sóc sức khỏe ban đầu và cung cấp chăm sóc sức khỏe nông thôn ở Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan, và tổ chức của Bộ Y tế và Sức khỏe quốc tế Hoa Kỳ.

Với Việt Nam, Bà đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng trên một loạt các chủ đề chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam, gần đây nhất là bệnh tiểu đường, sốt rét và viêm não Nhật Bản. Và cũng là người đặt nền tảng và thực hiện những loại học bổng cho các thế hệ nhà khoa học y tế, giáo dục cho Việt Nam trong 30 năm qua, không những ỡ Mỹ mà còn đi khắp toàn cầu.

Cuộc đời không thiếu kẻ độc ác như lang sói vẫn đang làm cho nhân loại khổ đau. Nhưng cuộc đời cũng cho ra những Người đúng nghĩa nhân hậu và có tư tưởng và tầm nhìn xa như Bà.

Bài viết ngắn này tôi xin thắp một nén hương tưởng nhớ đến bà - Một Madame Vietnam - mong linh hồn Bà yên nghỉ ở chốn vĩnh hằng.

Asia Clinic, 9h30', ngày thứ Sáu Mười Ba tháng 01/2012

SAI LẦM CHÍNH TRỊ HAY KINH TẾ?

2012-01-11T10:03:00.007+07:00

Bài đọc liên quan:
+ Biện chứng kinh tế và chính trị Việt đương đại
+ Tái cơ cấu cái gì?
+ Nhìn đến 2013
+ Thử hiểu kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và giải pháp cho nghịch lý
+ Khi độc quyền kinh doanh là một sự tự nhiên (1)

Mấy tháng nay báo chí và các nhà kinh tế bàn chuyện hạ lãi suất trần trong ngân hàng để vực nền kinh tế đang trên đà sụp đổ. Theo tôi, cần nhìn nguyên nhân vì sao có lãi suất trần ngân hàng cao. Nó là nguyên nhân hay là hậu quả của sự thiếu hiểu biết trong điều hành kinh tế vĩ mô?

Nghị quyết 11/2011 đã ra đời để làm chuyện ổn định kinh tế vĩ mô và kiềm chế lạm phát. Trong đó, có một công việc cụ thể là thu hút tiền đồng vào ngân hàng, bằng cách nâng tỷ lệ lãi suất cao của ngân hàng nhà nước, để giảm lượng tiền lưu thông ngoài xã hội, hòng giảm sức mua, đưa đến giảm giá hàng hoá, chống lạm phát. Đó là nguyên tắc cơ bản của bàn tay vô hình theo quy luật cung cầu của kinh tế thị trường tự do. Nhưng, đời lại có chữ nhưng nghịch lý.

Nhưng là kinh tế Việt Nam hiện nay không phải là kinh tế thị trường tự do theo quy luật cung cầu. Kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường có bàn tay hữu hình của chính trị chi phối, bằng các nắm đấm thép theo đường lối bao cấp của chủ nghĩa Marx Lenin - với cái gọi là định hướng xã hội chủ nghĩa. Nên việc chi tiêu vô tội vạ trong suốt từ 2007 đến nay của các nắm đấm thép, học theo các tập đoàn tư bản của Hàn Quốc, mà lại được nhà nước bảo kê bằng thuế của dân, chứ không là các tổng công ty tư nhân tự lực, tự cường như ở Hàn Quốc.

Hậu quả của các đứa con được nuông chiều đã đẩy đến tình trạng lạm phát 18,58% trong năm 2011 là điều hiển nhiên. Hơn 50 ngàn doanh nghiệp đủ điều kiện để phá sản - chưa tính những doanh nghiệp nợ xấu không được phép phá sản - vì không xoay được vốn, trong khi lãi suất kịch trần có lúc lên đến gần 30%/năm cũng là điều hiển nhiên. Nó ảnh hưởng đến tình hình đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI: Foreign Direct Investement) năm 2012 giảm chỉ bằng 65% so với năm 2011 cũng là điều hiển nhiên. Câu chuyện thất nghiệp gia tăng hơn 11% ở thành phố năng động nhất - Sài Gòn - theo tổng kết cuối năm 2011 cũng là điều hiển nhiên, không tránh khỏi.

Song, điều đáng bàn ở đây là, lãi suất trần của ngân hàng nhà nước đưa ra là quyết định của ngân hàng nhà nước hoàn toàn độc lập với lạm phát với nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa, nếu. Lại nếu, điều hành tiền tệ không vì các nắm đấm thép được cưng chiều, mà vì lợi ích xã hội thì câu chuyện lãi suất trần không còn là quan trọng. Vì tiền do ngân hàng nhà nước in ra, chỉ tốn giấy mực, thì ngân hàng nhà nước qui định lãi suất trần là 1% hay 0,5%/năm ngân hàng nhà nước cũng không bị lỗ. Đây là sai lầm nghiêm trọng trong chính sách điều hành tiền tệ không được độc lập với ngân hàng.

Nước Nhật, ngân hàng trung ương quy định trần lãi suất 0% trong nhiều năm nay. Nước Mỹ - Fed, cục dự trữ liên bang quốc gia - cũng quy định trần lãi suất 0,25% trong nhiều năm qua. Khủng hoảng kinh tế của Mỹ là do lún sâu và các cuộc chiến và thất nghiệp gia tăng, không phải vì đầu tư sai chỗ. Khủng hoảng của Nhật là do thiên tai, không vì thất nghiệp và lạm phát. Họ không khủng hoảng vì lạm phát như ở Việt Nam.

Hay nói cách khác, lạm phát và đồng tiền Việt mất giá là do sử dụng tiền không đúng mục đích, vì tha hoá và tham nhũng tạo ra. Tiền từ tham nhũng ào ạt tung ra thị trường để mua vàng và Mỹ kim. Nó làm mất giá đồng tiền Việt. Tiền từ tham nhũng tung ra thị trường mua hàng hoá vô tội vạ, đến nỗi một tô phở bằng 1 tháng lương công nhân mới làm ra lạm phát.

Hậu quả là lạm phát vì tham nhũng, cuối cùng lấy lý do để neo đậu trần lãi suất cao. Không biết các nhà chiến lược kinh tế đất nước dùng trần lãi suất để giết chết các doanh nghiệp đang làm ăn chân chính, hay là giúp làm tăng trưởng tín dụng cho hệ thống ngân hàng hòng cứu các nắm đấm thép vỡ nợ? Kết quả này là tự bóp chết nền kinh tế, nó sẽ kéo theo những hệ luỵ, như diễn biến trong 10 ngày qua của năm 2012.

Trong khi đó, hiện nợ xấu đã lên đến 350 ngàn tỷ đồng. Trong đó 70% tương đương với 250 ngàn tỷ đồng đang bị đóng băng trong bất động sản. Nó làm mất lòng tin các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Nó đưa đến ngân hàng thì thiếu thanh khoản và tham nhũng bủa vây. Chứng khoán thì tuột giá. Bất động sản đóng băng dẫn đến lừa đảo, đi tù để trả nợ vì phá sản. Tình trạng tức nước vỡ bờ do nạn lộng quyền chiếm đất của cán bộ của đảng. Trộm cướp gia tăng, Án hành chính ở đô thị lớn tăng đột biến, v.v...

Một vòng xoắn bệnh lý của nền kinh tế Việt trong nửa thập niên qua là: tổng công ty độc quyền của đảng đưa đến chi tiêu vô tội vạ, dẫn đến tham nhũng, từ tham nhũng đưa đến lạm phát. Vì lạm phát phải nâng lãi suất trần và siết chặt tín dụng. Điều này dẫn đến kinh tế suy thoái. Muốn hết suy thoái kinh tế thì lại phải chi tiêu vô tội vạ để có tham nhũng.

Như vậy, câu chuyện lãi suất trần cao hay thấp không làm ảnh hưởng đến lạm phát ở nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nguyên nhân lạm phát của nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa Việt nam là, do cơ cấu chính trị sai đưa đến cơ cấu kinh tế sai làm ra tham nhũng. Nó sai nên đã có người đề nghị xoá các nắm đấm thép bằng cách tư nhân hoá vì nó là những con nợ triền miên như Vinashin, EVN, PVN, Vietnam Airline, v.v... làm nên sụp đổ kinh tế nước nhà.

Nhưng ông đương kim thủ tướng lại cho rằng, “Đánh giá hiệu quả của DNNN phải công bằng, không thể nói DNNN là “ăn hại”. Những kết quả mà DNNN đã đóng góp là không thể phủ nhận. Nếu không có DNNN thì Nhà nước không thể điều tiết, ổn định vĩ mô”. Và còn tăng cường phát triển những nắm đấm thép vàng. Đây là một sai lầm nghiêm trọng trong chiến lược của đảng về nhân lực lãnh đạo, khi lãnh đạo không hiểu biết thế nào là điều hành kinh tế thị trường tự do, nên quay lại kinh tế bao cấp sau đổi mới.

Thế thì, sửa lại cơ cấu chính trị bằng một hiến pháp hợp thời đại, để đảng lãnh đạo có đối trọng kềm chế sự tha hoá của đảng. Hay là cứ giữ cơ cấu chính trị sai lầm, để giữ khẩu hiệu mỵ dân là Việt Nam đang đi theo con đường kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chưa bao giờ có trên thế giới, nên lấy dân tộc và đất nước làm vật thí nghiệm. Nhưng lại là mãnh đất màu mỡ để bản chất xấu xa của con người phát triển tươi tốt?

Asia Clinic, 10h03' ngày thứ Tư, 11/01/2012

GÂN GÀ BA TƯ

2012-01-08T13:27:00.007+07:00

Bài đọc liên quan:

Nếu Iran gục Trung Hoa sẽ ra sao?

Syria khởi nguồn lại tranh bá đồ vương

Vì ý thức hệ hay vì tổ quốc và dân tộc?

Các cặp phạm trù và quy luật xã hội trong điều hành quốc gia

Quân bài đã chia vấn đề còn lại là ta

Mượn hình tượng câu chuyện Tào Tháo và Dương Tu trong Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung để viết về Iran. Vì đụng đến Ba Tư là đụng đến nhiều vấn đề khó nhằng, như nhai một cái gân gà. Khác với Iraq nằm lọt thỏm giữa đất liền. Ba Tư có nhiều lợi thế chiến lược cả trên đất lẫn dưới biển.

Thứ nhất là, câu chuyện địa chính trị Ba Tư làm cho vùng đất này chưa bao giờ ngừng nghỉ sự tranh chấp. Hai hướng giáp biển - Biển Caspia ở phía Bắc và Vịnh Ba Tư ở phía Nam, có eo biển Hormuz hẹp chỉ 56km bề ngang chiếm vai trò quan trọng là nơi kiểm soát tàu chở dầu từ hầu hết các quốc gia Trung Đông đi khắp thế giới - Các mặt khác là đại lộ nối liền Đông Tây - con đường tơ lụa một thời và mãi mãi ngàn sau - mạch đất biển nối liền Á Phi và Âu. Nhưng quan trọng hơn cả là, Ba Tư nước có trữ lượng dầu mỏ đứng hàng thứ 2 thế giới. Ba Tư cung cấp một lượng tương đương 14% lượng dầu sử dụng toàn cầu. Họ còn là cái yết hầu cho năng lượng toàn cầu khi nhìn qua eo biển Hormuz là bể dầu lớn nhất thế giới Ả Rập Saudi và các nước có trữ lượng dầu lớn của Trung Đông.

Chính vì những điều trên mà, Ba Tư còn là nơi mà cường quốc 2 phe tả hữu thi nhau ủng hộ, áp đặt chính sách để làm lợi cho mình. Hết Anh và Liên Xô, thì đến Mỹ, và bây giờ là Nga và Trung Hoa.

Thứ hai là yếu tố lịch sử cận đại, người Mỹ và phương Tây đã từng mất công cả ba thập niên ở Ba Tư từ 1940 đến 1970 để gầy dựng một chế độ độc tài của gia đình Reza Pahlavi, gồm có cha là Shah và con là Mohammad, để rồi mất lòng dân Ba Tư. Và cuộc cách mạng Hồi giáo dưới sự lãnh đạo của giáo chủ Ayatolla Ruhollah Khomeini đã làm nên một chế độ tăng lữ quí tộc - Cộng Hoà Hồi Giáo Iran ngày nay. Họ chống phương Tây và Mỹ cực đoan vì một quá khứ áp đặt kiểu kẻ bá quyền. Ba Tư ngày nay đi theo tư tưởng của Mao về an ninh quốc phòng - phải có bom hạt nhân để khẳng định chủ quyền. Chính trị họ hoàn toàn theo con đường Hồi giáo cực đoan để quan hệ đối nội và đối ngoại. Một cái gai với phương Tây và Mỹ. Nhưng là một cực trong thế giới đa cực phù hợp với Nga và Trung Hoa.

Bấy nhiêu lý do ấy làm cho thế giới đủ đảo điên khi Ba Tư bị bao vây phong toả, chưa cần nói đến chiến tranh.Vì sự đối đầu tại Ba Tư không chỉ đơn thuần là đối đầu về Ba Tư từ chối chữ ký của mình về cấm phổ biến vũ khí hạt nhân. Ở đây còn là sự đối đầu với lòng dân Ba Tư đã chán 30 năm chế độ độc tài do Mỹ tạo ra. Còn là sự đối đầu của hai phe tả hữu. Cuối cùng là đối đầu với khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu, kéo theo những biến động kinh tế toàn cầu, trong lúc thế giới đang bị cơn đại suy thoái.

Hãy nhìn lại quá khứ, sau vụ bắt cóc 52 con tin ngoại giao Mỹ, và nhốt 444 ngày tại đại sứ quán Mỹ ở Teheran, từ cuối năm 1979 đến đầu năm 1981, Iran bị bao vây bằng cấm vận, giá dầu thăng thiên, giá vàng thập kỷ 1980 đã từng là kỷ lục lên đến 850USD/oz.

Sau quyết định tăng mức cấm vận buôn bán dầu hoả với Ba Tư của Hoa Kỳ, thế giới bắt đầu từ đồng minh phương Tây, bây giờ là châu Á, kể cả Nga và Trung Hoa sợ mất thị trường làm ăn béo bở của Hoa Kỳ, cùng đồng thanh tương ứng. Sự cố Iran đang bắt đầu nóng lên từng ngày, thì giá vàng đang nguội lạnh phá mốc sàn 1600USD/oz được vài hôm, lại nóng lên vượt mốc 1600USD/oz, khi giá dầu vượt mốc 110USD/thùng.

Hôm nay lại có chuyện Hoa Kỳ cứu 13 thuỷ thủ Ba Tư bị cướp biển Somali giam giữ. Và nhà cầm quyền Ba Tư cho đây là một hành động "nhân đạo". Quả là một nhùi như tơ vò sau các biến động của năm 2011. Tuy vậy, nó cho thấy Hoa Kỳ rất hiểu Ba Tư là cái gân gà đã nhằng hơn 30 năm vẫn chưa nuốt được.

Nếu làm một thống kê đơn giản, không ít hơn 80% mọi người được hỏi có muốn đánh Iran không, đều đồng ý đánh. Nhưng liệu đánh Iran có được không, ở một nước mà biển có thể cung cấp thuỷ hải sản và, đất liền có thể canh tác tự cung tự cấp. Ngoại trừ cấm vận dầu hoả kéo dài trong lúc đang chạy đua vũ trang đến kiệt quệ kinh tế?

Hoa Kỳ và đồng minh phương Tây đánh Iran sớm, có nghĩa là tránh được một Bắc Hàn đang kiệt quệ đến cùng cực, nhưng có vũ khí hạt nhân để liều thân. Nhưng đánh Iran trễ, thì có thể Iran có vũ khí hạt nhân để kềm chế mọi sự tấn công từ bên ngoài.

Chiếc gân gà Ba Tư là hình ảnh tương lai gần của Bắc Hàn. Nó không dễ nhai và càng không dễ nuốt. Ba Tư không chỉ dạy cho hai phe tả hữu những bài học của thời đại, họ sẽ là một Bắc Hàn bế quan toả càng, và còn mạnh hơn Bắc Hàn nhờ vào một chính thể đa nguyên và muốn làm ăn với toàn thế giới, án ngữ yết hầu năng lượng toàn cầu.

Ba Tư còn là một bài học lớn cho những quốc gia có địa chính trị quan yếu, như Việt Nam. Đừng nên biến đất nước và dân tộc thành cái gân gà, mà hãy là một thành viên ôn hoà với thế giới còn lại, và đối xử với dân bằng một chính thể hợp thời mà không cực đoan vì nhai lại một tư duy lai căng vậy.

Asia Clinic, 13h27' ngày Chúa Nhựt, 08/01/2012

HIỂM HOẠ HAY TRIỂN VỌNG Ở BẮC HÀN?

2012-01-04T13:41:00.002+07:00

Bài đọc liên quan:

Hậu triều đại Kim Chính Nhật

Thực phẩm, một vấn đề cần suy xét ở Bắc Hàn
Chuyển từ Trung Đông đến Thái Bình Dương

Bá Kiến, Chí Phèo và chiến tranh tiền tệ

Bài viết gốc: Peril or Promise in North Korea?

Bài viết của ông Javier Solana, trước đây, ông Solana là Đại diện cao cấp của Liên minh châu Âu (EU) cho chính sách an ninh và ngoại giao, và là một cựu tổng thư ký của NATO, hiện là Uỷ viên cao cấp đặc biệt về chính sách đối ngoại tại Brookings Institution và Chủ tịch của Trung tâm Địa Chính trị và Kinh tế toàn cầu (Center for Global Economy and Geopolitics) thuộc trường Quản trị kinhdoanh ESADE (Escuela Superior de Administración y Dirección de Empresas) của Ramond Llull University - Tây Ban Nha.

MADRID - Hai ngày sau khi Kim Chính Nhật - nhà lãnh đạo Bắc Hàn - qua đời trong một chuyến tàu trong nước, các nhà chức trách Nam Hàn vẫn không biết gì về nó. Trong khi đó, việc này dường như là một thất bại của các quan chức Mỹ, với những gì mà Bộ Ngoại giao thông báo đầu tiên chỉ đơn thuần thừa nhận rằng báo chí đã đề cập đến cái chết của ông.

Sự bất lực của cục tình báo Mỹ và Nam Hàn trong việc nhận biết bất kỳ dấu hiệu nào về những gì đã xảy ra là minh chứng cho đặc trưng của chế độ đóng cửa với thế giới bên ngoài Bắc Hàn, mà còn là những khiếm khuyết của Hoa Kỳ và Hàn Quốc. Những máy bay và vệ tinh Hoa Kỳ theo dõi Bắc Hàn ngày và đêm, và thiết bị thu thập thông tin tình báo nhạy cảm nhất kiểm soát biên giới giữa hai miền Triều Tiên. Tuy nhiên, chúng ta đã biết rất ít về Bắc Hàn, bởi vì tất cả các thông tin quan trọng bị hạn chế đối với một nhóm nhỏ các nhà lãnh đạo bị ám ảnh bỡi sự bí mật.

Sự thay đổi lãnh đạo ở Bắc Hàn đang xảy ra tại thời điểm có thể nói là tồi tệ nhất. Được biết, các nhà lãnh đạo Trung Hoa đã hy vọng rằng Kim Chính Nhật sẽ tồn tại đủ lâu để củng cố sự hỗ trợ giữa các phe phái khác nhau của đất nước cho sự thừa kế của con trai ông - Kim Chính Ân.

Tất cả các thuộc tính về biểu tượng của quyền lực đã được chuyển giao cho Kim Chính Ân với một tốc độ kỷ lục - nó được phản ánh trong vị trí chính thức của ông trong tang lễ, chủ tịch Ủy ban quân sự, và sự công nhận ở vị trí cao nhất của đảng cầm quyền mà không cần kiểm chứng về năng lực (assumption) của Kim Chính Ân. Nhưng sự hào nhoáng bề ngoài (trappings) như vậy sẽ không làm cho quá trình chuyển tiếp dễ dàng hơn đối với một người đàn ông trẻ hơn 30 tuổi, trong một xã hội với những lãnh đạo quân đội kỳ cựu nắm đầy quyền lực.

Tình hình kinh tế Bắc Hàn vẫn còn rất bấp bênh, với nhiều người sống gần với nạn đói, tạo thành một thách thức nghiêm trọng khác. Hai ví dụ đủ để minh họa cho tác động này là: giá gạo đã tăng gấp ba trong khi tiêu thụ điện đã giảm đi hai phần ba so với hai thập kỷ trước đây.

Những ký ức cá nhân của tôi về Bắc Hàn - bây giờ đã gần mười năm - là một nước nghèo nàn và trì trệ. Bình Nhưỡng, thủ đô của tối tăm và vắng vẻ, ánh sáng chỉ có để biểu diển cho chúng tôi thấy ở toà nhà chính phủ và nhà hát lớn, tất cả đèn điện đều phải tắt ngóm sau lưng chúng tôi ở mỗi đoạn đường chúng tôi đã đi qua. Kim Chính Nhật đã được chào đón nhiệt liệt khi ông bước vào nhà hát lớn, nơi mà vài hôm nay đã tổ chức quốc tang của ông.

Chuyến đi của tôi diễn ra vào tháng tư năm 2002, một thời kỳ có phần nào đó được xem là lạc quan. Liên minh châu Âu đã tham gia một thỏa thuận được khởi xướng bởi hai miền Triều Tiên và Hoa Kỳ trong chương trình của Tổ chức Phát triển Năng lượng Hàn Quốc, mục tiêu là thuyết phục Bắc Hàn ngưng và sau đó tháo dỡ chương trình hạt nhân của họ. Trong một sự đổi chác, là phải có hai lò phản ứng hạt nhân nước nhẹ sẽ được xây dựng để tạo ra năng lượng điện, và 500.000 tấn dầu sẽ được cung cấp hàng năm cho đến khi lò phản ứng hạt nhân nước nhẹ đầu tiên bắt đầu hoạt động ở Bắc Hàn. Trong đó, EU bắt đầu một dự án viện trợ nhân đạo rộng lớn. Các cuộc hội đàm với Kim Chính Nhật và các cộng sự của ông dường như đang có triển vọng.

Thật không may, thỏa thuận đã không kéo dài. Năm 2003, Bắc Hàn từ bỏ Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân. Từ thời điểm đó, tất cả mọi lạc quan đã bị mất, cho đến khi những tiếp xúc sau đó được tái khởi động(reinitiated) trong một định dạng phức tạp sáu bên (Trung Hoa, Nga, Mỹ, Nhật Bản, và hai miền Triều Tiên) đã được tiếp tục, với những thăng trầm, cho đến cuối năm 2007. Kể từ khi sự cố hàng hải năm 2009 và 2010, trong đó lực lượng Bắc Hàn tấn công vào lãnh thổ của Hàn Quốc, hầu như không có liên hệ nào giữa hai bên.

Với hành vi của Bắc Hàn trong thập kỷ qua, sự thay đổi đột ngột của lãnh đạo làm tăng mối đe dọa bằng những sự kiện bất ngờ. Để hạn chế rủi ro, việc cần thiết phải giữ mối quan hệ với Trung Hoa là điều quá rõ ràng. Trung Hoa có tiếp xúc trực tiếp với Bắc Hàn, và họ chính là đầu mối tốt nhất có thể xúc tác cho việc nối lại các cuộc đàm phán sáu bên.

Trung Hoa thừa nhận rằng Bắc Hàn không thể tiếp tục trong hình thái xã hội hiện tại, và muốn nhìn thấy những nhà lãnh đạo Bắc Hàn chuyển đổi nền kinh tế mà không thực hiện thay đổi chính trị đáng kể. Liệu điều này là có thể khả thi? Liệu nó có thể thực hiện được nhanh chóng đủ để tăng cường lòng tin của các bên liên quan khác trong khu vực là sự phát triển của Bắc Hàn như được dự đoán?

Đối với Trung Hoa, các vấn đề được đánh giá theo lịch sử của đất nước và từ quan điểm của chính sách trong nước - tất cả các vấn đề mật thiết nhất là biên giới của Trung Hoa. Đối với phương Tây, đặc biệt là Mỹ, mọi vấn đề nên có một giải pháp trong một hữu hạn của thời gian. Trong khi Mỹ chia nhỏ các vấn đề và cố gắng tìm giải pháp cho từng phần, thì Trung Hoa lại xem xét các vấn đề chính trị một cách chậm chạp, nó như là một tiến trình mở rộng mà không có giải pháp.

Ngoài các cuộc đàm phán sáu bên, cần thiết phải tạo ra một khuôn khổ cho một cuộc đối thoại hợp tác song phương giữa Mỹ và Trung Hoa nên thực hiện. Trong trường hợp của Triều Tiên - theo Christopher Hill - một trong những nhà đàm phán hiệu quả nhất của Mỹ về những vấn đề, nhớ lại, Hoa Kỳ nên làm cho nó rõ ràng rằng, không có giải pháp khả thi nào cho bán đảo Triều Tiên bị chia cắt có nghĩa là một mất mát chiến lược đối với Trung Hoa. Sau khi hiệp ước đình chiến kết thúc Chiến tranh Triều Tiên năm 1953, vĩ tuyến 38 được thành lập như là giới hạn cho sự hiện diện của quân đội Mỹ, tầm quan trọng của cuộc chiến tranh đối với Trung Hoa không nên bị lãng quên.

Cách tiếp cận này có thể là một cách để ổn định khu vực trong thời kỳ mà không có cái gì là chắc chắn. Có thể có những cách khác. Ví như việc đổi mới đang diễn ra tại Myanmar (Miến Điện) cho thấy tiềm năng thay đổi chính trị đáng kể mà không đi đôi với sự bất ổn khu vực. Trong trường hợp của Bắc Hàn, nơi mà vũ khí hạt nhân được dùng như là một trò chơi, thì không có khả năng để khả thi.

Bản quyền: Project Syndicate, 2012.

www.project-syndicate.org

BS Hồ Hải dịch - Asia Clinic - 13h41' ngày thứ Tư, 04/01/2012

NHÌN ĐẾN 2013

2011-12-30T00:02:00.008+07:00

Bài đọc liên quan:
Nhìn lại 2009
Nhìn lại 2010
Thay đổi thực sự hay trễ tàu?
Tái cơ cấu cái gì?
Công hữu, tư hữu và hình thái xã hội loài người

Theo thường lệ, cuối năm làm một tổng kết năm qua, để nhìn cho năm tới. Nhưng năm nay đổi mới cách nhìn, chỉ nhìn tới mà không nhìn lại. Vì chuyện nhìn lại thì đã quá rõ ràng, trong bài viết cũ: nhìn lại 2010, và tất cả các bài viết trong năm 2011.

Năm con mèo quả có nhiều chuyện động trời trên thế giới như đã tiên liệu. Một loạt các nhà độc tài ra đi theo nhiều kiểu khác nhau. Tự xin về vườn trong lúc bệnh tình sức khoẻ đang nan y như Mubarak. Bị tấn công vào tận sào huyệt để giết như bin Laden, trùm khủng bố và Gaddafi nhà độc tài. Chết trong lúc mộng ước truyền ngôi đang còn nhiều chuyện phải làm, như Kim Chính Nhật. Một số khác đi tù vì tham nhũng trong quá khứ, lúc còn tại vị như bà Arroyo ở Phillipines, v.v.... kể sao cho xiết? vì còn những thiên tai dịch hoạ giáng xuống toàn cầu, kinh tế thế giới đảo điên.

Nhưng đó là chuyện thế giới, ở đây nên nói chuyện nhà sau chiến lược Đông Á của Hoa Kỳ và chuyện nội tại trong tương lai đất nước còn lắm những bộn bề bao vây tứ phía, mà nếu không khéo, không sáng suốt thì rất khó lòng. Chúng ta cần đi từng vấn đề và những cảnh báo, không chỉ cho năm 2012 - năm Rồng lộn Nhâm Thìn - mà còn tiên liệu đến sau đó xem sao?

Ngoại giao - An ninh quốc phòng: Chuyện thành công nên nói trước để lấy khí thế tích cực, đó là chuyện ngoại giao đa phương năm nay là một thành quả tốt đẹp của một chiến lược đúng, đã được đặt nền móng từ lúc "được" vào WTO. Kết quả của suốt 4 năm chạy với tốc độ hết công suất. Từ lép vế, không cho truyền thông phê phán anh cả đỏ, đến ra mặt tuyên bố chủ quyền và đòi đàm phán trên bàn hội nghị quốc tế các quần đảo, đã bị chiếm đóng bỡi láng giềng nước lớn là một thành công đáng ghi nhận. Song cần phải lưu ý, tình hình chạy đua vũ trang quốc phòng trong lúc kinh tế nước nhà đang suy thoái là một điều nguy hiểm. Phải cẩn trọng điều này, vì hầu hết các nước sụp đổ là bắt đầu từ chạy đua vũ trang. Trong quá khứ có Liên Xô và Đông Âu, trong hiện tại có các nước Trung Đông bắc Phi vừa bị cách mạng hoa Nhài.

Chính trị và kinh tế: Kinh tế là chính trị và ngược lại, nên gộp chung một chủ đề. Năm nay chứng kiến thế giới có các cuộc cách mạng hoa Nhài cũng bắt đầu từ chính trị lỗi thời. Nước Mỹ phải thay đổi tư duy chính trị khi làm bá chủ đã tăng nợ công đến hơn 100% GDP. Khu vực liên minh châu Âu khủng hoảng chính trị chưa theo kịp kinh tế làm nên những rạn nứt, chia rẻ mà chưa có thể khắc phục được. Khối BRICS - Brasil, Rusia, India, China, South Africa - đang phải chuyển động chính trị từng ngày để phù hợp với thời thế đã đổi thay.

Trong nước Việt cũng không kém cạnh gì, đầy náo loạn vì khả năng điều hành kém do một hệ thống chính trị đã đẩy bi kịch xã hội đến điểm đáy của một chu kỳ. Kinh tế nhà nước chứng kiến các quả đấm thép ngập trong nợ nần. Kinh tế tư nhân chứng kiến những cuộc vỡ tín dụng đen. Sàn chứng khán cũng tuột dốc không phanh. Hàng chục ngàn doanh nghiệp đủ điều kiện xin phá sản. Lạm phát đã làm nên các cuộc biểu tình trong công nhân. Tình trạng chiếm đất của dân để làm dự án đã làm nông dân biểu tình như nấm, nên buộc lòng chính phủ phải đề nghị bên lập pháp phải có luật biểu tình để kềm chế chuyện này..

Năm nay đã sụt giản, nhưng năm tới sẽ chứng kiến đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (Foreign Direct Investment) sụt giảm. Các doanh nghiệp lớn phá sản hoặc bị siết nợ vì đã là những con nợ mất khả năng chi trả. Thất nghiệp sẽ gia tăng. Bất động sản sẽ đóng băng ít nhất 5 đến 10 năm tới.

Chứng khoán sẽ chỉ là những nhà đầu tư thứ cấp đầu cơ kiếm lợi mà, không còn nhà đầu tư sơ cấp vững bền, vì đã mất niềm tin trong minh bạch thông tin và cách điều hành kinh tế và sàn chứng khoán không vì nhà đầu tư, mà vì ăn xổi ở thì trong những năm qua. Mặc dù đã thành lập tổ hợp tài chính 8 ngân hàng - với cái gọi là hiệp hội thị trường trái phiếu Việt Nam - để hỗ trợ sàn chứng khoán, nhưng nếu giỏi lắm, tổ chức này cũng chỉ có thể cố gắng giữ được VN-index cầm chừng ở khoảng 250-300. Nếu không thì khoảng 150-200 là đích đến trong năm 2012.

Với nghị quyết 11/2011 - ổn định kinh tế vĩ mô, kềm chế lạm phát - hy vọng trong năm tới sẽ buộc lòng gây ra những hậu quả không tránh khỏi là, thứ nhất chứng kiến các doanh nghiệp ngoài nhà nước đình đám sẽ không có khả năng chi trả vốn vay ngân hàng đi đến bị siết nợ - hay nói cách khác là một kiểu "quốc hữu hoá" bằng luật định.

Thứ hai là, chính phủ phải tung tiền ra mua và cứu các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân, tổ chức tín dụng đang mắc cạn vì bất động sản, việc này phải hy sinh bằng lạm phát. Người dân sẽ khổ càng khổ hơn. Giàu nghèo đã phân cách càng phân hóa xa hơn. Bất công xã hội đã đầy ly, thì thêm giọt nước để tràn ly.

Và cuối cùng là, với cách tái cơ cấu kinh tế theo kiểu tung tiền ra mua hoặc cứu như đang làm thì quay về thời kỳ kinh tế bao cấp. Kết quả tăng trưởng kinh tế năm 2011 không bằng 1/3 lạm phát - 5,89% so với 18,6% lạm phát mà chính phủ công bố. Một vòng luẩn quẩn mà, chính trị đang lỗi thời sẽ kéo theo những hệ luỵ về kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục, y tế, .v.v... sẽ tiếp tục rơi tự do đến đáy là không tránh khỏi.

Môi trường và quy hoạch đô thị: Ngoài thành công trong việc can thiệp hoãn việc xây dựng đập thuỷ điện Xayabury trên hội lưu chình dòng Mekong, là một kết quả tích cực bảo vệ môi trường sinh thái. Phần còn lại chưa thấy thay đổi tư duy trong quy loạch, nên môi trường sẽ gặt hậu quả nghiêm trọng về thiên tai, dịch hoạ trong năm 2012. Có một điều tốt khách quan trong năm 2011 là, bão tố vào đất liền là tan biến. Một dấu hiệu mà thiên nhiên đang báo hiệu những điều tươi đẹp cho cộng đồng. Song, mưa và các đập thuỷ điện lại là kẻ thù với người dân vì lũ. Một minh chứng sự góp sức của con người để tự huỷ diệt mình xem ra không kém gì thiên nhiên tàn phá. Nên không hy vọng môi trường sẽ được cứu thoát khỏi ô nhiễm và ngập lụt trong nhiều năm tới, chứ không chỉ 2012.

Những phản biện khoa học của Trí Thức rơi vào quên lãng

Tư duy quy hoạch đô thị vẫn manh múm. Thủ đô và thành phố lớn là bộ mặt chỉ dành cho chính trị, văn hoá hoặc thương mại, dịch vụ của quốc gia, nhưng lại dùng để làm khu công nghiệp. Tỉnh tỉnh, thành thành làm công nghiệp. Nhà nhà, tỉnh tỉnh, thành thành thi nhau lấp hồ ao, lấy ruộng làm đất bán, v.v... Có những khu kinh tế mà có nhà máy hoá chất nằm cạnh khu nghĩ dưỡng - điều này chỉ có ở nước ta - để rồi cuối cùng chỉ có những kẻ cơ hội xí phần dự án, chờ sang nhượng đất thuê kiếm lãi. Nhưng lại không có ai đầu tư, buộc lòng phải thu hồi dự án, và kẻ đầu cơ vỡ nợ.

Văn hoá giáo dục: Từ hậu quả của chính trị lỗi thời dẫn đến kinh tế suy sụp trong năm nay. Những níu kéo bằng kiểu tái cơ cấu bao cấp sẽ dẫn đến những tha hoá, trục lợi trong ngân sách công. Nạn lường gạt, dối trá ngày càng tràn lan. Thất nghiệp sẽ dẫn đến những tệ nạn xã hội. Bốn yếu tố trong giáo dục - bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội - đã suy đồi từ 2 đến 3 yếu tố cho công việc trồng người.

Trong khi đó, vấn nạn "cải cách giáo dục" hằng năm chỉ nhằm để trục lợi ngân sách sẽ làm văn hoá giáo dục nước nhà có một môi trường bẩn cho sự nghiệp trăm năm trồng người. Năm 2012, năm sẽ càng lún sâu vào vũng lầy không có đường ra cho giáo dục, vì đến giờ này triết lý giáo dục nước nhà chưa có, mà vẫn phải chịu mang gông cái đề cương văn hoá đã được một nhà thơ làm chính trị vẽ ra từ 68 năm qua, mà chưa có ai đủ tâm và tầm để tháo gỡ.

Y tế và an sinh xã hội: Không có gì để bàn nữa vì đã trình bày trong những bài viết như, Ngành y tế Việt cần thay đổi gì và bài Nhìn xa hơn về quá tải bệnh viện. Tình trạng quá tải sẽ vẫn là chuyện biết rồi, khổ lắm nói mãi. An sinh xã hội sẽ còn tồi tệ hơn năm nay - năm mà theo đánh giá của thế giới thì, kinh tế Việt Nam tồi tệ nhất trong 20 năm đổi mới. Từ kinh tế suy sụp và chính trị lỗi thời đã dẫn đến tha hoá lan tràn, thất nghiệp tăng cao, kéo theo an sinh xã hội và y tế không sáng sủa cho năm 2012.

Công, nông, lâm, ngư nghiệp và giao thông vận tải: Ghi nhận thành công trong sản lượng lúa ngày càng tăng. Nhưng với tư duy lúa 3 vụ trong năm, để tăng sản lượng lúa, phải làm đê bao, nó sẽ biến đồng bằng sông Cửu Long dần trở thành như đồng bằng sông Hồng mất dần sự bồi đắp phù sa, cằn cỗi, vì "sáng kiến" này. Ngoài ra, hậu quả của tư duy chiến lược phát triển đất nước đã làm thu hẹp dần đất nuôi trồng nông nghiệp, khi nó đã bị biến thành đất thổ cư, là một nguy hại cho tương lai với đà tăng dân số.

Thủy điện không chỉ làm biến đổi khí hậu, môi trường sinh thái, và động đất do yếu cơ học đất. Nhưng ở nước ta nó còn là dịp để lâm tặc phá rừng. Rừng nguyên sinh ngày càng cạn kiệt, rừng mới lại chưa kịp thay. Không đủ rừng giữ nước cho mùa mưa, và mùa cạn không đủ nước để tưới tiêu và thủy điện vận hành. Mùa mưa thì điện cúp vì đường dây cần bảo dưỡng. Mùa khô điện càng cúp nhiều hơn vì thiếu nước.

Ngư nghiệp mấy năm nay, anh cả đỏ nhăm nhe mùa sóng yên biển lặng cấm đánh cá trên biển Đông. Ngoại giao thành công đã mở ra một năm hy vọng tốt cho dân sống với nghiệp sóng gió.

Quy hoạch là một sai lầm không chỉ trong diện tích canh tác, mà còn là nguyên nhân của tình trạng ách tắc giao thông đô thị. Tai nạn giao thông mỗi ngày cướp đi trung bình 30 sinh mạng và hàng chục người thương tật trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Môi trường ô nhiễm do di dân từ nông thôn đến thành thị.

Đối với công nghiệp hiện nay, dù đã hô khẩu hiệu ra rả trong mỗi kỳ đại hội đảng hơn 30 năm qua, nhưng cây kim, sợi chỉ cũng phải nhập. Nguyên nhân của nhập siêu hằng năm làm cho tình hình thiếu thanh khoản ngoại tệ diễn đi, điễn lại xuân thu nhị kỳ. Trong khi đó, lại chạy theo những cái gọi là đi tắc đón đầu với công nghiệp nặng, mà các nhà khoa học đình đám chưa đảm đương được.

Nếu năm 2011 - Tân Mão - là năm chứng kiến những mũi khoan vào lòng hệ thống chính trị để cài kíp nổ chờ mồi lửa. Thì năm 2012 - Nhâm Thìn - là năm chứng kiến các kíp nổ được châm ngòi, làm vỡ tan những thành trì mà, xưa nay vẫn cứ nghĩ rằng nó vững chắc, sẽ sụp đổ. Và cuối cùng, quy luật bàn tay vô hình của các quy luật xã hội sẽ thắng bàn tay hữu hình muốn bóp méo thiên nhiên và xã hội, mà những quy luật của chúng là quy luật của muôn đời.

Tất cả những hậu quả của năm 2012 sắp tới không phải là do con người Việt Nam không đủ khả năng để tháo gỡ, mà vì một nền chính trị lỗi thời, nhưng, không có ai chịu trách nhiệm và đủ khả năng để tháo gỡ cho việc tái cấu trúc chính trị, hòng đáp ứng với những đòi hỏi của xã hội đang cần là, quản lý đang bất lực, thiếu hụt nhân lực của đảng cầm quyền - nhân lực chứ không phải là nhân sự - đang rất nguy ngập.

Ông quan công an cấp xã quyền lớn như vua thời Phong Kiến

Hay nói chính xác hơn là, có một sợi dây vô hình theo luật nhân - quả. Nó đã trói buộc con người và đất nước Việt vào những tư duy lỗi thời về chính trị. Song trách nhiệm lại không thuộc về ai, không ai truy cứu trách nhiệm của những nhân sự đầy quyền lợi, mà thiếu tự trọng. Những nhân lực đã làm ra một thời đại nghịch lý, mà ai cũng hiểu, nhưng không ai có thể bức ra khỏi cái nghịch lý ấy.

Nhưng dù gì đi nữa thì, thà một lần đau cho năm con Rồng - Nhâm Thìn 2012, thuần dương - để đến năm con Rắn - Quý Tỵ 2013, thuần âm - nhả được những nọc độc, để làm thành những vị thuốc cho bệnh trì trệ của các chính khách vậy.

Những nổ lực trong ngoại giao gần đây là bước đệm đầu tiên, cho một phương thuốc tốt, nếu nó được đánh giá đúng và được triển khai với một khả năng đúng tầm thời đại. Phương thuốc ấy là Thay đổi hay là Chết? Không phải tái cơ cấu kinh tế nửa vời - Đó là mệnh lệnh của các quy luật xã hội - bàn tay vô hình của khoa học xã hội đã được thực tế chứng minh hùng hồn, không thể khác được.

Tư gia, 0h02' ngày thứ Sáu, 30/12/2011

CÓ CẦN KIỂM TRA XĂNG TRONG VỤ CHÁY NỔ XE HÀNG LOẠT?

2011-12-27T08:45:00.013+07:00

Gần đây hàng loạt xe gắn máy, kể cả xe hơi cháy nổ khắp trong cả nước mà, đặc biệt xảy ra ở các tỉnh miền Bắc, rải rác gặp ở các tỉnh thành miền Nam. Trong đó có cả ở thủ đô Hà Nội và Sài Gòn. Các cơ quan chức năng đã vào cuộc nhưng chưa tìm ra nguyên nhân. Các hãng xe máy cũng chưa tìm ra nguyên nhân vì sao cháy nổ, đặc biệt với những loại xe gắn máy nổi tiếng an toàn như Honda.

Năm 2006 đã có một dạo xăng bị pha aceton do 2 đơn vị, tổng công ty xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và, công ty xăng dầu quân đội nhập về đã phải bồi thường cho khách hàng 500 triệu đồng vì đã gây nên thiệt hại. Nguyên nhân là vì lợi nhuận của nhà kinh doanh. Nhưng lợi nhuận của nhà kinh doanh vô nhân tính lại là một nguy hại cho toàn xã hội.

Câu chuyện cũ cách đây 5 năm, làm tôi suy nghĩ và đặt ra giả thuyết có thể aceton là nguyên nhân gây cháy nổ xe gắn máy gần đây. Mặc dù cho tới giờ này chưa có bằng chứng nào cho thấy xăng Việt Nam bị pha aceton. Vì sao?

Acetone là một dung môi tốt cho hầu hết các chất dẻo và sợi tổng hợp, bao gồm cả việc sử dụng trong phòng thí nghiệm cho các chai lọ làm bằng polystyrene, polycarbonate và một số loại polypropylene. Ai đã từng sử dụng aceton để tẩy rửa những vật dụng trong phòng thí nghiệm, thì đã từng thấy chỉ cần 1 chút aceton lỡ vấy ra vật dụng bằng nhựa tổng hợp hoặc cao su đều là chảy hoặc thủng.

Aceton làm dung môi để hoà tan chất nhựa tổng hợp làm những trò chơi thú vị

Chỉ cần pha 1 nồng độ aceton không cao vào xăng thường sẽ làm chỉ số octane tăng lên và dễ cháy nổ, đồng thời độ nóng của xăng cũng tăng theo và dễ bay hơi. Ai đã từng dùng xăng bình xịt có pha aceton cũng nghe mùi thơm của aceton khi sơn. Nhưng sơn này có độ hoà tan rất cao khi lỡ tay sơn chồng lên lớp sơn thường đã cũ trên vật dụng thì, lập tức lớp sơn thường sẽ bị tan chảy.

Nên khi aceton có mặt trong xăng để dùng cho các động cơ có dây dẫn xăng vào động cơ nổ bằng cao su hoặc chất dẻo tổng hợp, nó sẽ bào mòn và làm cho ống dẫn một ngày đẹp trời sẽ rò rỉ xăng. Việc rò rỉ xăng trên mặt một động cơ đang vận hành có nhiệt độ cao, hoặc một dây dẫn bugie đánh lửa bị hở sẽ phát hoả dẫn đến cháy nổ là chuyện đương nhiên.

Chưa thấy báo chí lên tiếng kiểm tra xăng, nhưng không có xăng thì xe chắc chắn sẽ không chạy được, và có xăng rồi chạy mà xăng không bắt lửa thì lấy gì để cháy nổ? Đây chỉ là một suy luận có tính khoa học để tìm ra nguyên nhân của cháy nổ xe máy hàng loạt, có tính bùng nổ khắp nơi trong cả nước hiện nay.

Đã đến lúc nhà chức trách cần phải đặt ra những tình huống để truy lùng nguyên nhân thủ phạm cháy nổ có thể là do aceton, hay một loại phụ gia dung môi nào đó hiện có trong xăng như, methanol, ethanol, v.v... mà đang bị bế tắc chăng? Nhất là gần đây có chuyện dối trá trong việc bán xăng A83, nhưng lấy tiền giá xăng của A92! Vì đây không chỉ là đạo đức kinh doanh mà còn là sự an nguy tính mạng của người dân và thương hiệu của các hãng sản xuất xe. Một thiệt hại vô hình không thể tính bằng tiền.

Asia Clinic, 8h45' ngày thứ Ba, 27/12/2011

QUYỀN LỰC CỦA NGƯỜI DÂN TRUNG HOA

2011-12-24T13:46:00.016+07:00

Bài viết gốc: The Power of China’s Powerless

Bài viết của Mã Kiện (馬健: Ma Jian) sinh ngày 18 tháng 8 1953) là một nhà văn Trung Quốc. Ông được sinh ra tại Thanh Đảo ngày 18 tháng tám năm 1953. Năm 1986, ông chạy tị nạn đến Hồng Kông sau khi bị đàn áp do một số tác phẩm của ông đã bị cấm. Năm 1997, ông bỏ chạy đến Đức vì Hồng Kông trở về với Trung Hoa, sau đó di chuyển đến Anh vào năm 1999. Ông hiện đang sống ở London với đối tác và phiên dịch của mình - bà Flora Drew một nhà làm truyền hình và phim ở School of Oriental and African Studies in London. Mã Kiện nổi lên với tác phẩm “Stick out Your Tongue” được bà Flora Drew dịch sang tiếng Anh năm 2006. Một cuốn truyện ký về văn hoá Tây Tạng, mà nhà cầm quyền Trung Hoa cho là dâm ô cấm xuất bản. Một cuốn khác là "Red Dust" cũng là truyện ký nói lên nỗi cùng khổ ở các vùng nông thôn xa xôi hẻo lánh của Trung Hoa, và nhiều tác phẩm khác.

LONDON – Tôi không vội để hoàn tất việc đọc một bài viết tán dương Ngài Václav Havel[1], một nhà viết kịch Tiệp Khắc trở thành nhà cách mạng bất đồng chính kiến ôn hòa để rồi trở thành vị tổng thống vừa mới từ trần, có nhiều hơn hai câu chuyện nói về sự nghiệp phi thường của Havel trong bối cảnh: cái chết của Kim Chính Nhật, vị lãnh đạo tối cao Bắc Hàn nghiện ngập trong tình dục, và vũ khí hạt nhân, và các cuộc biểu tình ôn hòa chống lại sự tước đoạt quyền sở hữu đất đai của dân làng Wukan ở tỉnh Quảng Ðông, thuộc miền nam Trung Quốc.

Nếu Havel đã có những lúc nghi ngờ về tác động tích cực lâu dài của ông trên thế giới, thì tôi cũng hy vọng ông có thể đã đọc những thông tin từ làng Wukan trước khi ông qua đời. Ở ngôi làng đánh cá 6000 dân sinh sống, "Quyền lực của không quyền lực" mà Havel đã quảng bá là một phương pháp để huỷ hoại nguyên tắc độc tài toàn trị đã được chứng minh một lần nữa, nó đã đánh vào kỷ cương và chân giá trị khổng lồ mà Trung Quốc đã bọc một mặt nạ bằng kẽm cho một tình hình không còn sự phản đối kể từ cuộc biểu tình ở quảng trường Thiên An Môn vào mùa xuân năm 1989.

Kim đệ nhị, trong một một ý nghĩa nào đó, ông là nhà chống Havel, không chỉ thiếu sự đúng đắn về đạo đức, mà còn thiếu cả những mối quan tâm về cái độc tài phổ biến trong việc cai trị một quốc gia như thế nào. Cái chết của ông làm tôi nhớ lại rằng Mao Trạch Đông, với tất cả những cuồng loạn – chân thực và giả dối - đi kèm với sự sụp đổ của một người tự phong Thánh (self-atointed god).

Nhưng cái chết của Mao ít nhất nó đã làm kết thúc một kỷ nguyên của chế độ độc tài quân phiệt (Caesarism) ở Trung Quốc. Bởi vì ông không có con trai để thực hiện thành công những gì ông ta muốn, Mao chỉ định một Bộ Chính trị với 5 người để thực hiện. Các thành viên của bộ chính trị này, trong đó có cháu trai của mình, Mao Viễn Tân (Mao Yuanxin)[2]; tình nhân của Mao, Trương Ngọc Phượng (Zhang Yufeng)[3]; và Giang Thanh, vợ cuối cùng của ông – họ không đủ năng lực quản lý như Kim, nhưng, sau thảm họa của cuộc Cách mạng Văn hóa, những thành phần đối lập với họ trong quân đội và các cơ quan nhà nước đã lan rộng khắp nơi để đưa họ đến chỗ kết liễu. Họ, và Tứ Nhân Bang (Gang of Four)[4] (trong đó, Giang Thanh là một thành viên), đã nhanh chóng bị lật đổ.

Sự chuyển đổi của Trung Quốc từ chế độ độc tài quân phiệt (Caesarism) đến chế độ độc tài chuyên quyền (despotism), và rồi thì từ chủ nghĩa Mác (Marxism) đến chủ nghĩa tư bản (Capitalism), đã là may mắn cho công dân của Trung Quốc. Vận xấu của Bắc Triều Tiên là, bất chấp sự thiếu khả năng của Kim Chính Nhật, ông ta dường như đã quản lý chỉ để truyền lại ngôi báu cho con trai út của mình, Kim Chính Ân. Với sự thờ ơ của các cơ quan đoàn thể ở Bắc Triều Tiên đối với những tệ hại mà Kim đã gây ra ở đây, đã dường như có rất ít cơ hội cho bất kỳ thay đổi nào được bắt đầu từ nội bộ Bắc Triều Tiên. Tuy nhiên đấu đá quyền lực, có thể là báo hiệu cho sự kết thúc của chế độ.

Bắc Triều Tiên là một loại gương soi thế giới đối với câu nói nổi tiếng của Havel, để tồn tại dưới chế độ độc tài toàn trị (totalitarianism), người ta phải sống trong sự thật. May mắn thay cho Havel, nhà cầm quyền cộng sản có tần nhìn thấp của Tiệp Khắc cũng có tư duy thiển cận trong cách dối trá của họ đối với nhân dân. Tuy nhiên, khi mọi khía cạnh của xã hội được xây dựng, như ở Bắc Triều Tiên, trên một Sự Dối Trá to lớn, và sau đó một Sự Dối Trá thậm chí to lớn hơn, có lẽ đã làm mê muội mọi người, chứ chưa nói đến khả năng sống trong sự thật.

Trong bất kỳ trường hợp nào, triều đại của Kim Chính Ân cũng không được duy trì và lập lại những điên cuồng sai trái như cha và ông nội của mình. Chủ nghĩa Cộng sản (Communism), nhờ vào sự cám dỗ của nền kinh tế thị trường thành công và tấm gương đi đầu bởi những người như Havel, đã đặt hệ thống của nó dưới những căng thẳng từ bên ngoài mà, Kim đệ tam không có nơi nào để giúp đỡ có hiệu quả. Thật vậy, ngay cả hai chế độ mong muốn duy trì triều đại Kim đệ tam là Trung Quốc và Nga – cũng đang cảm thấy áp lực từ những bất mãn của người dân ngay trên đất của họ và, bây giờ có vẻ như đã bất lực trước dân chúng.

Ở Wukan, dân làng đơn giản không sợ thách thức của đảng cộng sản và cảnh sát địa phương khi các quan chức đã ăn cắp đất của họ cho một dự án phát triển. Tại Hà Nam, cảnh sát đã xuống đường đòi hỏi nhân quyền phải được bảo vệ. Ở Đại Liên, hàng trăm ngàn người biểu tình phản đối việc xây dựng các nhà máy hóa dầu. Không giống như những gì đã xảy ra cho đến nay ở Wukan, phản kháng ở Đại Liên đã bị nghiền nát, nhưng nó giống như hàng chục ngàn cuộc biểu tình khác trên khắp Trung Quốc năm ngoái - báo hiệu cho đảng cầm quyền Trung Quốc không còn chỉ quan tâm đến việc theo đuổi chính trị thụ động chạy theo vật chất.

Tại Nga, tình hình thủ tướng Vladimir Putin cũng tương tự. Sau cuộc bầu cử gian lận vào đầu tháng Mười Hai, các cuộc biểu tình lớn đã nổ ra ở Mạc Tư Khoa và Saint Petersburg. Và những người diễu hành kích động quần chúng (rabble-rousers) không phải là nghèo khổ, mà là tầng lớp trung lưu mới của Nga. Cũng giống như dân làng Wukan, chỉ đơn giản là họ đã quá ngán với sự dối trá của chính quyền.

Dân Bắc Triều Tiên đã bị cưỡng chế một thời gian dài, và mặc dù họ đã bị tẩy não (brainwash) để ngoan ngoãn và trung thành với triều đại của Kim đệ nhị, bạn không thể tưởng tượng được là làm thế nào để họ sẽ chịu sự sai khiến (the beck and call) của Kim Chính Ân, người không được tín nhiệm ở quân sự hoặc những lĩnh vực khác, để cai trị. Với vị thế quốc tế ngày càng bị cô lập ở châu Á, nếu xung đột nội bộ của Bắc Triều Tiên trở nên gay gắt, Trung Quốc có thể gặp khó khăn để hành xử đối với Kim Chính Ân trong mọi tình huống, ngoại trừ sự thờ ơ đầy lo lắng và lạnh nhạt.

Và phải nhớ lại rằng đó là sự thờ ơ đối với chế độ cộng sản Đông Âu khi chưa cải cách của đảng của Ông Mikhail Gorbachev và Liên Xô, để rồi cuối cùng bậc đèn xanh tự giải quyết số phận họ và cứu Havel ra khỏi nhà tù để đến ngôi vị chủ tịch ở lâu đài Praha. Dĩ nhiên, Havel là một người thụ hưởng sự thờ ơ như vậy, nhưng ông không bao giờ lừa bịp, mà ông là một chiến sĩ đấu tranh cho sự thật và tự do trong suốt cuộc đời của ông.

Đối với Trung Quốc là nên quan tâm đến việc làm thế nào để sống trong sự thật, Havel vẫn là mẫu mực của chúng ta. Tuyên ngôn Hiến chương 77 mà ông viết ra cung cấp hình mẫu đấu tranh dành cho nam khôi nguyên giải Nobel Hoà Bình 2010, tù nhân Lưu Hiểu Ba, người đã khai sinh ra Hiến Chương 08, trong đó tuyên bố rằng Trung Quốc, cũng có thể sống trong chân giá trị và tự do.

Cái chết của Kim Chính Nhật nhắc nhở chúng ta rằng tất cả mọi người đều bình đẳng trước cái chết. Sự ra đi của Havel nhắc nhở chúng ta rằng giá trị của cuộc sống cuối cùng sẽ là đạt được sự kính trọng.

Bản quyền: Project Syndicate, 2011.

www.project-syndicate.org

Ghi chú của người dịch:

[1] Václav Havel: Ông sinh ngày 05/10/1936 và mất ngày 18/12/2011. Ông là con của một gia đình tư sản nổi tiếng ở Tiệp Khắc. Sau chiến tranh thế giới thứ 2, Tiệp Khắc đặt dưới sự đô hộ của Liên Xô, nên dưới chế độ xét lý lịch gay gắt của một nhà nước cộng sản, ông đã không được đi học. Ông phải tự học để trở thành nhà văn, nhà viết kịch xuất sắc của Tiệp Khắc. Năm 1968, ông bị nhà cầm quyền cộng sản Tiệp Khắc cấm viết kịch do nhiều vỡ kịch của ông bị chế độ cho là phản động, Ông chuyển sang hoạt động chính trị. Nắm 1977 ông viết ra Hiến chương 77, và bị cầm tù 5 năm dưới chế độ cộng sản ở Tiệp Khắc. Ông là lãnh đạo của cuộc cách mạng Nhung ở Tiệp Khắc từ năm 1989, và là chủ tịch của nhà nước cộng sản Tiệp khắc cuối cùng từ năm 1989 đến năm 1993, đồng thời là Tổng thống đắc cử đầu tiên của một Tiệp Khắc dân chủ dưới cái tên Cộng Hoà Czech từ năm 1993 đến 2003. Ông là tác giả của 21 vở kịch, trong đó có những vỡ kịch nổi tiếng như: Suy tàn (Largo Desolato) và Bữa tiệc trong vườn (The Garden Party), và những bài viết Quyền lực của không quyền lực(The Power of the Poweless), Sống trong Sự thật(Living in Truth), và Nghệ thuật của sự không thể(The Art of Impossible).v.v…

[2] Mao Viễn Tân: là cháu ruột của Mao Trạch Đông. Ông được Mao Trạch Đông cất nhắc lên chức bí thư tỉnh uỷ Liêu Ninh. Đến khi Mao bệnh tật cuối đời điều Viễn Tân về Bắc Kinh ở gần để theo dõi bộ chính trị Trung Hoa và đưa thông tin cho Mao. Và ông được Mao đưa vào thành phần cốt cán 5 người trong bộ chính trị sau khi Mao chết.

[3] Trương Ngọc Phượng: là vợ của 1 nông dân ở Bắc Kinh, cũng là 1 trong hàng ngàn cô gái phục vụ cho Mao trên tàu trong những chuyến thị sát tình hình, được Mao yêu thương cất nhắc làm y tá riêng, là người kề cận thân cận nhất của Mao vào những năm cuối đời. Trong tác phẩm hồi ký của bác sỹ riêng của Mao – Lý Chí Thoả: Mao sự nghiệp chính trị và tình dục – đã mô tả cô này như là vợ ngoài giá thú và cuối cùng của Mao. Cô Trần Ngọc Phượng có một biệt tài là dù nghe giọng thều thào sắp chết của Mao cô ta cũng hiểu và thông dịch lại cho bộ chính trị Trung Hoa. Nên quyền lực nhà nước Trung Hoa trong những năm cuối đời của Mao là cô này quyết định. Ông bác sỹ Lý có kể rằng, ngay cả sau khi Mao đã chết, nhưng không có sự đồng ý của cô này thì ngay cả Chu Ân Lai - thủ tướng đượng nhiệm của Trung Hoa, người được Mao để sót lại không bị hạ tầng cơ sở trong tất cả các cuộc thanh trừng của Mao – và Giang Thanh vợ Mao, cũng không dám bước đến gần xác chết của Mao mà chỉ được phép đứng ở cửa ra vào nhìn và xin phép chỉ thị của Mao dù ông ta đã chết. Cô này làm việc cho Mao 24/24, và mỗi tuần hoặc mỗi tháng mới được về nhà thăm chồng con 1 lần chủ yếu là mang thực phẩm về cứu đói cho gia đình. Cô này cũng được Mao chọn vào bộ chính trị sau khi Mao chết.

[4] Tứ nhân bang (Gang of Four): còn có tên gọi khác là Bè lũ Bốn tên hay Giang Trương Vương Diêu, gồm: Giang Thanh vợ thứ 4 trên giá thú của Mao, người mà Mao sử dụng để thanh trừng đồng đảng. Trương Xuân Kiều, một nhà văn làm cách mạng từ 1930s, sau đó chủ nhiệm tớ Giái phóng nhật báo ở Thượng Hải và gặp Giang Thanh giúp bà làm Cách mạng văn hoá cho Mao thanh trừng đồng đội và đồng đảng. Diêu Văn Nguyên là một nhà bình luận văn học, bạn của Trương Xuân Kiều, được Trương Xuân Kiều giới thiệu cho Giang Thanh để triển khai Cách mạng văn hoá. Vương Hồng Văn là một nhà chính trị đi lên từ nông dân ít học, nhưng được Giang Thanh cất nhắc để thực hiện cách mạng văn hoá thời kỳ 1966-1976 do Mao chỉ đạo thanh trừng đồng đảng. Tất cả 4 người này là nằm trong bộ chính trị sau khi Mao chết. Sau khi Mao chết, họ bị bắt và xử tù chung thân vì tội phản bội lại dân tộc. Tất cả họ đều bị chết trong tù.

BS Hồ Hải dịch - Asia Clinic - 13h46' ngày thứ Bảy - Giáng Sinh 24 tháng 12 năm 2011

CHĂN GỐI VỚI KẺ THÙ

2011-12-22T23:17:00.001+07:00

Xin cảm ơn người dịch bài này và cảm ơn tác giả bài viết sự thật về cuộc chiến Việt Nam.

Bài viết gốc: Sleeping With theEnemy

Nguồn của bài dịch: Chăn gối với kẻ thù

Lời người dịch: Xin mời quý vị đọc một bài viết của một cựu sĩ quan Hoa Kỳ đã từng chiến đấu trên chiến trường Việt Nam, cựu bộ trưởng Bộ Hải Quân Hoa Kỳ và hiện là thượng nghị sĩ liên bang của Hoa Kỳ, nói lên quan điểm về cuộc chiến Việt Nam. Thú thật, cho đến bây giờ mới thấy một người Mỹ trí thức có đầy đủ hiểu biết về cuộc chiến Việt Nam đã viết một bài chân thật, rất đáng kính trọng và rất đáng đưa vào lịch sử của Hoa Kỳ để cho con cháu người dân Hoa Kỳ được hiểu rõ hơn cuộc chiến Việt Nam mà trước đây những kẻ viết lịch sử Hoa Kỳ đã thiếu dữ kiện sống để viết.

THG

Biết giải thích như thế nào với những đứa con của tôi rằng khi tôi mười mấy, đôi mươi, những tiếng nói ồn ào nhất của những người cùng tuổi, cùng thời với tôi lại nhắm mục đích phá nát những nền tảng của xã hội Hoa Kỳ, để xây dựng lại một xã hội dựa theo quan điểm đầy tự mãn của họ. Giờ đây nhìn lại, ngay cả chúng ta, những người đã trải qua giai đoạn này, cũng không hiểu được tại sao lại có những kẻ với trình độ học vấn cao, đa số sinh ra từ gia đình thượng lưu, lại có thể gieo rắc những tư tưởng phá hoại làm nhiễm độc bầu không khí của thập niên 1960 và những năm đầu của thập niên 1970. Ngay cả Quốc Hội cũng bị nhiễm những con vi khuẩn nầy.

Sau khi Tổng Thống Nixon từ chức vào tháng Tám 1974, cuộc bầu cử mùa Thu năm ấy mang lại 76 tân dân biểu thuộc đảng Dân Chủ và 8 thượng nghị sĩ. Đại đa số những dân cử chân ướt, chân ráo này đã tranh cử dựa trên cương lãnh của Mc Govern. Nhiều người trong số họ được xem như những ứng viên yếu kém trước khi Nixon từ chức, vài người không xứng đáng thấy rõ, chẳng hạn như Tom Downey, 26 tuổi, thuộc New York, người chưa từng có một nghề ngỗng gì và vẫn còn ở nhà với mẹ.

Cái gọi là Quốc Hội hậu Watergate này diễu hành vào thành phố với một sứ mệnh vô cùng quan trọng mà sau này trở thành điểm tập hợp cho cánh Tả của Hoa Kỳ: Chấm dứt sự giúp đỡ của nước Mỹ dưới bất kỳ hình thức nào cho chính quyền đang bị vây khốn Nam Việt Nam. Không nên lầm lẫn ở chỗ này – đây không phải là sự kêu gào thanh niên Mỹ đừng đi vào cõi chết của những năm trước đây. Những người lính Mỹ cuối cùng đã rời khỏi Việt Nam hai năm trước rồi, và đã tròn bốn năm không có một người Mỹ nào bị tử trận.

Bởi những lý do mà không một viện dẫn lịch sử nào có thể bào chữa được, ngay cả sau khi quân đội Mỹ triệt thoái, cánh Tả vẫn tiếp tục những cố gắng để đánh gục nền Dân Chủ còn phôi thai của Nam Việt Nam. Phụ tá sau này của Tòa Bạch Ốc Harold Ickes và nhiều người khác trong “Chiến Dịch Kiểm Soát Tài Chánh” – có một lúc được giúp đỡ bởi một người tuổi trẻ nhiều tham vọng: Bill Clinton – làm việc để cắt toàn bộ những khoản tài trợ của Quốc Hội nhằm giúp miền Nam Việt Nam tự bảo vệ. Liên Hiệp Hoà Bình Đông Dương, điều hành bởi David Dellinger và được quảng bá bởi Jane Fonda và Tom Hayden, phối hợp chặt chẽ với Hà Nội suốt năm 1973 và 1974, đi khắp các khuôn viên đại học Mỹ, tập hợp sinh viên để chống lại điều được cho là những con ác quỷ trong chánh quyền Nam Việt Nam. Những đồng minh của họ trong Quốc Hội liên tục thêm vào những tu chính án để chấm dứt sự viện trợ của Hoa Kỳ cho những người Việt Nam chống Cộng Sản, ngăn cấm cả đến việc sử dụng không lực để giúp những chiến binh Nam Việt Nam đang bị tấn công bởi các đơn vị bộ đội chánh quy Bắc Việt được khối Sô Viết và Trung Cộng yểm trợ.

Rồi đến đầu năm 1975 Quốc Hội Watergate giáng một đơn chí tử xuống các nước Đông Dương không Cộng Sản. Tân Quốc Hội lạnh như băng từ chối lời yêu cầu gia tăng quân viện cho miền Nam Việt Nam và Cam Bốt của Tổng Thống Gerald Ford. Ngân khoản dành riêng này sẽ cung cấp cho quân đội Cam Bốt và Nam Việt Nam đạn dược, phụ tùng thay thế, và vũ khí chiến thuật cần thiết để tiếp tục cuộc chiến tự vệ. Bất chấp sự kiện là Hiệp Định Paris 1973 đặc biệt đòi hỏi phải cung cấp “viện trợ để thay thế trang thiết bị quân sự vô giới hạn” cho Nam Việt Nam, đến tháng Ba phe Dân Chủ trong Quốc Hội biểu quyết với tỷ số áp đảo, 189-49, chống lại bất kỳ viện trợ quân sự bổ sung cho Nam Việt Nam và Cam Bốt.

Trong các cuộc tranh luận, luận điệu của phe Tả phản chiến gồm toàn những lời lên án các đồng minh đang bị chiến tranh tàn phá của Hoa Kỳ. Và đầy những hứa hẹn về một tương lai tốt đẹp cho các quốc gia này dưới sự cai trị của chế độ Cộng Sản. Rồi dân biểu Christopher Dodd, tiêu biểu cho sự ngây thơ hết thuốc chữa của các đồng viện, lên giọng đầy điệu bộ “gọi chế độ Lon Nol là đồng minh là làm nhục chữ nghĩa… Tặng vật lớn nhất mà đất nước chúng ta có thể trao cho nhân dân Cam Bốt là hòa bình, không phải súng. Và cách tốt nhất để đạt được mục đích này là chấm dứt viện trợ quân sự ngay lập tức.”

Sau khi trở thành chuyên gia đối ngoại trong vòng chỉ có hai tháng kể từ lúc thôi bú mẹ, Tom Downey chế diễu những cảnh cáo về tội ác diệt chủng sắp sửa xảy ra ở Cam Bốt, cái tội ác đã giết hơn một phần ba dân số của quốc gia này, như sau: “Chính phủ cảnh cáo rằng nếu chúng ta rời bỏ các quốc gia ấy thì sẽ có tắm máu. Nhưng những cảnh cáo cho việc tắm máu trong tương lai không thể biện minh cho việc kéo dài việc tắm máu hiện nay.”
Trên chiến trường Việt Nam việc chấm dứt viện trợ quân trang, quân cụ là một tin làm kinh ngạc và bất ngờ. Các cấp chỉ huy quân đội của miền Nam Việt Nam đã được đảm bảo về việc viện trợ trang thiết bị khi người Mỹ rút quân – tương tự như những viện trợ Hoa Kỳ vẫn dành cho Nam Hàn và Tây Đức – và đảm bảo rằng Hoa Kỳ sẽ tái oanh tạc Bắc Việt, nếu Bắc Việt tấn công miền Nam, vi phạm hiệp định Paris 1973. Bây giờ thì họ đang mở mắt trừng trừng nhìn vào một tương lai bất định khủng khiếp, trong lúc khối Sô Viết và Trung Cộng vẫn tiếp tục yểm trợ cho Cộng Sản Bắc Việt.

Trong lúc quân đội Nam Việt Nam, vừa choáng váng vừa mất tinh thần, tìm cách điều chỉnh lại lực lượng để đối phó với những sự thiếu thốn trang thiết bị cần thiết, quân đội chính quy miền Bắc được tái trang bị đầy đủ lập tức phát động cuộc tổng tấn công. Bắt giữ được nhiều đơn vị bị cô lập, quân Bắc Việt tràn xuống vùng đồng bằng trong vòng có 55 ngày.

Những năm về sau, tôi đã phỏng vấn những người lính miền Nam Việt Nam còn sống sót trong những cuộc giao tranh, nhiều người đã bị trải qua hơn chục năm trong các trại tù tập trung của Cộng Sản sau khi cuộc chiến chấm dứt. Những điệp khúc này không bao giờ chấm dứt:

- “Tôi không còn đạn dược.”

- “Tôi chỉ còn 3 quả đạn pháo cho mỗi khẩu một ngày.”

- “Tôi không còn gì để phát cho binh sĩ của tôi.”

- “Tôi phải tắt máy truyền tin, bởi vì tôi không thể nào chịu đựng được nữa khi phải nghe những lời kêu gọi xin tiếp viện.”

Phản ứng của Hoa Kỳ trước sự xụp đổ này cho thấy có hai nhóm khác nhau, và điều này vẫn còn tiếp tục được thấy rõ trong nhiều vấn để mà chúng ta đang phải đương đầu ngày nay. Đối với những người đã từng chiến đấu ở Việt Nam, và đối với gia đình, bạn bè, và những người cùng quan điểm chánh trị với họ, đây là là một tháng đen tối và tuyệt vọng.

Những khuôn mặt mà chúng ta thấy đang chạy trốn sự tấn công của Bắc Việt là những khuôn mặt rất thật và quen thuộc, không phải đơn thuần là những hình ảnh truyền hình. Những thân người xoay trong không gian như những bông tuyết, rơi xuống chết thảm khốc sau khi họ đeo và bám vào thân trực thăng hay phi cơ một cách tuyệt vọng, có thể là những người chúng ta quen biết hoặc đã từng giúp đỡ. Ngay cả đối với những kẻ không còn niềm tin vào khả năng đánh bại Cộng Sản, đây không phải là cách để chấm dứt cuộc chiến.

Đối với những kẻ từng trốn tránh cuộc chiến và lớn lên tin rằng đất nước chúng ta là quỷ dữ, và ngay cả khi họ thơ mộng hoá những ý định của người Cộng Sản, những tuần lễ sau cùng này đã chối bỏ trách nhiệm của mình trong sự xụp đổ này bằng những phê phán quân đội Nam Việt Nam đầy tính sa lông, hay là công khai reo mừng.

Ở trung tâm Luật Khoa của Đại Học Georgetown nơi tôi đang theo học, việc Bắc Việt trắng trợn ném bỏ các điều cam kết về hòa bình và bầu cử trong Hiệp Định Paris 1973, và tiếng xe tăng của Bắc Việt trên đường phố Sài Gòn được xem như là một cái cớ để thực sự ăn mừng.

Sự chối bỏ trách nhiệm vẫn còn tràn lan trong năm 1997. Thực ra cái kết cuộc này chính là mục tiêu của phong trào phản chiến đã cố gắng không ngừng nghỉ trong những năm theo sau sự rút quân của Mỹ. George McGovern, thẳng thắn hơn nhiều người, công khai tuyên bố với người viết trong lúc nghỉ khi thâu hình cho chương trình “Crossfire” của CNN vào năm 1995. Sau khi tôi đã lý luận rằng cuộc chiến rõ ràng là có thể thắng được ngay cả vào giai đoạn cuối nếu chúng ta thay đổi chiến lược của mình, ứng cử viên Tổng Thống năm 1972, người tình nguyện đi Hà Nội bằng đầu gối, đã bình luận rằng: “Anh không hiểu là tôi KHÔNG MUỐN chúng ta chiến thắng cuộc chiến đó sao?” Ông McGovern không chỉ có một mình. Ông ta là phần tử của một nhóm nhỏ, nhưng vô cùng có ảnh hưởng lớn trong chính trường. Sau cùng họ đã đạt được điều họ muốn.

Có lẽ không còn minh chứng nào lớn hơn cho không khí hân hoan chung quanh chiến thắng của Cộng Sản là giải thưởng điện ảnh năm 1975, được tổ chức vào ngày 8 tháng 4, ba tuần trước khi miền Nam xụp đổ.
Giải phim tài liệu hay nhất được trao cho phim Hearts and Minds, một phim tuyên truyền độc ác tấn công những giá trị văn hóa Hoa Kỳ cũng như những cố gắng của chúng ta để hỗ trợ cho sự chiến đấu cho nền Dân Chủ của miền Nam Việt Nam. Các nhà sản xuất Peter Davis và Bert Schneider (người thủ diễn một vai trong câu chuyện của David Horowitz) cùng nhau nhận giải Oscar. Schneider thẳng thừng trong việc công nhận sự ủng hộ những người Cộng Sản của mình.

Đứng trước máy vi âm ông ta nói:

- “Thật là ngược đời khi chúng ta đang ở đây, vào thời điểm mà Việt Nam sắp được giải phóng.”

Rồi giây phút đáng kinh ngạc nhất của Hollywood xảy ra – dù giờ đây đã được họ cố tình quên đi. Trong lúc quốc gia Việt Nam, mà nhiều người Mỹ đã đổ máu và nước mắt để bảo vệ, đang tan biến dưới bánh xích của xe tăng, Schneider lôi ra một điện tín được gởi từ kẻ thù của chúng ta, đoàn đại biểu Cộng Sản Việt Nam ở Paris, và đọc to lên lời chúc mừng cho phim của mình. Không một phút giây do dự, những kẻ nhiều quyền lực nhất của Hollywood đứng dậy hoan nghênh việc Schneider đọc bức điện tín này.

Chúng ta, những người đã từng chiến đấu ở Việt Nam hoặc là những người ủng hộ những cố gắng ở đó, nhìn lại cái khoảnh khắc này của năm 1975 với sự sửng sốt không nguôi và không bao giờ quên được. Họ là ai mà cuồng nhiệt đến thế để đầu độc cái nhìn của thế giới về chúng ta? Sao họ lại có thể chống lại chính những người đồng hương của mình một cách dữ tợn đến thế? Sao họ có thể đứng dậy để hoan nghênh chiến thắng của kẻ thù Cộng Sản, kẻ đã làm thiệt mạng 58,000 người Mỹ và đè bẹp một đồng minh chủ trương ủng hộ Dân Chủ? Làm sao có thể nói rằng chúng ta và họ đang sống trong cùng một đất nước?

Từ lúc ấy đến nay, không một lời nào của Hollywood nói về số phận của những con người biến mất sau bức màn tre của Việt Nam. Không ai đề cập đến những trại tù tập trung cải tạo mà hàng triệu chiến binh miền Nam Việt Nam đã bị giam giữ, 56,000 người đã thiệt mạng, 250,000 bị giam hơn 6 năm, nhiều người bị giam đến 18 năm. Không người nào chỉ trích việc cưỡng bách di dân, tham nhũng, đàn áp những người bất đồng chính kiến, cướp đất, cướp nhà của dân hay là chế độ Công An trị mà hiện vẫn còn đang tiếp diễn. Thêm vào đó, ngoại trừ phim Hamburger Hill có ý tốt nhưng kém về nghệ thuật, người ta chỉ hoài công nếu muốn tìm một phim thuộc loại có tầm vóc diễn tả các chiến binh Hoa Kỳ ở Việt Nam với đầy đủ danh dự và trong những khung cảnh có thật.

Tại sao? Bởi vì cộng đồng làm phim, cũng như những kẻ thuộc loại đỉnh cao trí tuệ trong xã hội, chưa bao giờ yêu thương, kính phục, hay ngay cả thông cảm với những con người đã nghe theo tiếng gọi của đất nước, lên đường phục vụ. Và vào lúc mà một cuộc chiến âm thầm nhưng không ngừng nghỉ đang diễn ra về việc lịch sử sẽ ghi nhớ đất nước chúng ta tham dự ở Việt Nam như thế nào? Những kẻ chế diễu chính sách của chính quyền, trốn lính, và tích cực ủng hộ kẻ thù, cái kẻ thù mà sau cùng trở nên tàn độc và thối nát, không muốn được nhớ đến như là những kẻ quá đỗi ngây thơ và lầm lẫn.

Giữa những người dân Mỹ bình thường, thái độ của họ trong khoảng thời gian rối ren này lành mạnh hơn nhiều. Đằng sau những tin tức bị thanh lọc và những bóp méo về Việt Nam, thực tế là những công dân của chúng ta đồng ý với chúng ta, những người đang chiến đấu, hơn là với những kẻ làm suy yếu cuộc chiến đấu này. Khá thú vị là điều nầy đặc biệt đúng với tuổi trẻ Mỹ, mà giờ đây vẫn còn được mô tả như là thành phần nổi loạn chống chiến tranh.

Như được tường trình lại trong bài “Ý Kiến Quần Chúng”, những kết quả thăm dò của Gallup từ năm 1966 cho đến khi Hoa Kỳ chấm dứt sự tham dự chiến tranh ỏ Việt Nam cho thấy tuổi trẻ Mỹ thực ra ủng hộ cuộc chiến Việt Nam lâu bền hơn bất cứ lứa tuổi khác. Ngay cả cho đến tháng 1 năm 1973, khi 68 phần trăm dân Mỹ trên 50 tuổi tin rằng chuyện gởi quân sang Việt Nam là một sai lầm, chỉ có 49 phần trăm những người tuổi từ 25 đến 29 đồng ý. Những phát hiện này cho thấy giới trẻ nói chung rõ ràng là không cực đoan, điều này đã được củng cố thêm bằng kết quả bầu cử năm 1972 – trong đó lứa tuổi từ 18 đến 29 ưa thích Richard Nixon hơn là George McGovern bằng tỷ lệ 52% so với 46 phần trăm.

Tương tự như vậy, mặc dù trong quá khứ những người chống đối này, mà ngày nay đang thống lãnh giới báo chí và giới khoa bảng, đã khăng khăng nói ngược với thực tế, sự xâm nhập vào Cam Bốt năm 1970 đã được ủng hộ quần chúng mạnh mẽ. Sự xâm nhập này đã gây ra sự phản đối rộng khắp ở các sân trường đại học, kể cả một vụ xung đột làm cho bốn người chết ở Kent State University. Theo những kết quả thăm dò dư luận của Harris gần 6 phần 10 dân Mỹ tin rằng sự xâm nhập vào Cam Bốt là đúng đắn. Đa số được hỏi ý kiến, trong cùng bản thăm dò này vào tháng 5 năm 1970, ủng hộ tái oanh tạc Bắc Việt, một thái độ cho thấy sự bác bỏ hoàn toàn phong trào phản chiến.

Các cựu chiến binh Việt Nam, dù bị bôi bẩn thường xuyên trên phim ảnh, trong các bản tin, và trong các lớp học, như là những chiến binh miễn cưỡng và thất bại, vẫn được những người dân Mỹ bình thường tôn trọng. Trong một nghiên cứu toàn diện nhất từ trước đến giờ về những cựu chiến binh Việt Nam (Harris Survey, 1980, ủy quyền bởi Veterans Administration), 73 phần trăm công chúng và 89 phần trăm cựu chiến binh Việt Nam đồng ý với câu phát biểu: “Vấn đề rắc rối ở Việt Nam là QUÂN ĐỘI CHÚNG TA ĐƯỢC YÊU CẦU CHIẾN ĐẤU TRONG MỘT CUỘC CHIẾN MÀ CÁC LÃNH TỤ CHÍNH TRỊ Ở WASHINGTON KHÔNG CHO HỌ ĐƯỢC PHÉP CHIẾN THẮNG”, 70 phần trăm những người từng chiến đấu ở Việt Nam không đồng ý với câu phát biểu: “Những gì chúng ta gây ra cho nhân dân Việt Nam thật đáng xấu hổ.” Trọn 91 phần trăm những người đã từng phục vụ chiến đấu ở Việt Nam nói rằng họ hãnh diện đã phục vụ đất nước, và 74 phần trăm nói rằng họ thấy thoải mái với thời gian ở trong quân đội. Hơn nữa, 71 phần trăm những người phát biểu ý kiến cho thấy họ sẵn sàng chiến đấu ở Việt Nam một lần nữa, ngay cả nếu biết rằng cái kết quả chung cuộc vẫn như thế và sự giễu cợt sẽ đổ lên đầu họ khi họ trở về.

Bản thăm dò này còn có cái gọi là “nhiệt kế đo cảm giác,” để đo lường thái độ của công chúng đối với những nhóm người khác nhau, với thang điếm từ 1 đến 10. Cựu chiến binh từng phục vụ ở Việt Nam được chấm điểm 9.8 trên thang điểm này. Bác sĩ được 7.9, phóng viên truyền hình 6.1, chánh trị gia 5.2, những người biểu tình chống chiến tranh 5.0, kẻ trốn quân dịch và chạy sang Canada được cho 3.3.

Trái ngược với những câu chuyện huyền thoại được dai dẳng phổ biến, hai phần ba những người phục vụ ở Việt Nam là quân tình nguyện chứ không phải bị động viên, và 77 phần trăm những người tử trận là quân tình nguyện. Trong số những người tử trận: 86 phần trăm là da trắng, 12.5 phần trăm người Mỹ gốc Phi Châu và 1.2 phần trăm thuộc các chủng tộc khác. Những cáo buộc rất phổ biến như là chỉ có dân thuộc các nhóm thiểu số và người nghèo được giao cho những công tác khó khăn trong quân đội khi ở Việt Nam là điều sai lạc. Sự bất quân bình trong cuộc chiến, thực ra chỉ đơn giản là do những thành phần đặc quyền đặc lợi trốn tránh trách nhiệm của mình, và chính những người này kể từ thời gian ấy đã kiên trì bôi bẩn những kinh nghiệm về cuộc chiến để nhằm tự bào chữa cho chính mình, phòng khi sau này sẽ bị lịch sử phán xét.

Thế còn những kẻ không những đã hiểu sai ý nghĩa một cuộc chiến, mà còn không hiểu nổi dân tộc của mình, những kẻ thuộc thành phần tinh hoa của xã hội đó bây giờ ra sao? Bây giờ họ đang ở đâu nếu không phải ở trong Tòa Bạch Ốc? Trên vấn đề lịch sử quan yếu này, cái vấn đề đã xác định thế hệ của chúng ta, họ dấu mình thật kín. Họ nên dấu mình như thế.

Đối với những kẻ đã đem cuộc hành trình tuổi trẻ đánh bạc trên cái ý tưởng rằng tổ quốc mình là một lực lượng ác quỷ, sau khi nhận ra sự ngây thơ của mình trong những năm sau năm 1975, chắc họ phải có một cảm giác rất kinh khủng. Thật là sáng mắt, sáng lòng cho những kẻ đã tỉnh thức, đã tự vượt qua được phản ứng chối tội, để chứng kiến cảnh tượng hàng trăm ngàn người dân miền Nam Việt Nam chạy trốn “ngọn lửa tinh nguyên của cách mạng” trên những con tàu ọp ẹp, sự chạy trốn mà chắc chắn 50 phần trăm đã vùi thây dưới đáy biển, hoặc là nhìn thấy những hình ảnh truyền hình của hàng ngàn chiếc sọ người Cam Bốt nằm lăn lóc trên những cánh đồng hoang, một phần nhỏ của hàng triệu người bị giết bởi những người Cộng Sản “giải phóng quân.”

Thực vậy, chúng ta hãy thẳng thắn nhìn nhận. Thật đáng tủi nhục biết bao khi nhìn vào khuôn mặt của một thương binh, hay là nghe diễn từ tốt nghiệp của một học sinh thủ khoa người Mỹ gốc Việt Nam, mà người cha quá cố của em đã chiến đấu bên cạnh những người Mỹ, cho một lý tưởng mà bọn họ công khai mỉa mai, chế diễu, và xem thường. Và thật là một điều đáng xấu hổ khi chúng ta có một hệ thống chính quyền đã để cho em học sinh đó thành công nhanh chóng ở đây, mà lại không thực hiện được một hệ thống như vậy ở quê hương của em.

Tư gia, 23h17' ngày thứ Năm, 22/11/2011

HẬU TRIỀU ĐẠI KIM CHÍNH NHẬT

2011-12-21T13:35:00.005+07:00

Bài đọc cùng một tác giả đã được dịch:
Thực phẩm, một vấn đề cần suy xét ở Bắc Hàn
Chuyển từ Trung Đông đến Thái Bình Dương

Bài viết gốc: After Kim Jong Il

Bài viết của Christopher R. Hill, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ ở khu vực Đông Á, Đại sứ Mỹ tại Iraq, Hàn Quốc, Macedonia, Ba Lan, đặc phái viên của Mỹ ở Kosovo, một nhà đàm phán Hiệp định Hòa bình Dayton, và Trưởng đoàn đàm phán Mỹ với Bắc Triều Tiên từ 2005-2009. Ông hiện là Hiệu trưởng Trường Nghiên cứu Quốc tế Korbel (Korbel School of International Studies), Đại học Denver (University of Denver).

DATELINE - Trong một nghĩa nào đó, cái chết của lãnh đạo Triều Tiên Kim Chính Nhật làm thay đổi tất cả mọi thứ. Đó là không có cái gì rõ ràng, ví dụ, rằng con trai út cưng của Kim Chính Nhật là, Kim Chính Ân – được ca ngợi là "Người thừa kế Vĩ đại," nhưng điều kỳ quặc là Kim con không được chuẩn bị để lãnh đạo - một cách cơ bản là sẽ không thành công như cha của ông trong bất cứ điều gì, ngoại trừ nhờ vào danh tiếng của dòng tộc.

Video đưa linh cửu Kim Chính Nhật vào nhà ướp xác để lưu niệm tại cung tưởng niệm Kim Nhật Thành của hãng tin AP. Nhân dân bắc Hàn khóc tiễn đưa Kim Chính Nhật hơn cả cha mẹ của họ qua đời!

Ủng hộ Kim Chính Ân xem như là ủng hộ ông nội của ông, lãnh tụ ca Kim Nhật Thành thể hiện, một con người, dị thường, được nhà Trời ban cho người Bắc Triều Tiên. Ở phương diện khác, Kim đệ III sẽ cần rất nhiều sự giúp đỡ; trong khi chờ đợi, chúng ta có thể mong đợi sự củng cố thêm bỡi Quân đội nhân dân Triều Tiên trong việc lãnh đạo của đất nước. Thậm chí chúng ta còn phải mong đợi nhiều hơn trong quá khứ là một Bắc Triều Tiên với sự kiện bất ngờ. Tốt nhất là, phương Tây phải làm việc chặt chẽ với Trung Hoa. Trong ý nghĩa đó, thì tới giờ này không có gì thay đổi ở Bắc Hàn.

Bất kỳ cuộc đàm phán nào với các quan chức Trung Hoa hiện nay đều dẫn đến cùng một kết luận: Trung Hoa muốn khởi động lại đàm phán sáu bên nhằm thuyết phục Bắc Triều Tiên từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân. Vấn đề là, mặc dù cam kết các cuộc đàm phán từ tất cả sáu nước tham gia - Trung Hoa, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, và thậm chí cả Bắc Triều Tiên trong những tháng gần đây (một cam kết có tính danh nghĩa, đó là không được thay đổi gì, nó giống như cái chết của Ông Kim Chính Nhật là tất nhiên) – một kết quả mà cho đến nay nó không đủ để duy trì tiến trình phi hạt nhân hoá bán đảo Triều Tiên.

Tái thúc đẩy các cuộc đàm phán yêu cầu cần phải tập trung đổi mới về thực hiện các bước để đạt được mục đích của 6 bên. Thật không may, Trung Hoa, bên có giá trị đòn bẩy lớn nhất đối với Bắc Triều Tiên, dường như là bên có cam kết ít nhất để làm những gì mà được cho là cần thiết.

Bắc Triều Tiên là láng giềng của Trung Hoa, và bất ổn chính trị hoặc xã hội lại không được xem nhẹ. Người ta thường nói rằng, Trung Hoa lo ngại một dòng người tị nạn có thể sẽ đến Trung Hoa. Nhưng đó mới chỉ là khởi đầu.

Khác với các đảng cộng sản khác trên thế giới, biểu tượng của đảng lao động Bắc Triều Tiên theo tư tưởng của Kim Nhật Thành là trí thức phải đi đầu, còn 2 giai cấp công nông là 2 thành phần thứ yếu trong xã hội. Nó được cách điệu bằng cây bút ở giữa và búa liềm 2 bên. Biểu tượng nổi tiếng này được xây trên ngọn núi Paekdu ở tỉnh Pyongyang - Nơi mà huyền thoại cho rằng, lúc ông Kim Chính Nhật được sinh ra ở đây có cầu vòng 7 sắc hạ thế. (Nguồn hình từ internet)

Thái độ của Trung Hoa đối với người hàng xóm nghèo hiếu chiến, thực sự là rất phức tạp. Trong khi có rất nhiều người Trung hoa tân thời có quan điểm theo khuynh hướng kinh doanh lo lắng xây dựng tương lai của đất nước, lại có những người Trung Hoa thấy ở đất nước hàng xóm gan dạ có chút gì đó lạ lùng đáng ngưỡng mộ. Chống lại "áp lực" của nước ngoài là một chủ đề xuyên suốt trong lịch sử Trung Hoa, và điều này Trung Hoa đã làm tốt hơn so với Bắc Triều Tiên, những người mà dường như được chuẩn bị chỉ để chiến đấu với vấn nạn chết đói gần đây?

Hơn ai hết, các quan chức Trung Hoa, những người cam kết rằng để duy trì trật tự tại Trung Hoa, họ phải mất ngủ để tự vấn rằng một sự sụp đổ (implosion) của nhà nước độc đảng Cộng sản Bắc Triều Tiên cũng có nghĩa là sụp đổ cho họ. Điều này không phải là quá nhiều cho vấn đề chính sách đối ngoại, vì nó là một vấn đề liên quan đến những chính trị nội bộ của Trung Hoa. Một quốc gia thân mật, kề biên giới với Trung Hoa, nên nhiều quan điểm của Trung Hoa lại nhìn Bắc Triều Tiên thông qua lăng kính của các vấn đề nội bộ của Trung Hoa, đặc biệt là mối quan tâm an ninh nội bộ. Liệu sự tàn lụi (withering away) của nhà nước độc đảng Bắc Triều Tiên có ảnh hưởng đến cuộc đấu tranh bên trong Trung Hoa trong tương lai của thương hiệu riêng của chủ nghĩa cộng sản? Nhiều quan chức Trung Hoa không muốn tìm hiểu.

Tuy nhiên, có lẽ khó khăn lớn nhất đáng lo ngại của Trung Hoa bắt nguồn từ một chủ đề bị xem thường, nhưng quen thuộc trong quan hệ quốc tế là: "một tư duy lỗi thời" - không có khả năng để nhận thức, quá ít đàm phán, và chịu đối diện với những thực tế khách quan mới nảy sinh.

Bắc Triều Tiên là một đất nước mong manh dễ vỡ, thậm chí còn nhiều nguy cơ hơn là mong manh dễ vỡ sau cái chết của Kim Chính Nhật. Trước tiên, nó không phải là một quốc gia dân tộc đúng nghĩa (national homeland), một đặc trưng của nó là nắm giữ nhiều tiểu bang đang suy yếu từ sự suy tàn thực sự. Hàn Quốc là một tổ quốc thực sự, nằm ở phía nam, không có khung cảnh của những hàng rào kẽm gai và các bãi mìn. Tuyên truyền của Bắc Triều Tiên đã luôn cố gắng để đại diện cho đất nước Hàn Quốc “thực sự”, nơi mà văn hóa, ngôn ngữ, và mọi thứ khác được cho là cung cấp ở dạng tinh khiết nhất của nó. Nhưng lập luận đó cũng xác xơ như bản thân Bắc Triều Tiên nghèo đói và độc đoán.

Người Trung Hoa nhận ra rằng Bắc Triều Tiên không thể sống sót trong hình thái kinh tế chính trị hiện tại của nó, và họ đã tìm cách khuyến khích các nhà lãnh đạo của Bắc Triều Tiên cải cách kinh tế mà không cần thay đổi chính trị. Tuy nhiên, với một Hàn Quốc thịnh vượng kề bên, bất kỳ một sự gỡ bỏ biên giới (relaxation of borders) có nghĩa là không có ai phải bỏ đất nước ra đi để xây dựng lại tổ quốc. Đó là lý do tại sao con đường của Trung Hoa là cải cách không thích hợp cho Bắc Triều Tiên. Hãy nhìn xem những quyết định của Trung Hoa đối với người tị nạn Bắc Triều Tiên, những người phải trải qua hành trình nguy hiểm nhất để được tự do trên thế giới, nhưng họ đã bắt giữ và trao trả cho Bắc Hàn.

Vậy tại sao Trung Hoa vẫn tồn tại một hư cấu sai lệch là có một số loại hình cải cách tương lai cho Bắc Hàn Quốc? Câu trả lời dường như nằm trong lo ngại rằng sự sụp đổ của Bắc Triều Tiên sẽ đưa đến một chiến thắng cho Hoa Kỳ và một thất bại đối với Trung Hoa. Vì kết quả là, một nhà nước kế tục trên bán đảo Triều Tiên sẽ là Hàn Quốc, một đồng minh hiệp ước của Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ cần chuẩn bị sẵn sàng để làm cho rõ ràng với Trung Hoa rằng bất kỳ sự thay đổi trong thoả thuận chính trị trên bán đảo Triều Tiên sẽ không có hậu quả mất mát chiến lược cho Trung Hoa. Ví dụ, trong khi Mỹ không bao giờ mặc cả với Trung Hoa về nghĩa vụ quốc phòng Mỹ đến Hàn Quốc, Hoa Kỳ có thể cam kết với Trung Hoa trên một số bảo đảm rằng không có quân đội Hoa Kỳ được đóng quân vượt qua phía Bắc vĩ tuyến 38. Thật vậy, với đường lối hiện tại của Mỹ có thể gặp khó khăn trong bối cảnh Hàn Quốc thống nhất đất nước, nếu tiếp tục các căn cứ quân sự Mỹ ở mọi nơi trên bán đảo Triều Tiên, không nên dính dáng gì đến dọc theo con sông Yalu(xem ghi chú hình ở dưới).

Hình ghi chú về sông Yalu là tên của Trung Hoa khi chuyển sang tiếng Việt là sông Áp Lục. Với cái tên Triều Tiên là sông Amnokgang. Nó bắt đầu từ dãy núi Bạch Đầu chảy ngoằn ngoèo ra đến vịnh Bắc Triều Tiên hay biển Đông của Trung Hoa. Nó cùng với dãy Bạch Đầu Sơn nối đến tận phía Bắc là biên giới tự nhiên của Bắc Triều Tiên với Trung Hoa ở phía Tây Bắc và với Nga ở phía Đông Bắc. Con sông này đã ghi dấu trận đánh Nhật - Nga năm 1904, khi Nhật đô hộ Triều Tiên. Trận đánh này gọi là trận đánh trên sông Áp Lục. (Hình nguồn từ Wikipedia)

Hơn nữa, Mỹ và Hàn Quốc có những kế hoạch khác nhau để đối phó với những hậu quả nhân đạo của một sự sụp đổ ở Bắc Triều Tiên. Vì vậy, tại sao không chia sẻ chúng với người Trung Hoa? Không cần phải nói cũng biết là, các cuộc đàm phán như vậy sẽ là nhạy cảm, nhưng như vậy liệu một sự sụp đổ của Bắc Triều Tiên mà không có một trao đổi những quan điểm trước đối với những thay đổi nghiêm trọng ở Bắc Triều Tiên thì sẽ ra sao.

Sớm hay muộn gì thì, một cuộc đối thoại hoà bình nhưng sâu sắc hơn cần phải bắt đầu. Nhưng với tương lai không chắc chắn, điềm báo bằng cái chết của Kim Chính Nhật có thể là thời điểm hoàn hảo.

Bản quyền: Project Syndicate, 2011

www.project-syndicate.org

BS Hồ Hải dịch - Asia Clinic - 13h35' ngày thứ Tư, 21/12/2011

TÁI CƠ CẤU CÁI GÌ?

2011-12-18T17:56:00.004+07:00

Vài tháng nay hầu hết phương tiện truyền thông kháo nhau lời của lãnh đạo về việc tái cơ cấu kinh tế. Các biện pháp gọi là "đồng bộ" được đưa ra và bắt đầu chuyển bánh. Nào tái cơ cấu ngân hàng bằng cách ghép 3 ngân hàng làm ăn sai trái để trở thành cục nợ khó đòi, thành một ngân hàng nợ lớn hơn mất khả năng chi trả. Nào hô hào bán cổ đông cho tất cả các tổ chức, công ty nhà nước nhưng vẫn giữ lại tỷ lệ phần trăm để đảng vẫn còn lãnh đạo. Nào sẽ hạ trần lãi suất trong năm mới 2012. Nào vinh danh doanh nghiệp là rường cột của kinh tế quốc gia, v.v... và v.v... Nhưng tất cả các điều này chỉ là đi giải quyết hậu quả của những nguyên nhân chưa ai muốn đụng đến, dù đã biết từ lâu.

Ba cục nợ nhỏ trở thành một cục nợ lớn, từ khó đòi trở thành mất khả năng chi trả, những vẫn cố gắng để nó không sụp đổ. Nó giống như khi nợ một tỷ thì con nợ sẽ sợ chủ nợ. Nhưng khi nợ lên đến ngàn tỷ thì chủ nợ sẽ sợ con nợ và phải ra tay nuôi, o bế con nợ để con nợ còn sống mà lo trả nợ. Câu chuyện dân gian về chúa chổm lại hiện về vì nó là ai?

Cổ phần hoá toàn bộ các tổ chức cơ quan nhà nước, nhưng nhà nước vẫn giữ lại tỷ lệ phần trăm lớn để đảng vẫn lảnh đạo và giữ quyền sinh sát trong vận hành, kinh doanh. Với kiểu điều hành lâu nay là báo cáo lỗ lãi cho cổ đông khi cần phát hành cổ phiếu thì thông báo lãi ngất trời, nhưng khi báo cáo thành tích năm để chia lãi cổ đông và đóng thuế thì báo cáo lỗ hoặc lãi suất cận biên. Thế thì ai dám đầu tư, ngoài các thành viên hội đồng quản trị?

Còn câu chuyện sẽ giảm trần lãi suất tiền gửi tiết kiệm ngân hàng thì, chưa giảm đã có thông tin các ngân hàng tăng trần lãi suất, để thu hút tín dụng vì tình hình dân chúng đua nhau rút tiết kiệm mua vàng vì vàng xuống giá. Do ngân hàng đang trong tình trạng khát vốn thanh khoản. Để hôm nay thủ tướng chính phủ lại than phiền rằng hệ thống ngân hàng đừng để chính phủ lo lắng.

Tất cả những điều ấy là hậu quả của một hệ thống chính trị điều hành đất nước chưa theo kịp với tình hình phát triển kinh tế sau gia nhập WTO, mà hầu hết các nước trên thế giới đang mắc phải. Toàn cầu hoá và thế giới phẳng là sáng kiến của Hoa Kỳ, nhưng Hoa Kỳ là nơi bị tổn thương vì nó trước nhất. Và thế giới còn lại đang điêu đứng từ liên minh châu Âu đến các thành viên mới nổi. Việt Nam không tránh khỏi hậu quả của nó, khi cấu trúc chính trị chưa theo kịp.

Trước tiên là điều hành chính sách tiền tệ phải tách riêng ra hệ thống ngân hàng. Lâu này ở Việt Nam chính sách tiền tệ gắn liền hệ thống ngân hàng, nên khi chính phủ kích cầu kinh tế để thúc đẩy phát triển thì tiền đó qua ngân hàng trước khi đến nơi cần tiền.

Trong khi đó, ngân hàng hoạt động theo kiểu tư bản thân hữu nhà nước nên có ưu tiên và thiên vị. Mà >80% lực lượng lao động nằm ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần vốn để kinh doanh thì tìm vốn như tìm sao giữa ban ngày. Còn đại gia thân hữu muốn là có, và hầu hết đại gia này đầu tư vào lĩnh vực không làm ra sản phẩm cho xã hội. Đặc biệt nhất là đầu tư công và đầu tư ngoài ngành của các nắm đấm thép của đảng.

Chưa có một đất nước nào trên thế giới mà có được các tổ chức kinh tế công làm ra lợi nhuận, ngay cả phương Tây và Hoa Kỳ, dù họ là những nền kinh tế thị trường tự do.

Thế nhưng, khi đã quen điều hành kinh tế bao cấp, tư duy kinh tế thị trường tư do của lãnh đạo không có. Nên tái cơ cấu kinh tế kiểu như trên chỉ là trò giật gấu vá vai, hòng kéo dài cái chết đã, đang và sẽ đến là điều không tránh khỏi.

Không ai trong nhân dân ganh tỵ với chuyện đảng cho tư nhân hoá tất cả các nắm đấm kinh tế nước nhà về tay các tư bản thân hữu. Mạnh được yếu thua kiểu kinh tế đấu tranh sinh tồn của Darwin đã từng đi qua các nước đã phát triển. Tư nhân hoá làm cho chủ có trách nhiệm với của cải của mình. Việc của đảng là chỉ nên làm việc vĩ mô hướng nền kinh tế, chính trị nước nhà đi đúng hướng và điều tiết mọi lĩnh vực không đi chệch hướng và quá đà, mà không nên thọc tay vào quá sâu từng chi tiết vi mô. Mọi nguồn thu cho hoạt động công quyền là từ thuế, chứ không từ những sân sau của đảng. Chính nó biến lợi ích dân tộc thành lợi ích nhóm, đẩy bản chất của con người thành tha hoá và làm đất nước như một đoàn tàu đang xuống dốc không phanh.

Không có gì lạ khi đang thấy các chính khách kháo nhau phải tái cơ cấu kinh tế. Và cũng không có gì lạ khi tại sao các chính khách sợ nghe đến từ tái cơ cấu nguyên nhân của xã hội Việt đang loay hoay tìm thuốc chữa đúng là, tái cơ cấu chính trị để cứu không chỉ nền kinh tế, cứu một đất nước, mà còn cứu cả giai cấp chính khách đang cầm quyền.

Tái cơ cấu cái gì? Giữa kinh tế và chính trị chọn đâu đã có câu trả lời trong mấy tháng qua. Đúng hay sai câu trả lời không cần chờ lâu - năm 2012 - năm Rồng lộn ngược đầu xuống vực, mới thực sự thấy hết những triệu chứng giai đoạn cuối của bệnh khó chữa của nước Việt.

Asia Clinic, 17h56' ngày Chúa Nhựt, 18/12/2011

THAY ĐỔI THỰC SỰ HAY TRỄ TÀU?

2011-12-16T18:45:00.001+07:00

Bài đọc liên quan:
Thế cờ đã rõ

Tương lai của Trung Hoa về đâu?

Nếu Iran gục Trung Hoa sẽ ra sao?

Vì ý thức hệ hay vì tổ quốc và dân tộc?

Các cặp phạm trù và quy luật xã hội trong điều hành quốc gia

Quân bài đã chia vấn đề còn lại là ta

Syria khởi nguồn lại tranh bá đồ vương

Dù muốn, dù không chúng ta phải công nhận, ba năm của đảng dân chủ lãnh đạo nước Mỹ dưới trướng của Obama và Hillary Clinton là 3 năm thành công vượt bậc về chính trị ngoại giao của nước Mỹ, mặc dù kinh tế vẫn èo uột.

Như một chủ sòng bài cự phách, bà Clinton đã đọc chiến lược quay lại Đông Á hồi tháng 01/2010 tại trung tâm Đông Tây. Và sau đó, tiêu diệt bin Laden với chỉ 16 lính thuỷ đánh bộ và 2 máy bay trực thăng tàn hình ngay tại lâu đài kiên cố nhất của Pakistan dưới sự hỗ trợ của an ninh, tình báo, quân đội và không thể không có Trung Hoa giúp sức. Tiếp đến là các cuộc cách mạng hoa Nhài Trung Đông Bắc Phi - nơi mà những mất mác lớn đối với Trung Hoa và các nước cần năng lượng để phát triển và xuất khẩu lao động kiếm sống. Cuối cùng là tuyên bố chính thức chiến lược châu Á Thái Bình Dương trước quốc hội Hoa Kỳ mới đây.

Sau 38 năm - kể từ hiệp định Paris 1973 - rút lui khỏi chiến trường Đông Á để đến giải quyết giếng dầu của thế giới - Trung Đông. Nước Mỹ quay lại Đông Á với sự tuyên bố rõ ràng và được mời gọi. Nhưng bàn tay nước Mỹ vẫn làm huỷ diệt các thế lực đối trọng với thế giới tự do - tiêu diệt trùm khủng bố của al-Qedae bin Laden và dấy lên những cuộc cách mạng hoa Nhài ở khu vực Bắc Phi Trung Đông, trước khi rút về Đông Á.

Hôm nay đánh dấu cột mốc rút quân từ Iraq đã xong. Cũng hôm nay, nước Nga tuyên bố ủng hộ quyết định Liên Hiệp Quốc về vấn đề Syria, sau khi họ đã bán được một số vũ khí đời cũ - tên lửa S300 đất đối không đã lỗi thời vì đã triển khai S400 - cho tổng thống Syria, Bashar al-Assad. Một bãi chiến trường thử bom đạn mới bắt đầu lộ diện, cho một kết thúc của chiến lược dài hơi từ vụ bắt con tin ngoại giao Mỹ năm 1978 do Iran thực hiện.

Trong tháng này, quốc hội Mỹ đã thống nhất siết chặt cấm vận đối với bất kỳ tổ chức và cá nhân nào làm ăn với Iran đã làm Nga và Trung Hoa ngưng các hợp đồng cung cấp thiết bị mới giúp làm giàu Uranium đã ký. Mới tuần trước, Iran công bố đã dùng công nghệ điện toán ép máy bay tàn hình RQ 170 Sentinel của Hoa Kỳ phải hạ cánh. Mặc dù tổng thống Obama đã lên tiếng đòi lại, nhưng Iran từ chối trao trả, mà cònra yêu sách, nếu Nga và Trung Hoa muốn tiếp cận máy bay này thì, phải thi thực hợp đồng cung cấp công nghệ mới làm giàu Uranium!

Hoa Kỳ có 16 lữ đoàn thuỷ quân lục chiến. Với 16 chiến binh đã có thể tiêu diệt trùm khủng bố bin Laden sau khi chi 1200 tỷ đô la để truy tìm. Với một lữ đoàn khoảng 2500 lính thuỷ đánh bộ, đủ làm Trung Hoa lên tiếng phản đối Hoa Kỳ đem đến Úc. Và làm họ phải dịu giọng với các nước láng giềng trong một tháng qua.

Rõ ràng Hoa Kỳ cho thế giới còn lại thấy rằng, mọi diễn biến của thế giới sắp xảy ra họ đã biết trước một năm, sau khi sắp xếp sòng bài nhiều năm trước đó.

Từ đó ta cũng thấy rằng, các nước lớn đã những cuộc mặt cả sau lưng thế giới còn lại để làm lợi cho đất nước họ. Dù họ vẫn là đối thủ của nhau, hăm he nhau những chiến lược có thể ảnh hưởng đến quyền lợi quốc gia dân tộc.

Với vị trí của Syria, nếu đất nước này sụp đổ thì thêm một cánh cửa mở vào Iran cho NATO từ hướng thông qua Tây Địa Trung Hải, và cho Israel qua Iraq, ngoài cánh cửa của Thổ Nhĩ Kỳ ở hướng Bắc.

Câu chuyện thế giới thay đổi nhanh và sự chuyển hướng của Hoa Kỳ trong lúc kinh tế toàn cầu suy thoái ảnh hưởng đến nhóm các nước mới nổi BRICS (Brasil, Nga, Ấn, Trung Hoa và Nam Phi). Không những thế, nếu Syria trở thành chiến trường và thất thủ thì, Iran sẽ là tầm ngắm tiếp theo. Lúc đó, sự ảnh hưởng không chỉ là nhóm BRICS, mà có cả Việt Nam, khi làn sóng xuất khẩu lao động cũng bị ảnh hưởng theo cùng những hợp tác làm ăn khác.

Trí thức thì có thể đánh giá và dự đoán đúng tình hình tương lai của thế giới. Nhưng trí thức không thể biết sự thay đổi của thế giới sẽ diễn ra lúc nào? Chính khách thì luôn muốn chậm bước thay đổi chính trị để giữ ngai vàng, nhưng chính khách biết rõ lúc nào cần chuyển đổi chính trị để phù hợp với thời đại. Vì chính khách nắm được thông tin khách quan và thực của thời đại. Đó là vấn đề cần suy nghĩ trong lúc này.

Với tình hình mới của thế giới và việc đang nghiên cứu sửa đổi hiến pháp của Việt Nam và những thay đổi tích cực trong ngoại giao thời gian qua, đây là cơ hội tốt để chúng ta có những thay đổi tích cực về tư duy chính trị phù hợp với tình hình mới, hay là vẫn trì hoãn để trễ tàu như trong quá khứ?

Asia Clinic, 18h45' ngày thứ Sáu 16/12/2011

NHÌN XA HƠN TỪ QUÁ TẢI BỆNH VIỆN

2011-12-12T13:01:00.006+07:00

Bài đọc liên quan:
Ngành y Việt Nam cần thay đởi gì: Quan niệm
Ngành y Việt Nam cần thay đổi gì: Mục tiêu
Ngành y Việt Nam cần thay đổi gì: Quản lý
Ngành y Việt Nam cần thay đổi gì: Bảo hiểm y tế
Ngành y Việt Nam cần thay đổi gì: Đào tạo
Ngành y Việt Nam cần thay đổi gì: Phân bổ và đãi ngộ
Ngành y Việt Nam cần thay đổi gì: Quản lý dược

Đã viết loạt 7 bài "Ngành y tế Việt cần thay đổi gì?" cách đây đã hơn 2 năm, để đưa ra giải pháp toàn diện cho ngành y tế Việt Nam. Nhưng mấy hôm nay, sau chuyến đi thị sát tình hình của bà thương thư bộ Tế thì câu chuyện "ùn tắc giao thông" trong ngành y lại nổi lên như một câu chuyện biết rồi khổ lắm nói mãi. Nên phải viết bài này vậy.

Đứng trên quan điểm thống kê học thì, 36 năm qua dân số Việt Nam tăng lên gấp 3 lần sau chiến tranh, nhưng số cơ sở khám chữa bệnh tăng chưa đến 2 lần. Đó là nguyên nhân làm "ùn tắc giao thông" trong y tế - hay còn gọi là quá tải bệnh viện.

Song đứng trên quan điểm quản lý ngành y về mặt vi mô thì, hầu hết các lãnh đạo các cơ sở công lập lại không muốn giảm quá tải. Vì nếu không còn quá tải thì, không còn đầu tư cơ bản lấy gì ăn? lấy gì để có tiếng và lấy gì để mình được xem là quan trọng?

Vi mô hơn nữa thì ở góc độ chuyên môn, vấn đề nhập viện và xuất viện ở các cơ sở khám chữa bệnh vẫn còn bất cập. Có những bệnh ở mức độ không cần nhập viện thì lại cho nhập viện. Có những bệnh chỉ cần nằm viện theo dõi trong vòng chưa đến nửa ngày rồi cho điều trị ngoại trú lại cho nằm dài ngày, v.v... nó cũng là yếu tố để tình trạng quá tải xảy ra. Vấn đề này còn phụ thuộc vào 2 yếu tố. Vì lợi nhuận và vì khả năng chuyên môn còn kém.

Nhưng đứng trên quan điểm văn hoá dân chúng thì, hơn nửa thế kỷ sống trong bao cấp làm cho người dân "thích" đi khám ở các cơ sở công lập hơn là tư nhân, vì nhiều lý do. Đầu tiên là dân nghèo vì thời bao cấp còn để lại di chứng và vì kinh tế suy sụp do điều hành của chính phủ. Sau đó là vì dân quen đi khám cơ sở y tế nhà nước. Sau cùng là đầu tư nhà nước vào cơ sở công lập có tính cục bộ ưu tiên cho tuyến trung ương nhiều hơn, nên trang thiết bị và chuyên sâu cũng tốt hơn. Ba yếu tố đó làm tâm lý người dân "thích" khám chữa bệnh ở tuyến trung ương công lập hơn nên làm ra quá tải.

Còn đứng trên quan điểm điều hành ngành y tế nước nhà thì, hầu như chính sách của cơ quan quyền lực cao nhất của ngành y đất nước vẫn giữ lề thói điều hành thời bao cấp. Vẫn ôm đồm lãnh đạo và phân tuyến điều trị, trong khi bệnh tật thì không chọn tuyến để mà gây ra. Vẫn lãnh đạo kiểu xin cho, vẫn bộ tứ rườm rà, vẫn tuyển nhân viên theo kiểu thân thế và đòi hỏi vật chất là trên hết, nên tha hoá không tránh khỏi ở hầu hết các cơ sở khám chữa bệnh công lập.

Đứng trên quan điểm đào tạo thì cần phải bỏ chế độ đào tạo chuyên tu từ thời giật gấu vá vai nhân lực cho chiến tranh. Vì nó đã không còn hợp thời dẫn đến chuyên môn ở các tuyến xa không đủ khả năng đảm đương nghề nghiệp. Việc đào tạo theo nhu cầu xã hội cần là mũi nhọn, hơn là đào tạo theo số lượng và khả năng có thể đào tạo ở mỗi trường đại học y khoa như lâu nay. Vì tuyển sinh viên y khoa bao giờ cũng khó nhất, nhưng đào tạo chính quy ra thì thất nghiệp vì không thân thế, trong khi loại chuyên tu không có kiến thức, tai hại cho xã hội thì ghế đang chờ sẵn. Một nghịch lý của thời chiến tranh bao cấp vẫn chưa bỏ được.

Đứng trên quan điểm quản lý ngành y cần phải có một thế hệ ngoài ngành y được đào tạo về quản lý bệnh viện để điều hành các cơ sở khám chữa bệnh. Người làm chuyên môn giỏi cần để làm chuyên môn, không nên sử dụng vào quản lý làm phí phạm nhân lực và tài lực của ngành.

Nếu đứng trên quan điểm đãi ngộ của ngành y thì tiền công cho một trường hợp đại phẫu thuật không bằng thay chiếc vỏ xe 2 bánh, chưa dám nói đến tiền lương!

Không chỉ có riêng ngành y là ách tắc giao thông và quá tải. Ông tân thượng thư giao thông cũng đang bế tắc. Ông tân thượng thư ngân khố cũng đang đầy hơi sình bụng. Ông thượng thư ngành giáo cũng như thầy bói mù sờ voi, v.v... Và các ông có nhiệm vụ kinh tài cũng đang loay hoay chờ chết vì đâu, nếu không là hậu quả của một cơ cấu chính trị chạy theo chưa kịp với xã hội đang hội nhập nhanh?

Chữa bệnh thì phải tìm nguyên nhân để chữa. Cải tổ xã hội cũng phải biết nguyên nhân của nó tồi tệ là do đâu để cải tổ. Nếu không mãi cứ loay hoay, mà người chịu khổ vẫn là dân nghèo - những người đã, đang và sẽ là người quyết định vận mệnh của bất kỳ quốc gia nào.

Tóm lại để cho tình trạng quá tải bệnh viện của ngành y Việt nam hay bất kỳ các ngành khác trong xã hội, là công việc thay đổi toàn diện bắt đầu từ thay đổi quan điểm và cơ cấu chính trị. Hay nói cách khác là thay đổi cái tư duy chính trị một cách toàn diện từ người có trách nhiệm điều hành đất nước chứ không đơn giản chỉ một vấn đề của riêng ngành y khoa riêng rẻ.

Asia Clinic, 13h01' ngày thứ Hai, 12/12/2011

TRỌNG TÂM THÁI BÌNH DƯƠNG CỦA OBAMA

2011-12-07T16:56:00.004+07:00

Bài dịch của cùng tác giả:
Quyền lực Mỹ thời kỳ hậu Bin Laden
Tầm nhìn dài hạn của bà Angela Merkel

Bài viết gốc: Obama’s Pacific Pivot

Bài viết của ông Joseph S. Nye, một cựu trợ lý bộ trưởng quốc phòng, là một giáo sư tại Đại học Harvard và là tác giả của cuốn Tương lai của quyền lực (The future of Power).

CAMBRIDGE - Châu Á trở lại trung tâm của những vấn đề thế giới là sự thay đổi quyền lực vĩ đại của thế kỷ 21. Năm 1750, châu Á đã có khoảng ba phần năm dân số thế giới và chiếm ba phần năm sản lượng toàn cầu. Đến năm 1900, sau cuộc Cách mạng công nghiệp ở châu Âu và châu Mỹ, châu Á chia sẻ sản lượng toàn cầu đã giảm xuống còn một phần năm. Đến năm 2050, châu Á sẽ thẳng tiến trên con đường trở lại nơi nó đã đạt được 300 năm trước đó.

Tuy nhiên, thay vì dành một con mắt để quan tâm quả bóng Đông Á, Hoa Kỳ đã lãng phí thập niên đầu của thế kỷ này vì chuyện sa lầy trong cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Bây giờ, khi Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đặt nó trong một bài phát biểu gần đây, chính sách đối ngoại Mỹ sẽ đặt "trọng tâm" hướng về Đông Á.

Tổng thống Mỹ Barack Obama quyết định đưa 2.500 lính Thủy quân lục chiến của Mỹ về một cơ sở ở miền bắc Australia là một dấu hiệu sớm của trọng tâm đó. Ngoài ra, cuộc họp về Hợp tác Kinh tế Châu Á Thái Bình Dương vào Tháng Mười Một, được tổ chức ở quê nhà ông Obama tại tiểu bang Hawaii, thúc đẩy một thiết lập mới của các cuộc đàm phán thương mại được gọi là Đối tác xuyên Thái Bình Dương. Cả hai sự kiện củng cố thông điệp của Obama tới khu vực châu Á-Thái Bình Dương rằng Mỹ có ý định vẫn là một quyền lực tham gia.

Trọng tâm hướng đến châu Á không có nghĩa là các bộ phận khác trên thế giới không còn quan trọng nữa, ngược lại, ví dụ châu Âu, có một nền kinh tế lớn hơn nhiều và giàu hơn so với Trung Quốc. Tuy nhiên, theo cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Obama, Tom Donilon, gần đây đã giải thích, chính sách ngoại giao Mỹ trong vài năm qua đã bị chỉ trích vì các cuộc chiến tranh ở Iraq và Afghanistan, vì lo ngại về khủng bố, và vì những mối đe doạ phổ biến vũ khí hạt nhân của Iran và Bắc Hàn, và gần đây những cuộc nổi dậy của Ả Rập. Chuyến đi vào tháng Mười Một của Obama là một nỗ lực để sắp xếp ưu tiên chính sách đối ngoại của Mỹ với tầm quan trọng lâu dài của khu vực.

Theo lời của Donilon, "Bỡi nhận thức cao về khu vực năng động này thành một trong những ưu tiên hàng đầu chiến lược của chúng ta, Obama đang thể hiện quyết tâm của mình không để cho con tàu nhà nước Mỹ tách rời với quá trình của những cuộc khủng hoảng hiện hành". Chính quyền Obama cũng công bố rằng, bất kể kết quả của các cuộc tranh luận về ngân sách quốc phòng tại quốc hội, "Chúng ta sẽ phải chắc chắn rằng chúng ta bảo vệ các khả năng mà chúng ta cần, để duy trì sự hiện diện của chúng ta trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương".

Chuyến đi Tháng Mười Một của Obama cũng là một thông điệp gửi đến Trung Quốc. Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, nhiều người Trung Quốc bày tỏ niềm tin sai lầm rằng Hoa Kỳ đang ở thời kỳ cuối của một đế chế suy tàn, và rằng Trung Quốc nên quyết đoán hơn - đặc biệt là trong việc theo đuổi mục đích kiểm soát hàng hải trong vùng biển ở phía Nam Trung Hoa – làm mất uy tín (expense) các đồng minh và bạn bè Mỹ. Trong năm đầu tiên của Obama ở toà Bạch Ốc, chính quyền của ông đặt ưu tiên cao về hợp tác với Trung Quốc, nhưng các nhà lãnh đạo Trung Quốc dường như hiểu sai chính sách của Mỹ như là một dấu hiệu của sự yếu đuối.

Chính quyền đã cứng rắn hơn khi bà Clinton giải quyết vấn đề Biển Đông tại cuộc họp Hiệp hội các quốc gia khu vực Đông Nam Á ở Hà Nội trong tháng 7 năm 2010. Sau đó Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào viếng thăm chính thức tới Washington thành công vào tháng 1 năm 2011, nhưng nhiều người viết xã luận Trung Quốc đã phàn nàn rằng Mỹ đã cố gắng để "kiềm chế" Trung Quốc và ngăn chặn sự trỗi dậy hòa bình của Trung Quốc.

Trung Quốc lo lắng về một chính sách kiềm chế đã được Mỹ làm nóng lên một lần nữa, bây giờ chính bà Clinton khẳng định rằng tranh chấp hàng hải với các nước láng giềng được đặt trong chương trình nghị sự trong năm tới của Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á tại Manila, mà sẽ có sự tham dự của Obama, Hồ Cẩm Đào, và các nhà lãnh đạo khác trong khu vực.

Tuy nhiên, chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc là khác với cuộc chiến tranh lạnh kiềm chế khối Xô Viết. Trong khi Mỹ và Liên Xô đã hạn chế thương mại và liên hệ xã hội, mà Hoa Kỳ là thị trường nước ngoài lớn nhất của Trung Quốc, hoan nghênh và tạo điều kiện thuận lợi cho Trung Quốc vào Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), và mở cửa các trường đại học của mình để 125.000 sinh viên Trung Quốc đến du học mỗi năm. Nếu chính sách hiện tại của Mỹ đối với Trung Quốc được coi là một kiểu chiến tranh lạnh kiềm chế Trung Quốc, thì đây có vẻ như là một sự nồng ấm bất thường.

Chiến lược Đánh giá Đông Á của Lầu Năm Góc, trong đó đã hướng dẫn chính sách của Mỹ kể từ năm 1995, ủng hộ Trung Quốc hội nhập vào hệ thống quốc tế thông qua các chương trình thương mại và trao đổi. Mặc dù Mỹ phải đặt cược mình bằng cách lập một hàng rào ngăn cách với Trung Quốc là phải đồng thời tăng cường liên minh với Nhật Bản, điều này không phải là ngăn chặn. Sau cùng là, các nhà lãnh đạo Trung Quốc không thể dự đoán được ý định của người kế nhiệm của họ. Mỹ đang dự đoán là họ sẽ có quan điểm hòa bình, nhưng không ai chắc chắn điều đó. Nên một hàng rào ngăn cách ấy là thể hiện sự thận trọng, không phải là vì ý đồ xâm lược.

Lực lượng quân sự Mỹ không mong muốn "kiềm chế" Trung Quốc như trong thời chiến tranh lạnh, nhưng họ có thể giúp hình thành môi trường để các nhà lãnh đạo tương lai của Trung Quốc chọn lựa. Tôi đã từng phản đối trước khi Quốc hội Mỹ năm 1995, và cả sau này, đã đồng tình với những người, họ muốn có một chính sách ngăn chặn mạnh hơn so với cam kết: "Chỉ có Trung Quốc có thể kiềm chế Trung Quốc".

Nếu Trung Quốc trở thành một tên côn đồ trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, các nước khác sẽ liên kết với Mỹ để đối đầu với Trung Quốc. Thật vậy, đó là lý do tại sao nhiều nước láng giềng của Trung Quốc đã tăng cường mối quan hệ của họ với Hoa Kỳ từ năm 2008, khi chính sách đối ngoại của Trung Quốc trở nên quyết đoán hơn. Nhưng điều cuối cùng Mỹ muốn là một cuộc Chiến tranh lạnh lần thứ II ở châu Á.

Dù vị thế cạnh tranh ở cả 2 phía, nhưng hợp tác Trung-Mỹ về các vấn đề như ổn định tài chính thương mại, an ninh năng lượng, thay đổi khí hậu, và phòng chống dịch bệnh sẽ mang lại lợi ích cho cả hai nước. Phần còn lại của khu vực đứng để hưởng lợi. Trọng tâm của chính quyền Obama hướng đến Đông Á là bậc đèn xanh công nhận tiềm năng to lớn của khu vực, không phải là một cái loa phát thanh cho kiềm chế Trung Hoa.

Bản quyền: Project Syndicate, 2011.

www.project-syndicate.org

BS Hồ Hải dịch - Asia Clinic - 16h56' ngày thứ Tư, 07/12/2011

LIỆU CHỦ NGHĨA TƯ BẢN HIỆN ĐẠI CÓ BỀN VỮNG?

2011-12-04T18:45:00.000+07:00

Bài gốc: Is Modern Capitalism Sustainable?

Kenneth Rogoff là Giáo sư Kinh tế và Chính sách công tại Đại học Harvard, và trước đây là kinh tế trưởng tại Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

CAMBRIDGE - Tôi thường được hỏi liệu có phải cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu gần đây đánh dấu cho một bắt đầu cho sự kết thúc của chủ nghĩa tư bản hiện đại. Nó là một câu hỏi tò mò, bởi vì nó dường như không thể cho rằng có một sự thay thế khả thi đang chờ đợi ở cả 2 phe tả và hữu (in the wings). Sự thật của vấn đề là, ít nhất hiện nay là, chỉ có lựa chọn thay thế thực sự đối với mô hình Anh-Mỹ đang chiếm ưu thế hiện nay là các dạng khác của chủ nghĩa tư bản mà thôi.

Chủ nghĩa tư bản cựu lục địa châu Âu, kết hợp lợi ích xã hội và chăm sóc sức khoẻ hào phóng với giờ làm việc hợp lý, thời gian nghỉ phép dài, nghỉ hưu sớm, và phân phối thu nhập tương đối công bằng, có vẻ như có tất cả mọi thứ để nó được xem là tốt nhất - ngoại trừ tính bền vững của nó. Chủ nghĩa tư bản theo trường phái Darwin của Trung Quốc, với cạnh tranh khốc liệt giữa các công ty xuất khẩu, một mạng lưới an toàn xã hội yếu kém, và sự can thiệp của chính phủ rộng rãi, được coi là người thừa kế không thể tránh khỏi cho chủ nghĩa tư bản phương Tây, nếu chỉ vì quy mô khổng lồ và chạy theo tỷ lệ tăng trưởng quá cao kiên định của Trung Quốc. Tuy vậy, hệ thống kinh tế của Trung Quốc liên tục phát triển.

Thật vậy, điều cần được làm rõ là liệu cơ cấu chính trị, kinh tế và tài chính của Trung Quốc sẽ tự tiếp tục biến đổi bao lâu, và liệu cuối cùng Trung Quốc có phải sẽ biến thành mẫu mực của chủ nghĩa tư bản mới hay không. Nhưng trong bất kỳ trường hợp nào, Trung Quốc vẫn còn bị cản trở bởi các lỗ hổng về xã hội, kinh tế, tài chính của một quốc gia có thu nhập thấp nhưng lại phát triển quá nóng.

Trong tầm rộng của lịch sử, có lẽ điểm quan trọng là, tất cả các hình thái hiện tại của chủ nghĩa tư bản khi đến điểm cuối cùng thì sẽ chuyển tiếp. Chủ nghĩa tư bản hiện đại ngày nay đã có một vận hành phi thường kể từ khi bắt đầu của cuộc Cách mạng công nghiệp cách đây hai thế kỷ, nó đã đưa hàng tỷ người ra khỏi cảnh nghèo đói. Chủ nghĩa Mác và chủ nghĩa xã hội độc đoán (heavy-handed socialism) đã gây thảm họa khi so sánh với chủ nghĩa tư bản hiện đại. Tuy nhiên, khi công nghiệp hoá và tiến bộ công nghệ lan rộng đến châu Á (và bây giờ đến châu Phi), ngày mà các cuộc đấu tranh vì kế sinh nhai của loài người không còn là nguyên nhân chính, thì vô số những sai lầm một thời của chủ nghĩa tư bản hiện đại lại hiện ra rõ ràng hơn.

Đầu tiên là, ngay cả những nền kinh tế tư bản chủ nghĩa hàng đầu cũng đã thất bại trong việc trả giá cho những tiện ích công cộng, ví dụ như làm cho môi trường nước và không khí sạch một cách thực sự. Sự thất bại của những nỗ lực để ký kết một thỏa thuận biến đổi khí hậu toàn cầu mới là triệu chứng của mất khả năng kiểm soát toàn cầu.

Thứ hai là, cùng với sự giàu có vượt bậc, chủ nghĩa tư bản đã tạo ra những mức độ đặc biệt của sự bất bình đẳng. Khoảng cách giàu nghèo gia tăng một phần là do sản phẩm của công nghiệp hỗ trợ (byproduct) do sự sáng tạo và nhà kinh doanh trung gian. Người ta không phàn nàn về sự thành công của Steve Jobs, vì đóng góp của ông là hiển nhiên. Nhưng điều này không phải là luôn luôn đúng: vì sự giàu có vượt bậc lại cho phép các nhóm và cá nhân có thể mua quyền lực chính trị và tạo ảnh hưởng, do đó nó quay lại giúp họ tạo ra của cải nhiều hơn. Chỉ có một số ít quốc gia – ví dụ như Thụy Điển - có thể cắt bỏ vòng luẩn quẩn mà không gây ra sự tăng trưởng làm nên sụp đổ.

Một vấn đề thứ ba là việc cung cấp và phân phối chăm sóc y tế, một thị trường không đáp ứng được những yêu cầu cơ bản cần thiết vì cơ chế giá cả để làm ra hiệu quả kinh tế, bắt đầu với những khó khăn trong việc đánh giá chất lượng điều trị cho người tiêu dùng.

Vấn đề duy nhất sẽ trở nên tồi tệ hơn: chi phí chăm sóc sức khỏe làm tỷ lệ thu nhập chắc chắn sẽ tăng cao khi xã hội trở nên giàu hơn và già cỗi hơn, nó có thể vượt quá 30% GDP trong vòng một vài thập kỷ. Chăm sóc sức khỏe, có lẽ chiếm tỷ trọng nhiều hơn ở bất kỳ lĩnh vực nào, nhiều nước đang phải vật lộn với tình thế tiến thoái lưỡng nan về đạo đức là làm thế nào để duy trì ưu đãi sản phẩm và tiêu thụ có hiệu quả mà không có sự chênh lệch quá lớn giữa sản phẩm và tiếp cận với nó trong chăm sóc sức khoẻ.

Thật là mỉa mai khi các xã hội tư bản chủ nghĩa hiện đại thực hiện các chiến dịch công cộng để thúc đẩy cá nhân chú ý tới sức khỏe của họ, trong khi đó lại ủng hộ một hệ sinh thái kinh tế câu kéo nhiều người tiêu dùng vào một chế độ ăn uống cực kỳ không lành mạnh. Theo Trung tâm kiểm soát dịch bệnh Hoa Kỳ, 34% người Mỹ béo phì. Rõ ràng, đo lường tăng trưởng kinh tế theo quy ước - hàm ý tiêu thụ cao hơn làm ra - có thể sẽ huỷ diệt chính nó.

Thứ tư là, hệ thống tư bản chủ nghĩa ngày hôm nay đánh giá cực kỳ thấp lợi ích của các thế hệ tương lai. Đối với hầu hết thời đại kể từ khi cuộc cách mạng công nghiệp chỉ chủ tâm tiếp tục mang lại lợi ích của tiến bộ công nghệ đã vu cáo những chính sách thiển cận, điều này không có tính chất quan trọng. Nhưng nói chung (By and large), thế hệ sau đã thấy bản thân mình tốt hơn đáng kể hơn so với thế hệ trước. Tuy nhiên, với dân số thế giới tăng trên 7 tỷ, và những báo hiệu những áp lực tài nguyên trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết, nó đã nói lên không có gì để đảm bảo rằng quỹ đạo hiện nay có thể được duy trì.

Khủng hoảng tài chính tất nhiên là một vấn đề thứ năm, nhưng có lẽ nó đã tạo ra cảm giác tội lỗi (soul-searching) muộn màng. Trong thế giới tài chính, đổi mới công nghệ liên tục không làm giảm các nguy cơ, mà có thể phóng đại chúng.

Về nguyên tắc, không có những vấn đề nào của chủ nghĩa tư bản là không thể vượt qua, và các nhà kinh tế đã đề cử một loạt các giải pháp dựa trên thị trường. Một sự trả giá cao cho toàn cầu về khí carbon sẽ làm cho các công ty và cá nhân phải trả các chi phí hoạt động của họ gây ô nhiễm môi trường. Hệ thống thuế có thể được thiết kế để cung cấp một biện pháp tốt hơn để phân phối lại thu nhập mà không thể bóp méo lách luật, bằng cách giảm thiểu chi phí thuế không minh bạch và giữ lãi suất cận biên thấp. Giá thực của chăm sóc sức khỏe, bao gồm cả việc định giá thời gian chờ đợi, có thể khuyến khích một sự cân bằng tốt hơn giữa bình đẳng và hiệu quả. Hệ thống tài chính có thể được điều hoà tốt hơn, với sự quan tâm chặt chẽ hơn đối với tình trạng tích lũy nợ quá mức.

Liệu chủ nghĩa tư bản có sẽ là một nạn nhân của chính sự thành công trong sản xuất của cải khổng lồ của nó? Để bây giờ, chủ đề thời thượng là sự sụp đổ chủ nghĩa tư bản là có thể, khả năng này dường như là rất nhỏ. Tuy nhiên, vì ô nhiễm, vì sự bất ổn tài chính, vì những vấn đề về sức khỏe, vì sự bất bình đẳng tiếp tục phát triển, và vì hệ thống chính trị bị tê liệt, tương lai của chủ nghĩa tư bản trong một vài thập niên tới không có vẻ gì là an toàn như nó đang chao đảo hiện nay.

Bản quyền: Project Syndicate, 2011.

www.project-syndicate.org

BS Hồ Hải dịch - Asia Clinic - 18h45' ngày Chúa Nhật, 04/12/2011

SỰ ĐIÊN CUỒNG XÂY DỰNG ĐẬP THUỶ ĐIỆN CỦA TRUNG HOA

2011-12-03T16:07:00.003+07:00

Những bài dịch từ cùng tác giả:

Những bất ổn sắc tộc của Trung Hoa

Trung Hoa bá quyền nguồn nước

Bài viết gốc: China’s Dam Frenzy

Bài viết của ông Brahma Chellaney, giáo sư nghiên cứu chiến lược tại Trung tâm nghiên cứu chính sách có trụ sở tại New Delhi, là tác giả của cuốn sách Sự hy sinh mù quáng của châu Á và Nguồn nước trong tương lai: Cuộc chiến mới của châu Á(Asian Juggernaut: [xem ghi chú ở bài: Những bất ổn sắc tộc Trung Hoa] and the forthcoming Water: Asia’s New Battlefield)

NEW DELHI – Sự điên cuồng xây dựng đập thủy điện của Trung Hoa gần đây đã đụng phải một bức tường Miến Điện (Myanmar), nơi mà chính phủ đã có một quyết định táo bạo là ngừng một dự án xây đập của Trung Hoa gây tranh cãi đã giúp mở ra con đường dễ dàng cho chuyến viếng thăm đầu tiên của một Ngọai trưởng Mỹ đến Miến Điện trong hơn nửa thế kỷ bế tắc ngoại giao giữa 2 nước Hoa Kỳ và Miến Điện.

Đập Myitsone bị trì hõan có trị giá 3,6 tỷ Mỹ kim, nằm ở đầu nguồn của con sông lớn nhất của Miến Điện, sông Irrawaddy, được thiết kế chỉ để độc quyền đưa điện vào mạng lưới điện của Trung Hoa, mặc dù thực tế Miến Điện bị cúp điện hàng ngày. Ủy ban Giám sát tài sản nhà nước và Ủy ban Quản lý của Hội đồng Nhà nước Trung Hoa ca ngợi Myitsone như một mô hình dự án ở nước ngoài phục vụ cho lợi ích Trung Hoa. Quyết định của Miến Điện do đó đã gây sốc chính phủ Trung Hoa, vì họ đã tiếp đãi Miến Điện như là một quốc gia khách hàng đáng tin cậy (nơi mà Trung Hoa vẫn còn có lợi ích đáng kể, bao gồm cả việc đang xây dựng một hệ thống đường ống dẫn dầu và khí gas tự nhiên trị giá nhiều tỷ đô la).

Mặc cho thất bại đó, Trung Hoa vẫn là nhà xây dựng đập thuỷ điện lớn nhất thế giới trong và ngoài nước. Thật vậy, không một quốc gia nào trong lịch sử đã xây dựng nhiều đập thủy điện hơn so với Trung Hoa, họ tự hào là đất nước có đập nhiều hơn so với phần còn lại của thế giới cộng lại.

Trước khi những người Cộng sản lên nắm quyền vào năm 1949, Trung Hoa chỉ có 22 đập mà không có bất kỳ đập nào có kích thước đáng kể. Bây giờ đất nước này có hơn một nửa trong số 50.000 đập lớn của thế giới, đập lớn được định nghĩa là đập có một chiều cao ít nhất là 15 mét, hoặc khả năng lưu trữ hơn ba triệu mét khối nước. Như vậy, Trung Hoa đã hoàn thành, trung bình ít nhất một đập lớn mỗi ngày tính từ năm 1949 đến nay. Nếu tính tất cả các loại đập thuỷ điện có mọi kích thước thì số đập của Trung Hoa vượt quá 85.000.

Theo Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc (United Nations Food and Agriculture Organization), các đập của Trung Hoa có khả năng lưu trữ 562,4 km khối nước trong năm 2005, chiếm 20% tổng các nguồn tài nguyên nước tái tạo của quốc gia. Kể từ đó, Trung Hoa đã xây dựng được những kỷ lục của các đập mới, bao gồm cả đập lớn nhất thế giới: đập Tam Hiệp trên sông Dương Tử.

Trung Hoa cũng là nhà lãnh đạo toàn cầu trong xuất khẩu đập. Các công ty nhà nước của Trung Hoa đang xây dựng nhiều đập thủy điện ở nước ngoài hơn so với tất cả các nhà xây dựng đập toàn thế giới cộng lại. Ba mươi bảy tổ chức tài chính và doanh nghiệp của Trung Hoa đã tham gia vào hơn 100 dự án đập lớn ở các nước đang phát triển. Một số các công ty này là rất lớn và có nhiều công ty con. Ví dụ, Sinohydro Corporation - công ty thủy điện lớn nhất thế giới - tự hào có 59 chi nhánh ở nước ngoài.

Trung Hoa đã dùng cả hai động cơ lợi nhuận và nỗ lực ngoại giao để giới thiệu những năng lực kỹ thuật xây dựng đập ở nước ngoài. Trung Hoa công bố chính sách "Không can thiệp những vấn đề nội bộ các nước" thực sự phục vụ như là một giấy phép ảo để theo đuổi các dự án xây dựng đập ở vùng đất thường gây lũ lụt và người dân buộc phải ra đi để dành cho việc xây dựng đập thuỷ điện - bao gồm cả với đập Myitsone của Miến Điện, đồng bào dân tộc thiểu số - ở các nước khác. Nhưng Trung Hoa cũng đang thực hiện như vậy ở tại Trung Hoa bằng cách chuyển sự chú ý từ những con sông nội địa đã bão hòa việc xây dựng đập sang các con sông quốc tế bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng, Tân Cương, Nội Mông và Mãn Châu.

Trung Hoa cho rằng vai trò của họ như đầu tàu của thế giới về việc xuất khẩu đập thuỷ điện bằng vào cách làm việc giữa các công ty của Trung Hoa với các đối tác ở các nước khác theo tinh thần “2 bên cùng có lợi” ("win-win"). Nhưng bằng chứng từ một số địa điểm dự án cho thấy rằng các đập thuỷ điện đã làm huỷ hoại môi trường nghiêm trọng ở các nước đó.

Hậu quả là, các dự án ở nước ngoài thường làm nóng lên quan điểm chống Trung Hoa, chúng được phản ánh trong các cuộc biểu tình của dân chúng ở một số nước châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh. Hơn nữa, bằng cách sử dụng lực lượng lao động Trung Hoa để xây dựng đập và các dự án khác ở nước ngoài - một thực tế đi ngược lại yêu cầu "nội địa hóa" của riêng mình, được thông qua vào năm 2006 - Trung Hoa càng củng cố một nhận thức rằng họ đang là những người chủ trương bóc lột.

Là quốc gia xây đập nhiều nhất trên thế giới, Trung Hoa đã là nhà sản xuất thuỷ điện lớn nhất toàn cầu, với công suất phát điện hơn 170 GWs. Tuy nhiên, kế hoạch đầy tham vọng để thúc đẩy năng suất thủy điện của mình, họ đã tiến hành xây đập thuỷ điện trên các con sông quốc tế, việc này đã lôi kéo Trung Hoa vào các tranh chấp nguồn nước với hầu hết các nước láng giềng, thậm chí cả Bắc Triều Tiên.

Nói rộng hơn, niềm đam mê xây dựng đập nước của Trung Hoa đã sinh ra hai phát triển then chốt. Thứ nhất, các công ty Trung Hoa chiếm lĩnh thị trường xuất khẩu thiết bị thủy điện toàn cầu. Chỉ một mình Sinohydro đủ làm lu mờ các nhà cung cấp thiết bị phương Tây như ABB, Alstom, General Electric và Siemens, khi tuyên bố đã kiểm soát một nửa thị trường thế giới.

Thứ hai là, sự phát triển ngành công nghiệp thủy điện nhà nước ở Trung Hoa đã làm chính phủ có chiến dịch mạnh mẽ cho các dự án đập ở nước ngoài bằng cách cung cấp các khoản vay lãi suất thấp cho các chính phủ có dự án. Tại Trung Hoa, gần đây đã công bố một chương trình đầu tư khổng lồ 635 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng nước mới trong thập kỷ tới, hơn 1/3 trong số đó sẽ được dùng cho việc đào kênh đến xây đập, hồ chứa, và những cấu trúc phục vụ khác.

Trung Hoa xây đập đầu nguồn sông, giữa sông và chuyển nước giữa các lưu vực nên đã tàn phá hệ sinh thái tự nhiên, gây ra phân mảnh các dòng sông, cạn kiệt nguồn nước, và thúc đẩy khai thác nước ngầm vượt quá khả năng bổ sung của tự nhiên.

Các chi phí xã hội có được thậm chí còn cao hơn, một thực tế phản ánh trong một thừa nhận rất ấn tượng của Thủ tướng Chính phủ Trung Hoa Ôn Gia Bảo vào năm 2007, kể từ năm 1949, Trung Hoa đã di chuyển tổng số 22,9 triệu người Trung Hoa để làm các dự án nước - một con số lớn hơn so với dân số ở các nước như Úc, Romania, hoặc Chile. Từ đó, có đến 350.000 cư dân - chủ yếu là dân nghèo - đã không còn cuộc sống ổn định.

Vì vậy, thử làm một phép tính đơn giản thì có một con số trung bình là, cứ 1.035 công dân Trung Hoa, thì có 1 người bị buộc đuổi ra khỏi nhà vì các dự án nước trong mỗi ngày trong hơn sáu thập kỷ qua. Với Trung Hoa hiện nay, họ ngày càng xây đập trên những sông xuyên quốc gia như Mekong, Salween, Brahmaputra, Irtysh, Illy, và Amur, các dự án mới có nguy cơ "xuất khẩu" từ những con sông nội bộ của Trung Hoa những sản phẩm là, cạn kiệt nguồn nước nghiêm trọng đến những dòng sông xuyên quốc gia. Đây là thời điểm phải gây áp lực từ bên ngoài để bàn tính với Trung Hoa kiềm chế việc xây dựng đập thuỷ điện điên cuồng và họ phải đi theo các tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

Bản quyền: Project Syndicate, 2011.

www.project-syndicate.org

BS Hồ Hải dịch - Asia Clinic - 16h07' ngày thứ Bảy, 03/12/2011

CHUYỂN TỪ TRUNG ĐÔNG ĐẾN THÁI BÌNH DƯƠNG

2011-12-01T17:31:00.001+07:00

Bài viết gốc: A Shift from the Middle East to the Pacific

Christopher R. Hill, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ của khu vực Đông Á, Đại sứ Mỹ tại Iraq, Hàn Quốc, Macedonia, Ba Lan, đặc phái viên của Mỹ cho Kosovo, một nhà đàm phán Hiệp định Hòa bình Dayton, và Trưởng đoàn đàm phán Mỹ với Bắc Triều Tiên từ 2005-2009. Ông hiện là Hiệu trưởng Trường Nghiên cứu Quốc tế Korbel, thuộc Đại học Denver – bang Colorado – Hoa Kỳ (Korbel School of International Studies, University of Denver).

DENVER - Trong hai năm qua, chính quyền Tổng thống Barack Obama đã cố gắng chuyển tải một câu chuyện trong đó, để kết thúc (winding up) những cuộc chiến tranh ở Tây Nam Á và chuyển sự chú ý của Mỹ đến một mục tiêu dài hạn hơn - và mục tiêu này được cho là quan trọng hơn - các mối quan hệ ở Đông Á và Thái Bình Dương. Trong những tháng gần đây, cho thấy rằng mục tiêu này đã đạt được kết quả thực sư.

Bây giờ, nhiệm vụ sẽ được cân bằng nhu cầu phải giải giáp quân đội làm nhiệm vụ ở Iraq và Afghanistan để xây dựng nhiệm vụ quân đội cho các hoạt động ở Đông Á. Và điều đó có nghĩa là đặt phần còn lại của thế giới vào sự lo ngại rằng Hoa Kỳ đang chuẩn bị cho cuộc đối đầu với Trung Quốc.

Quyết định của Obama là để phá vỡ các cuộc đàm phán với chính phủ Iraq cho một thỏa thuận mới về tình trạng của quân đội Hoa Kỳ có nghĩa là, sau tám năm, những binh sĩ đó cuối cùng đã trở về nhà (có lẽ trong thời điểm Giáng sinh năm nay). Kể từ khi nền chính trị Mỹ đang đứng trên bờ vực, quyết định của Obama được chào đón bằng sự chế nhạo của những người ủng hộ rằng ông đã "không có trách nhiệm" với tình hình ở Iraq và bằng cách nào đó đã không có những nỗ lực tốt nhất để giữ cho quân đội ở lại Iraq. Chưa bao giờ mà chúng ta có thể nghĩ rằng Phó Tổng thống Joe Biden, trưởng đoàn đàm phán phải đi tới Iraq nhiều lần hơn bất kỳ nhà lãnh đạo cấp cao nào của Mỹ đã đi đến bất kỳ những khu vực chiến tranh trước đó.

Tuy nhiên, các nhà phê bình đã quả quyết rằng chính quyền Obama đã tạo điều kiện để Iraq đến với người Iran. "Bằng chứng" là Thủ tướng đượng nhiệm theo dòng Hồi giáo Shia(*) của Iraq - Nouri al-Maliki - đã không tìm thấy sự thỏa thuận với các nhóm chính trị khác ở Iraq. Maliki là một nhà lãnh đạo có thể được gọi là đã làm được nhiều việc, nhưng chắc chắn không mềm dẻo hoặc không dễ uốn nắn.

Mới đây, Maliki đã thông báo hai điểm với người Mỹ: ông muốn thấy một sự hiện diện của quân đội Mỹ tiếp tục ở Iraq, nhưng ông lại không sẵn sàng chịu toàn bộ gánh nặng chính trị. Ông mong đợi sự hỗ trợ từ các chính trị gia Iraq khác; nhưng không có ai ủng hộ ông.

Các nhà lãnh đạo dòng Hồi giáo Sunni, những người có xu hướng đứng dưới ngọn cờ của Đảng Quốc gia Iraq (INP: Iraq’s national party) - Iraqiya - họ cho thấy rõ là họ sẽ không ủng hộ sự có mặt của quân đội Mỹ trên đất Iraq, quay lưng với Maliki để tạo ra một liên minh rộng rãi. Các nhà lãnh đạo Sunni thường bày tỏ sự ủng hộ cho sự hiện diện của lực lượng Mỹ tại đất nước của họ, nhưng cũng tin rằng Iraq không còn phải là một nơi có sự hiện diện của quân đội nước ngoài. Theo kết quả bỏ phiếu tại Iraq các nhà lãnh đạo dòng Sunni đã bày tỏ một thái độ giống nhau một cách mạnh mẽ là: Iraq đánh giá cao lực lượng Hoa Kỳ và những gì Hoa Kỳ đã làm cho Iraq, nhưng dù sao cũng muốn Hoa Kỳ rời khỏi Iraq.

Như nhà văn Mỹ Mark Twain đã từng nói: "Hãy làm điều đúng đắn. Nó sẽ làm vừa lòng một số người và làm kinh ngạc phần còn lại". Thật vậy, ngày nay việc chống lại Hoa Kỳ theo kiểu không đội trời chung một cách triệt để của các nhóm chính trị Iraq làm chúng ta ngạc nhiên và lúng túng. Cả 2 dòng Hồi giáo Sunni và Shia cực đoan ở Iraq đồng thuận thì ít, nhưng cùng một quan điểm chung rằng người Mỹ sẽ không bao giờ rời khỏi đất nước Iraq một cách tự nguyện. Tuy nhiên, đó là những gì đang diễn ra ngày hôm nay.

Cho dù người Mỹ sẽ ở lại Iraq cho những nhiệm vụ huấn luyện và đào tạo vượt quá phạm vi những sáng kiến hỗ trợ an ninh do Đại sứ quán tài trợ vẫn được công nhận. Iraq cần tiếp tục chương trình đào tạo quản lý không phận, và bộ binh vẫn còn phải vượt qua mô hình pháo binh đông đảo và đội hình xe bọc thép của Liên Xô. Tuy nhiên, những nhiệm vụ tiềm năng trong tương lai, nếu Hoa Kỳ hiện thực, sẽ được hiểu là bắt nguồn từ một quyết định của chính quyền Iraq, mà không phải là của nước khác.

Và như vậy, với sự giải trừ quân bị của Mỹ ở Iraq sẽ mở đường cho sự thay đổi chính sách kiến tạo của chính quyền Hoa Kỳ ở châu Á, TT Obama và Bộ trưởng Ngoại giao Hillary Clinton nhìn về hướng tây, tự tin rằng họ sẽ có một cuộc hành trình trơn tru. Nhưng họ đã không đạt được như vậy.

Trong thời kỳ mà người Mỹ coi bất kỳ bài phát biểu chính sách đối ngoại nào cũng có liên quan đến cuộc sống của họ, thông điệp kinh tế của Obama tại cuộc họp hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương tại Hawaii là thông điệp nhằm vào mục tiêu: việc làm, việc làm, và việc làm.

Tuy nhiên, ngay sau khi Obama đến Úc và Clinton đáp xuống Philippines, thì câu chuyện về kinh tế được làm sáng tỏ nhanh chóng: Obama hứa với Úc rằng Mỹ sẽ chỉ đồn trú ít hơn một lữ đoàn thủy quân lục chiến của Hoa Kỳ ở vùng Darwin xa xôi để đào tạo và huấn luyện. Không ai có thể tin rằng nước cờ này đủ để xoa dịu từ bất cứ điều gì liên quan đến chính quyền Obama và các đồng minh châu Á của Mỹ về sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc, nhưng đó là cách Mỹ gây sức ép trong cuộc chơi.

Khi kết hợp với sự hài lòng của đám đông khi bà Clinton xuất hiện trên một tàu chiến ở vịnh Manila, và bà sử dụng thuật ngữ "Biển Tây Philippine" (West Philippine Sea), nó nói lên rằng câu chuyện kinh tế có rất ít cơ hội trong cuộc chơi này. Cốt truyện mới được viết ra rằng, Hoa Kỳ đã bắt đầu rút khỏi Tây Nam Á để cho mục đích đối đầu với Trung Quốc ở Đông Á. Ngay cả sự chuyển hướng khéo léo và dũng cảm của chính quyền Hoa Kỳ bằng cuộc viếng thăm Miến Điện của bà Clinton, sau khi chính quyền Miến Điện phóng thích lãnh đạo đối lập Myanmar Aung San Suu Kyi bị giam giữ và quyết định tham gia lại hệ thống chính trị của bà Kyi, nó được miêu tả như là một cú thúc mạnh cùi chỏ vào mắt Trung Quốc.

Sự quay lại của Mỹ trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương được chào đón nồng hậu và được cho là quá chậm. Một số đối tác của Mỹ ở đây rất ít đòi hỏi, ngoại trừ bây giờ là việc Mỹ phải quan tâm và tiếp tục tham dự các cuộc họp, và tôn trọng phương pháp tiếp cận đồng thuận của họ để giải quyết vấn đề. Như câu tục ngữ xưa, chỉ cần cho thấy một nửa của sự thật (Just showing up is half of life). Nhưng đối với khu vực châu Á-Thái Bình Dương, thậm chí đôi khi cần nhiều hơn thế.

Nhưng sự quay lại của Hoa Kỳ sẽ đòi hỏi một chi phí quá cao nếu nó được xem như là một cuộc đối đầu với Trung Quốc, chứ không phải là sự quan tâm quá chậm trễ đến với các nước khác trong khu vực này. Mỹ và các nước khu vực châu Á-Thái Bình Dương cần duy trì các mối quan hệ sản xuất với Trung Quốc, việc mà nó ngày càng trở nên phức tạp đối với mọi người Trung Quốc, vì nó đã làm người Trung Quốc phải bỏ thời gian để tự xem xét về tương lai tình hình nội bộ của đất nước họ.

Cái cách mà Trung Quốc nổi lên từ việc quay lại châu Á-Thái Bình Dương của Hoa Kỳ, và cách mà Trung Quốc cử xử với các nước láng giềng và trên toàn cầu sẽ quyết định nhiều về những gì thế giới sẽ như thế nào trong trung và dài hạn. Chúng ta cần phải tránh tạo ra những lời tiên tri mà tự nó có khả năng hiện thực (self fulfilling prophecies) xuất phát từ những lo ngại sâu sắc nhất của chúng ta.

Bản quyền: Project Syndicate, 2011.

www.project-syndicate.org

(*) Đạo Hồi đã bị phân chia thành 2 dòng Hồi giáo Sunni và Shia ở trên thế giới sau khi nhà tiên tri sáng lập ra đạo Hồi là Mohammed tạ thế mà không di chúc cho người nối nghiệp. Hiện nay đạo Hồi là đạo lớn thứ hai trên thế giới với hơn 1,3 tỷ người theo, và đang phát triển ngày càng mạnh. Tuy rằng dòng Sunni là dòng có số người theo lớn nhất chiếm gần 90%, nhưng ở Iran và Iraq thì số đông theo dòng Shia.

BS Hồ Hải dịch – Asia Clinic – 17h31’ ngày thứ Năm, 01/12/2011

MỘT TIẾNG CHUÔNG CẢNH TỈNH KHÁC CHO CHÂU Á

2011-11-29T12:02:00.001+07:00

Bài viết gốc: Another Asian Wake-upCall

Stephen S. Roach, Chủ tịch điều hành danh dự của tổ chức tài chính toàn cầu Morgan Stanley châu Á, là một giảng viên của Đại học Yale và là tác giả của cuốn sách The Next Asia.

NEW HAVEN - Lần thứ hai trong ba năm, sự phục hồi kinh tế toàn cầu ở trong tình trạng nguy hiểm. Trong năm 2008, là tòan cảnh cuộc khủng hoảng do cho vay dưới chuẩn (subprime crisis) ở Mỹ. Hôm nay, là cuộc khủng hoảng nợ công (sovereign-debt crisis: nợ có chủ quyền) ở châu Âu. Những hồi chuông báo động đang được gióng to và rõ ràng trên khắp châu Á - một khu vực kinh tế nhờ vào xuất khẩu mà không thể vượt qua những cú sốc lặp đi lặp lại từ hai nguồn tiêu thụ lớn nhất của thế giới còn lại này.

Thật vậy, những cú sốc của cả hai Mỹ và châu Âu sẽ có những hậu quả lâu dài (long lasting repercussions). Tại Hoa Kỳ, người tiêu dùng (những người vẫn còn chiếm 71% GDP của Mỹ) vẫn trong những đau đớn dữ dội của một cuộc suy thoái cân đối tài chính (balance-sheet recession) giống như Nhật Bản. Mười lăm quí kể từ đầu năm 2008, chi tiêu tiêu dùng gia tăng hằng năm ở một tỷ lệ trung bình yếu kém chỉ với 0,4%.

Ở thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới của nước Mỹ, chưa bao giờ có tình trạng yếu quá lâu như vậy. Cho đến khi những gia đình Mỹ thực hiện tiến bộ lớn trong việc giảm tải nợ quá mức và xây dựng lại các khoản tiết kiệm cá nhân - một quá trình có thể mất nhiều năm nữa nếu nó cứ tiếp tục theo tốc độ như rùa bò (snail-like pace = snail's pace) gần đây - một bảng cân đối tài chính ràng buộc nền kinh tế Mỹ sẽ vẫn còn khập khiễng bởi sự tăng trưởng cực kỳ chậm.

Một kết quả được so sánh cũng tương tự như vậy ở châu Âu. Thậm chí ngay cả một giả định rằng một khu vực đồng tiền chung châu Âu hùng mạnh sẽ sống sót, trong lúc triển vọng nền kinh tế châu Âu ảm đạm. Cuộc khủng hoảng làm tàn phá những nền kinh tế ngoại vi - Hy Lạp, Ireland, Bồ Đào Nha, Ý, và thậm chí cả Tây Ban Nha - đã và đang trong suy thoái. Và tăng trưởng kinh tế bị đe dọa ở những nền kinh tế vững mạnh dẫn đầu châu Âu như Đức và Pháp - đặc biệt là các dữ liệu đơn đặt hàng của Đức giảm mạnh - những dấu hiệu xấu báo động một tình trạng phôi thai của suy yếu.

Hơn nữa, với chính sách tài chính thắt lưng buộc bụng để hạn chế tổng nhu cầu trong những năm sắp tới, và với các ngân hàng có khả năng cắt giảm cho vay vốn ngắn hạn - một vấn đề nghiêm trọng của tín dụng trung gian đối với hệ thống ngân hàng trung ương châu Âu - một cuộc suy thoái toàn châu Âu dường như không thể tránh khỏi. Ủy ban châu Âu gần đây đã dự báo tăng trưởng GDP năm 2012 sẽ bị giảm đến 0,5% - đứng trên bờ vực của suy thoái. Trên quan điểm chính thức từ các nhà hoạch định chính sách châu Âu, nguy cơ phải gia tăng cắt giảm hơn nữa là một thực tế rất rõ ràng.

Thật khó để hiểu làm thế nào mà châu Á có thể vẫn là một ốc đảo của sự thịnh vượng trong một xu thế toàn cầu trong cơn bỉ cực. Tuy nhiên để từ bỏ một thói quen là khó khăn, và quán tính là một sự quyến rũ (Yet denial is deep, and momentum is seductive). Chính ví đó mà những năm gần đây, châu Á đã bị đặt quá nhiều tin tưởng rằng, nó là khu vực gần như không bị ảnh hưởng bất cứ điều gì khi mà phần còn lại của thế giới đang bị trắng tay (dish out:: không còn gì để ăn).

Nếu chỉ có một mình châu Á thì quá đơn giản. Nhưng hơn bất kỳ nơi nào trên thế giới, châu Á lại là nơi dễ bị tổn thương và trầm trọng hơn khi đối diện với những cú sốc từ bên ngoài. Vào đêm trước của cuộc Đại suy thoái 2008-2009, theo dữ liệu GDP của các thị trường mới nổi ở châu Á xuất khẩu đã tăng lên 44% - 10% cao hơn so với thị phần xuất khẩu khi cuộc khủng hoảng của châu Á năm 1997-1998 xảy ra. Vì vậy, vào những năm 2000 sau khủng hoảng 1997-1998, châu Á đã tập trung vào sửa chữa những sự tàn phá này từ các lỗ hổng tài chính, mà nó làm mất tái cân bằng cấu trúc của nền kinh tế vĩ mô - cụ thể là, các nền kinh tế mới nổi của châu Á đã tích lũy một lượng dự trữ ngoại tệ lớn, chuyển thâm hụt tài khoản vãng lai thành những thặng dư, và giảm tiếp xúc những dòng vốn ngắn hạn chảy vào từ đầu tư của nước ngoài. Nhưng trong thực tế, châu Á đã trở nên phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu và nhu cầu tiêu dùng từ bên ngoài cho sự tăng trưởng kinh tế của mình.

Kết quả là, khi cú sốc của cuộc đại suy thoái 2008-2009, mỗi nền kinh tế trong khu vực châu Á đã trải qua một sự suy giảm mạnh hoặc rơi vào suy thoái hoàn toàn. Một hậu quả tương tự không tránh khỏi trong những tháng tới. Sau khi sụt giảm mạnh trong 2008 -2009, tỷ trọng xuất khẩu của các nền kinh tế mới nổi ở châu Á đã phục hồi tỷ lệ cao trước đó khoảng 44% GDP - tăng trưởng này sẽ mất đi khi với một cú sốc nhu cầu tiêu thụ từ thế giới còn lại do khủng hoảng cho vay dưới chuẩn từ 3 năm trước đây.

Trung Hoa - một cổ máy toàn năng tăng trưởng châu Á - điển hình cho một cấu trúc kinh tế có tiềm năng dễ bị tổn thương nhất của châu Á trước những cú sốc từ các nền kinh tế đã phát triển. Thật vậy, nhu cầu tiêu thụ hàng hoá của châu Âu và Mỹ cộng lại, chiếm 38% tổng kim ngạch xuất khẩu của Trung Hoa trong năm 2010 - dễ dàng thấy rằng đây là hai thị trường nước ngoài lớn nhất của Trung Hoa.

Các dữ liệu gần đây đã để lại nghi ngờ nhỏ rằng châu Á đang bắt đầu cảm thấy tác động của cú sốc toàn cầu mới nhất. Như là trường hợp ba năm trước đây, Trung Hoa đang dẫn đầu, với tăng trưởng xuất khẩu hằng năm giảm mạnh trong tháng 10 năm 2011 xuống còn 16%, so với 31% trong tháng 10 năm 2010 - và có thể thấp hơn nữa trong những tháng tới.

Tại Hong Kong, hợp đồng xuất khẩu thực tế ký kết chỉ chiếm 3% trong tháng Chín 2011 - đây là lần đầu tiên suy giảm từ 23 tháng qua. Những khuynh hướng tương tự cũng được thấy rõ trong giảm tốc mạnh về xuất khẩu ở Hàn Quốc và Đài Loan. Ngay cả ở Ấn Độ - từ lâu vẫn là một trong những nền kinh tế đề kháng với sốc tốt nhất của châu Á - nhưng tăng trưởng xuất khẩu hàng năm giảm từ 44% trong tháng Tám năm 2011 xuống chỉ còn 11% trong tháng Mười 2011.

Như thực tế ba năm qua, nhiều hy vọng cho một châu Á “tách riêng” - rằng khu vực bay cao này sẽ miễn dịch trước những cú sốc toàn cầu. Tuy nhiên, với tốc độ tăng trưởng GDP chậm lại trên toàn châu Á, thì niềm hy vọng đó chỉ là mơ tưởng.

Sự thay đổi theo hướng đầu tư mạnh mẽ đã là một phần bù đắp cho sự suy giảm tăng trưởng xuất khẩu và cho phép châu Á hạ cánh mềm hơn là cứng. Tuy nhiên, chỉ cần một sự kiện chia tay với khu vực đồng tiền chung châu Âu và một sự đổ vỡ châu Âu cũng đủ làm cho châu Á suy thoái theo.

Đây là lần thứ hai tiếng chuông cảnh tỉnh châu Á trong 3 năm qua, và đúng lúc này, châu Á cần một lời cảnh báo nghiêm túc. Với Mỹ trước đây, và bây giờ là châu Âu, họ đang đối diện với một sự lúng túng dài hạn để tìm ra sự phục hồi, nhu cầu tiêu thụ hàng hoá từ thế giới còn lại không còn đủ khả năng để giúp cho tăng trưởng kinh tế vững bền cho các nền kinh tế mới nổi của châu Á. Trừ khi họ muốn giải quyết theo cách tăng trưởng chậm lại, thất nghiệp tăng cao, và gia tăng nguy cơ bất ổn xã hội, còn không thì họ phải thay đổi mạnh mẽ bằng cách chuyển hướng tiêu dùng tập trung vào 3,5 tỷ dân châu Á. Sự cần thiết phải tái cân bằng bằng cách hướng nguồn tiêu thụ vào châu Á là to lớn hơn bao giờ hết.

www.project-syndicate.org

BS Hồ Hải dịch - Asia Clinic - 12h02' ngày thứ Ba, 29/11/2011

SYRIA - NƠI KHỞI NGUỒN LẠI TRANH BÁ ĐỒ VƯƠNG

2011-11-26T11:56:00.010+07:00

Khác với các nước khác ở khu vực Trung Đông Bắc Phi, Syria một thời lừng lẫy là thủ phủ đứng hàng thứ ba sau Roma và Alexadria của đế chế La Mã ở thiên niên kỷ thứ 2 trước Tây lịch. Khi con người chưa ý thức được biển là huyết mạch của toàn cầu, Syria là nơi giao thương của 3 lục địa Á, Phi và Âu. Với hơn 5000 năm hình thành và phát triển, cũng giống như các nước có vị trí địa chính trị quan trọng, đã làm cho vùng đất này hơn 1/2 thời gian trải qua binh đao khói lửa.

Khi loài người nhìn ra tầm quan trọng của biển trong mối lợi toàn cầu, Syria cũng có được một giai đoạn bị lãng quên và yên bình. Nhưng sau chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp trao trả độc lập cho Syria, thì cũng là lúc đế quốc Nga dưới sự cai trị của chế độ cộng sản đã vươn bàn tay khắp Đông Âu, đồng thời muốn chiếm cả Bắc Phi Trung Đông và lấn chiếm Địa Trung Hải, hòng cô lập Tây Âu, người Nga đã không quên đến Syria thông qua thủ lĩnh Gamal Abdal Nasser của Ai Cập vào thập niên 1950s. Kể từ đó, một Syria Hồi giáo trở thành một nhà nước giao thoa giữa thần quyền và thế tục cực đoan như Libya của ông Gaddafi.

Nhưng khác với Libya của Gaddafi, Syria lại là một nhà nước đa nguyên cộng hoà Hồi giáo theo con đường xã hội chủ nghĩa, dưới sự bảo hộ tuyệt đối của Liên Xô trước 1990 và nước Nga sau khi Liên Xô Đông Âu tan rã. Qua nhiều cuộc lật đổ ngai vàng từ thập niên 1920 đến 1970, gia đình al-Assad đã chia nhau 2 thế hệ nối tiếp cầm quyền ở Syria kể từ 1970 đến nay, nhờ vào sự thành công của đảng Baath - đảng phục hồi chủ nghĩa xã hội Ả Rập - thành công dưới sự hỗ trợ của Liên Xô đến khu vực Trung Đông Bắc Phi từ Iraq đến Ai Cập và Syria.

Tuy là một nhà nước đa nguyên, và GDP đầu người hơn 3600USD/năm nhờ xuất khẩu dầu hoả. Nhưng với đường hướng chủ nghĩa xã hội của gia đình al-Assad. Họ đã thủ tiêu các đảng phái đối lập và một chế độ cộng hoà Hồi giáo xã hội chủ nghĩa độc tài ra đời dưới hình thái phong kiến tập quyền kiểu mới.

Hai tiền đồn vững chắc nhất của nước Nga ở Trung Đông và Bắc Phi là Iran và Syria. Mặc dù Ai Cập là tiền đồn đầu tiên Liên Xô xây đắp, và Libya của Gaddafi một thời theo Liên Xô, còn hùng mạnh hơn cả Syria của gia đình al-Assad. Nhưng triều đại Mubarak ở Ai Cập đã ngã theo phương Tây sau khi Gamal Abdal Nasser thất bại trong cuộc chiến với Israel tháng 6/1967. Và Gaddafi đã chuyển hướng Libya muốn thành thủ lĩnh châu Phi chống lại phương Tây, Liên Xô, kể cả Trung Hoa. Nên cái phao cứu sinh cho Mubarak là mạng sống bằng từ chức. Còn với Gaddafi là chết hoặc tồn tại, mà không có 2 anh cả đỏ bảo kê.

Với làn gió cách mạng hoa Nhài bắt đầu từ sức mạnh mềm của đảng Dân chủ Mỹ khơi mào, hương hoa Nhài lan toả đến Syria. Mùi hương ấy làm chiếc mũi của nước Nga dị ứng, hắc xì, ngứa ngáy, và quyền lợi nước Nga ở Địa Trung Hải bị lung lay, lòng tự trọng của một đế chế hùng mạnh một thời bị tổn thương. Thế là nước Nga buộc lòng phải ra tay, Trung Hoa cũng đồng thanh tương ứng với Nga tại Liên Hiệp Quốc chống lại một cuộc trừng phạt đạn bom của NATO như kiểu Libya.

Cách đây 2 hôm, Hoa Kỳ tuyên bố sẽ rút khỏi hiệp ước cắt giảm đầu đạn hạt nhân với Nga và cử tàu sân bay đến biển Syria thuộc Địa Trung Hải. Pháp kêu gọi Liên Minh châu Âu thiết lập hành lang nhân đạo đối với Syria. Nhưng Syria vẫn phớt lờ những lời đe doạ này, kể cả liên đoàn Ả Rập - nơi quyết định vận mệnh các chính phủ Ả Rập theo Hồi giáo, sau khi ông đã đàn áp và làm chết hàng ngàn dân vô tội. Vì có anh cả đỏ Nga đã cung cấp hệ thống tên lửa phòng không tối tân S-300, cùng với cử tàu sân bay đến ứng chiến ở biển Syria để đối đầu với Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, tổng thống Nga - Medvedev tuyên bố sẽ đặt những hoả tiển tiêu diệt phi đạn phòng vệ của Hoa Kỳ ở châu Âu.

Bản đồ khu vực Trund Đông Bắc Phi và Địa Trung Hải: Syria nằm giữa 2 phe tả hữu trong cuộc cách mạng hoa Nhài

Là một quốc gia thuộc Tây Á, Syria có phía Tây giáp Libang và biển Địa Trung Hải nhìn sang Tây Âu. Bắc giáp Thỗ Nhỉ Kỳ, một quốc gia Hồi giáo thân phương Tây. Phía Nam giáp với Jordan. Và quan trọng nhất là phía Đông giáp với Iraq và Tây Nam giáp với Israel. Muốn tiếp cận Iran, tiền đồn quan trọng nhất của Nga và nơi cung cấp dầu hoả lớn nhất của Trung Hoa, không có gì hơn là phải nắn Syria trở về với phương Tây, để củng cố sức mạnh cho Israel và chính quyền Iraq hậu Saddam Hussein.

Câu chuyện đến đây đã quá rõ. Trước khi làm sụp đổ Iran, một cuộc tỷ thí sẽ diễn ra ở Syria có thể bằng bom đạn giữa 2 phe tả hữu. Cũng giống như cuộc chạy đua vũ trang giữa 2 cường quốc Hoa Kỳ và Liên Xô trước 1990 và cuối cùng Liên Xô kiệt sức. Lúc đó chiến trường thử bom đạn là Việt Nam, còn bây giờ Syria có thể là nơi tỷ thí. Sau cuộc tỷ thí này vương miện sẽ trao cho ai?

Thế giới tam quốc phân tranh - Hoa Kỳ, Nga và Trung Hoa - từ sau thế chiến thứ Hai. Năm 1990 Liên Xô sụp đổ khi Trung Hoa bắt tay với Hoa Kỳ từ 1972, để làm con hổ ngủ xây dựng trên đống tro tàn sau khi Mao hoang tưởng với Đại nhảy vọt và thanh trừng nội bộ với Cách mạng Văn hóa. Còn bây giờ 3 thế lực tách rời nhau sau 20 năm yên ấm, thì Nga và Trung Hoa đang muốn xích lại sự bằng mặt mà không bằng lòng để giữ vây cánh của mình.

Sau hơn 2 thập niên suy sụp, nước Nga trở lại vai trò tam quốc phân tranh nhờ vào bàn tay sắt và cái đầu lạnh của cựu nhân viên KGB - Vladimir Putin - Có phải bây giờ là lúc phục hận lại cái lần thua cuộc chiến tranh lạnh trong quá khứ. Vì Nga cai quản ở đây ít nhất 2 cảng quân sự để nhìn sang Tây Âu và làm bá chủ Địa Trung Hải suốt hơn nửa thế kỷ qua. Ngày ấy Hoa Kỳ đã giả vờ thua ở Việt Nam để chặt đầu anh cả đỏ Liên Xô.

Một cuộc tranh bá đồ vương mới đã dàn trận. Liệu sức mạnh mềm dân chủ, đồng đô la và bao thứ khác như: Facebook, Microsoft, Intel, Google, v.v... của Hoa Kỳ, cùng sức mạnh cứng của quốc phòng bằng những vũ khí tối tân với đồng minh phương Tây, so đọ với sức mạnh khai thác tài nguyên thiên nhiên và vũ khí tối tân của Nga, hợp lực xưởng sản xuất toàn cầu của Trung Hoa. Bên nào sẽ đủ sức để lập lại trật tự toàn cầu như thập niên 1990s?

Asia Clinic, 11h56' ngày thứ Bảy, 26/11/2011